ئەم پەڕەیە چاپ بکە

چۆن بەھرە لەسەرکەوتنی حیزبی شیوعی چین وەربگرین؟

مەشخەڵ کەوڵۆس

لە یادی سەد ساڵەی دامەزراندنیدا

 

سەدساڵ لەمەوبەر لە ۱۹۲۱/۷/۱دا حیزبی شیوعی چین لە شاری "شەنگهای" بە بەشداری نزیكەی ٦۰ -۸۰ ئەندام دامەزرێنرا.
ئەوەی مایەی سەرنجە بەماوەیەكی كورتی خەبات، ئەم حیزبە توانی لە ساڵی " ۱۹٤۹" دامەزراندنی كۆماری میلی چین لە سەردەستی سەركردەی نەتەوەیی چین "ماوتسی تۆنگ" دابمەزرێنێت.
بەوەش خاڵی سەرەتای گۆڕانی مێژوی هێز لەچین و تەواوی جیهاندا دابنێت. لەئیستادا ئەو حیزبە خاوەنی لیژنەیەكی ناوەندی " كەپێكهاتوە لە ۲۰۰ ئەندام" لەگەڵ مەكتەبی سیاسی كەپێكهاتوە لە "۲٥ ئەندام" لیژنەی هەمیشەیی كەپێكهاتوە لە " ۷ ئەندام" لەگەڵ سكرتێری گشتی حیزبەکە كە دەستەڵاتی بەسەر وردترین خانەی
حیزبی و حكومیدا دەڕوات.
ئەم حیزبە لەئیستادا خاوەنی پەیوەندییەكی گەورەی حیزبیە لەجیهاندا كە بەفەرمی لەگەڵ ۳۰۰ حیزب لە ۱۲۰ دەوڵەتی جیهاندا پەیوەندی فەرمی هەیە.
هاوكات خاوەنی فراوانترین بنكەی ئەندامانە لەجیهاندا كە ۹۱۹۱٤۰۰۰ كەسە! بەوەش دەبێتە گەورەترین حیزب لەجیهاندا.
وێڕای بەڕێوەبردنی وردی دەوڵەتێكی گەورە كە ژمارەی دانیشتوانەكەی ۱ ملیار و ٤۰۰ ملیۆن كەس زیاترە، ئەوەی بووەتە خاڵی جیاكەرەوەی ئەو حیزبە ئەوەیە توانیویەتی لەڕووی فیكرییەوە موتروبەیەكی زۆر سەرنجڕاكێش بكات لەنێوان "فیكری شیوعی لەلایەك و مۆدیلی لەسەرمایەداری ڕۆژئاوا" لە لایەكی ترەوە.
ئەوەی حیزبی شیوعی چینی جیادەكاتەوە لە كۆپییەكانی تری حیزبە شیوعییەكانی جیهان، ئەوەیە ئەم حیزبە بەبێ ئەوەی دەستبەرداری پڕنسیپە فیكرییەكانی خۆی ببێت، تەبەنی بازاڕی ئازاد و ئابوری سەرمایەداریی كردووە! تێكەڵەیەكی سەیر و بێ پێشینەیە لە ژیانی حیزبایەتی و مۆدیلی حوكمداریدا.
حیزبێك كە ئیستا ۹۱ ملیۆن ئەندامی فەرمی هەیە، دانیشتوانێك كە لە ۱ ملیار و چوارسەد ملیۆن كەس تێپەڕیوە، لەلایەن دەستەیەكی زۆر بچوكەوە بەڕێوە دەبرێن كە ژمارەیان تەنها "۷ " كەسە! ئەو حەوت كەسەش. واتە مۆدیلێكی مەركەزی ئیدارەی توندو تۆڵ. یان دەتوانین بڵێین پابەندبوون بە پڕنسیپەكانی مۆدیلی كۆمۆنیزمەوە. كەچی لەگەڵ ئەوەشدا ئابوری چین، پێشكەوتنی تەكنەلۆژی و شارستانی و زانستی، بڵاوبوونەوەی " Mاده‌ ین چهینا" كە تەواوی سەرزەوی تەنیوە، پەل كوتان بۆ سەر مانگ و مەریخ و، هەوڵدان بۆ ڕاستكردنەوەی هاوكێشەكانی هێز لە سەرتاسەری جیهاندا، بڵاوبوونەوەی پەلوپۆی مۆدیلی چینی لەڕێی ئابورییەكی زەبەلاح و بێ ڕكابەر، نیشانەیەكی ڕوونە لەسەر گەورەیی ئەقڵی ئەو حیزبە و شایستەی ئەوەیە لەدوورەوە دیراسەی مۆدیلەكەی بكرێت.
لەئیستادا كۆماری چین بۆ پتەوكردنی بەرژەوەندییە ئابوری و فەرهەنگی و سیاسییەكانی خۆی و بەستنەوەی هێڵەكانی هەناردەكردن پێكەوە، پرۆژەی " پشتوێنە و ڕێگا"ی ڕاگەیاندووە كە واقیعێكی جیۆسیاسی تازە لەسەرتاسەری دنیادا دروست دەكات و، كۆماری چین دەبەستێتەوە بە بەشێكی زۆر لەوڵاتانی ئاسیا و ئەورووپاوە.

ئەو ستراتیژە دەرفەتێكی زۆر لەبار و شایستە دەرەخسێنێت بۆ ئەوەی میڵەتانی سەر ئەو هێڵە، بتوانن لەگەڵ ئەو هێزە تازە ئابوری و سیاسی و فەرهەنگییە مامەڵە و دۆستایەتی بكەن. دەروازەكان كراوەن بۆ هاتنە پێشەوەی مۆدیلێكی تازە.
گەلی كورد لەهەرێمی كوردستان كە هەرێمێكی دەستورییە، هەلی زێڕینی هاتۆتە پێش تاكو بتوانێت سود لەهاتنە پێشەوە كۆماری چین وەربگرێت، ئەم دەرفەتە لەدوو سۆنگەوەیە: یەكەم لەڕووی ئەوەی كە جوگرافیای هەرێمی كوردستان دەكەوێتە سەر ڕێگای ئاوریشمی نوێ، بەو پێیەش زۆرێك لەو ئیمتیازانەی كە ڕێگاكە بەگەلانی سەر ڕێگەكەی دەبەخشێت بەر كوردیش دەكەون.
دووەمیش لەو سۆنگەیەوە كە چین ئەزمونێكی تازەیە و هیچ پێشینەیەكی نێگەتیڤی لەمێژووی كوردا نیە.
هاوكات لەسەردەمی شۆڕشەكانی كوردیش، بەشێوەیەك لەشێوەكان دەنگی خۆیان بە چین گەیاندووە. لەدوای تێپەڕینی سەد ساڵ بەسەر دامەزراندنی حیزبی كۆمۆنیستی چیندا، لەدوای كرانەوەی سنورەكان و پەیوەندی بازرگانی و فەرهەنگی و سیاسی" كردنەوەی كونسوڵخانەی كۆماری میڵی چین" لەهەولێر، بۆ پتەوكردنی پەیوەندییەكانی كۆماری چین لەگەڵ هەرێمی كوردستان، ئەم هەنگاوانە لەهەردوو لاوە بەگرنگ دەزانم:
یەكەم: كردنەوەی ئۆفیسی حكومەتی هەرێمی كوردستان لە پەكین.
دووەم: كۆماری چین مامەڵە لەگەڵ كێشەی نەتەوەی كورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بكات، بەهەمان ئەو میكانیزمەی كە مامەڵەی پێدەكات لەگەڵ كێشەی فەلەستین. سێیەم: دیالۆگی ستراتیژی كوردی- چینی لەهەموو ئاستەكانی سیاسی و ئابوری ئەنجام بدرێت.
چوارم: كۆماری چین هۆكارەكانی ڕاگەیاندن بەزمانی كوردی بكاتەوە.
پێنجەم: پەرەپێدانی پەیوەندی زانستی لەڕێگای كردنەوەی لقی زانكۆ پێشكەوتووەكانی چین لەكوردستان.
شەشەم: حكومەتی هەرێم هەلی سەرمایەگوزاری زیاتر بۆ كۆمپانیاكانی كۆماری چین لە بواری نەوت و سامانە سروشتییەكانی كوردستان بسازنێنێت.
حەوتەم: چین بەشداری بكات لە مەشقی پێشمەرگە و تۆكمەكردنی ئیدارە لەكوردستان و بنەبڕكردنی گەندەڵی.
ئەمانەو چەندین خاڵی دیكە دەكرێت ببنە سەرەتای پەیوەندییەكی پتەوی مێژووی لەنێوان نەتەوەی كورد و كۆماری میڵی چیندا.
لەكاتێكدا حیزبی شیوعی چینی یادی سەد ساڵەی دامەزراندنی دەكاتەوە، توانیویەتی مرۆڤایەتی بخاتە بەردەم مۆدیلێكی گەورەی ڕكابەری سەرمایەداری ڕۆژئاوا.
بێگومان لەهەموو ناوچەكانی جیهان شۆڕبوونەوەی دەبێت و لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كوردستانیش، مامەڵەی كردەیی دەبینین لەساڵانی داهاتوودا. ئیستا دەرفەتێكە كورد و چین لەیەكتر تێبگەن و پەیوەندییەكی تۆكمە و توندو تۆڵ دروست بكەن.
چونكە چینییەكان سیاسەت بە ئەخلاقەوە دەكەن و لەنیوەی ڕێدا پشتت بەرنادەن!.