حوزەیران 21, 2021

زۆرترین بینراو بۆچوون

مەشخەڵ كەوڵۆسی

 

ئەو میڵەتانەی خاكیان داگیركراوە، بەكۆمەڵێك قۆناغی هاوبەشی مێژوویدا تێدەپەڕن كە ڕەنگدانەوەی لەسەر سایكۆلۆژیای جەماعی و كۆنەستی تەواوی نەتەوەكە هەیە. یان بەمانایەكی ڕەوانتر دەكرێت بڵێین: واقیعی داگیركاری كاریگەری هاوشێوە لەسەر ئەو نەتەوانە دادەنێت كە خاكیان داگیركراوە.
شێوازی مامەڵەكردن لەگەڵ داگیركەر، كاردانەوەی جەماعی بەرانبەر واقیعی داگیركاری، كۆنەستی كۆمەڵگە داگیركراوەكان بەرانبەر هێزەی ستەمكاری داگیركەر، بەشێوەیەك لەشێوەكان و لەقۆناغێك لەقۆناغەكاندا، هاوشێوەی یەكتر دەبن.
سەیری كاردانەوەی جەزائیرییەكان بكە بەرانبەر داگیركاری فەرەنسی، یان ئەفغانییەكان بەرانبەر داگیركاری سۆڤیەت، یان تەنانەت كشمیرییەكان بەرانبەر هیندستان، بیابانی ڕۆژئاوا بەرانبەر مەراكیش كە هەموان دەزانین هاوشێوەی یەكترن و مامەڵەكردن لەگەڵ لایەنی داگیركەر، كۆمەڵێك "محددات"ی خۆی هەیە و تەواوی خاك داگیركراوەكان پێڕەوی لێدەكەن.
ئەوەی جێگەی سەرنجە، كورد لەم ڕوەوە دەبێتە خاڵی پاردۆكس، چونكە كورد ئەگەرچی خاكی داگیرودابەشكراوە، بێبەشكراوە لەمافی سەربەخۆیی و ژیانێكی شەرەفمەندانەی هاوچەرخ، كەچی سادەترین بنەمای مامەڵەكردنی لەگەڵ داگیركەرانی كوردستان وەك "داگیركەر" نیە، تەنانەت تاكو ئیستا پێناسەی نیە بۆ حاڵەتی كوردستان، ئایا كوردستان خاكێكی داگیركراوە یان نا؟ لەسەر ئەو بنەمایەش ئایا وەك داگیركەر دەوڵەتانی دابەشكاری كوردستان بناسین؟ یان وەك دەوڵەتی خۆمان كە ئینتیمامان بۆیان هەبێت؟باشە ئەگەر ئەم دەوڵەتانە خاكی ئێمەیان داگیرنەكردووە و كوردستان لەژێر باری داگیركاریدا نیە، كەواتە دەوڵەتەكان دەوڵەتی خۆمانن و ئێمە لەبری شۆڕش لەدژیان دەبوو هەوڵی دروستكردنی ئینتیمامان بۆیان بدایە؟ ئەگەریش داگیركەری خاك و ئیرادەی ئێمەن، كەواتە ئێمە بۆچی شەڕی جوانكردن و دیموكراتیزەكردنی دەوڵەتانێك بكەین كە خاكی كوردستانیان داگیرو دابەشكردووە؟.
ئەم تێگەیشتنە یاسایی و واقیعییە پێداچوونەوەی زۆر قووڵی دەوێت و پێویستی بە كۆششێكی زۆر گەورەی كورد هەیە لەهەر چوارپارچەی كوردستانەوە.
هەر ئەوەش بووەتە بناغەی هەموو مامەڵە چەوت و خوار و لارە سەنگەكانی ئێمە بەرانبەر بەداگیركەران. چونكە پێش هەموو شتێك، پێویستە ئێمە پێناسەی ڕوونی پەیوەندی خۆمان بە دەوڵەتەكانی داگیركار و دابەشكاری كوردستانەوە بكەین. ئەوجا هەنگاوی دووەم
بنێین!. نەبوونی ئەو پێناسەیە وایكردووە هەموو شۆڕش و كۆششەكانی كورد
بۆ ڕزگاری نەتەوەیی لە ماناكانیان بەتاڵ ببنەوە. چونكە ناكرێت تۆ دەوڵەتێك بەداگیركەر نەزانیت، كەچی شۆڕشی چەكداری لەدژی بەرپا بكەیت!.
نەبوونی بوێری ئەوەی مامەڵەی كاڵا لەقەد باڵا لەگەڵ داگیركەر بكەین، هۆكارەكەی هەر ئەوەیە كە ئێمە تا ئیستا پێناسەمان نیە بۆ ئەو حاڵەتەی كوردستان..ئەوە لەكاتێكدا میڵەتانی تر وانین و بەڕوونی مامەڵە دەكەن لەگەڵ بەرانبەرەكانیان.
لەم كێشەیەی ئیستای نێوان فەلەستینییەكان و ئیسرائیل، ئەوەی جێگەی سەرنجم بوو، خێرایی مامەڵەی فەلەستینییەكان بوو لەگەڵ سیاسەتەكانی ئیسرائیل، ئەوەبوو لەدوای یەك خولەك لەو مۆڵەتەی بۆ ئیسرائیلیان دانابوو كە گەمارۆی سەر مزگەوتی ئەقسا لابدات، ڕاستەوخۆ بەو توانا كەمەی هەیانە دەستیان كردە ڕۆكێت بارانكردنی شارەكانی ئیسرائیل بەقودسیشەوە!.
وەرە ئەم مامەڵەیە بەراورد بكە بەمامەڵەی كورد لەگەڵ داگیركەرانی
ئیراقی، كە سەد ساڵی تەواوە بەڵێنەكانیان پشتگوێ دەخەن و هیچ بەڵێنێكیان جێبەجێ ناكەن.
ئەوان یەك خولەك چاوەڕوانی داگیركەریان نەكرد، ئێمە یەك سەدەیە دەستی دەستیمان پێدەكرێت! ئەوەی كە كورد لەهیچ میڵەتێكی تری خاك داگیركراو ناچێت، جگەلەوەی پێناسەی حاڵەتەكەی خۆی نەكردووە، چی ترە؟مانای وایە، كورد هێشتا نەهاتۆتە ناو مێژووی دەوڵەتی قەومی و لەمانای داگیركردنی خاکەکەی وژێردەستەیی خۆی و سەردەستەیی داگیرکەران تێتناگات...

© 2017 Hawler