ئەم پەڕەیە چاپ بکە

ئەحمەدی خانی و پیره‌مێرد و مه‌سعوود محه‌مه‌د

عه‌بدولڕه‌حمان فه‌رهادی

 

كاتی خۆی له‌ نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی ڕابردوو، شاعیر و ڕووناکبیری گه‌وره‌ی كورد حاجی تۆفیقی پیره‌مێرد، ڕۆڵێكی گه‌وره‌ و گرنگی له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی و كوردایه‌تی و ئه‌ده‌ب و ڕۆشنبیریی له‌ كوردستاندا بینی، پیره‌مێرد نه‌ك هه‌ر ڕۆشنبیر و شاعیرێک و کەسایەتییەکی گه‌وره‌ی سه‌رده‌می خۆی بوو، به‌ڵكوو له‌ سه‌ده‌ی بیستدا، یه‌كه‌مین ڕۆژنامه‌نووسی كورد بووه‌ دوای میقدادی به‌درخان، میقداد مەدحەت بەدرخان لەچاوە وی ھەر ھیچی نەکردووە، پیرەمێرد‌ به‌ كاره‌ گه‌وره‌كانی لە بواری ڕۆژنامه‌نووسیی كوردی، خه‌بات و تێكۆشانێكی زۆری بۆ بڵاوكردنه‌وه‌ی خوێنده‌واری و هۆشیاری و بیری نەتەوەیی و ڕۆشنبیریی، بۆ ساڵانێكی زۆر پێشكه‌ش كرد، جگه‌ له‌وه‌ له‌ بواره‌كانی وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بی و فۆلكلۆر و په‌ندی پێشینان و مێژوویش، كاری یەکجار مه‌زنی كردووه‌ و به‌مه‌ش بووه‌ته‌ ناوێكی گه‌وره‌ و گرانی نێو دونیای ئه‌ده‌ب و ڕۆشنبیریی كوردیمان كه‌ تا دنیا دنیایە،‌ ناوی به‌ نه‌مری ده‌مێنێته‌وه‌. ساڵانی دوای مه‌رگی پیره‌مێردی نه‌مر، زۆر له‌ نووسه‌ری نەتەوەپەرست و شارچی و سۆزدار بۆ هه‌ستی پاكی كوردایه‌تی و سۆزی کوردستان و هاووڵاتیبوون، له‌ به‌رهه‌م و كتێب و نووسینه‌كانیاندا، پیره‌مێردی نه‌مریان به‌ فه‌یله‌سووف ناوزە‌د كرد، كه‌ هه‌موومان ده‌زانین پیره‌مێردی نه‌مر هیچ پێوه‌ندییه‌كی پته‌وی به‌ بواره‌ قووڵه‌كانی فه‌لسه‌فه‌وە نه‌بووه‌، ته‌نانه‌ت كتێبێكی فه‌لسه‌فییشی نه‌بووه‌، خۆ فەلسەفەی کوردایەتی کەس ناکات بە فەیلەسووف! بریا وابووا و بریا ئێمه‌ش ئه‌رستۆیه‌ك، شۆپنهاوه‌رێك، هیگلێك، دیكارتێك، كانتێك، بیكۆنێك، ماركسێك، ئه‌نگڵسێكمان ده‌بوو.
ئێستایش له‌م ساڵانه‌ی دوایی كه‌ ده‌كاته‌ نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی پاشتر، زۆر له‌ نووسه‌ر و ڕووناكبیرانمان، ناوی مامۆستای نه‌مر مه‌سعوود محه‌مه‌د به‌ فه‌یله‌سووف دێنن. له‌م ساڵانەی دوایی، زانكۆی كۆیه‌ به‌ هه‌ستێكی كۆییانه‌وه‌ یادی ئه‌م كه‌ڵه‌ نووسه‌ره‌ی كوردیان وه‌ك فه‌یله‌سووف كرده‌وه‌. وێڕای ده‌ستخۆشی بۆ ئه‌م زانكۆیه‌، به‌ڵام پێویسته‌ ئه‌وه‌ بزانرێ كه‌ مه‌سعوود محه‌مه‌د ڕووناكبیر و ئه‌دیب و زمانزانێكی یه‌كجار گه‌وره‌ بوو، له‌ بواره‌كانی تۆژینه‌وه‌ی ئه‌ده‌بی كلاسیك و ناساندنی نالی و حاجی قادر و كه‌یفی و هیی تر و لێتۆژینه‌وه‌ له‌ زمانی كوردی و زاراوه‌سازی و ڕێزمانی كوردی و سیاسه‌ت و شیكردنه‌وه‌ زانستییه‌كانی بواری زمان و ئه‌ده‌بی كوردی و زۆر بواری مه‌عریفیی تر خزمه‌ت و تێکۆشانێکی زۆری كردووه‌ و ئه‌ویش وه‌ك پیره‌مێرد تا دنیا ماوه‌ خۆی و شاكاره‌كانی هه‌ر به‌ نه‌مری ده‌مێننه‌وه‌. به‌ڵام كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌‌ بڵێین مه‌سعوود محه‌مه‌دی نه‌مر فه‌یله‌سووف نه‌بووه‌. هه‌قوا نییه‌ ئێمه‌ به‌ سۆزی نه‌ته‌وه‌یی و ناوچه‌گه‌ری و شارچێتی كار بكه‌ین، به‌تایبه‌ت كاری زانستی، چجای زانكۆیه‌ك بیكات! چ ڕه‌وای هه‌قه‌ وا له‌ مه‌نتیق و ڕاستی و ئه‌كادیمییەت بەدوور بین و له‌ سۆز و هه‌ستبزوێنیی نائه‌كادیمی نزیك؟
حەز دەکەم ھەر لەم نووسینەمدا، ڕەخنە لە بیروبۆچوونی پرۆفیسۆری نەمر، عیزەدین مستەفا ڕەسوول یش بگرم کە بەردەوام پێیوابوو شاعیری گەورەی بیری نەتەوەیی، ئەحمەدی خانی فەیلەسووف بووە. خانی چەندە شاعیرێکی گەورە و زوڵم لێکراوی دەستی دوژمنە داگیرکەرەکانی کوردستان بووە، چەندە خەون و خەمی گەورەی بۆ خاکی کوردستان و دەولەتبوونەوە ھەبووە، چەندە بەرز و چەندە تێکۆشەری بیروباوەڕی خۆی بووە و چەندە ڕەخنەگر و سەر ڕاست بووە و قەتیش سەری بۆ دوژمنان دانەنەواندووە، وەلێ دەبێ ئەو ڕاستییە بزانین کە ئەویش فەیلەسووف نەبووە. فەیلەسووف ئایدیایەکی شموولیی ھەس، بۆیە بەردەوام بەرھەمەکانی یەکجار فراوان و جیھانیین. ھەموو ڕووناکبیرێک فەیلەسووف نییە، لێ فەیلەسووفان ڕووناکبیرن. ئێوه‌ش خوێنه‌رە ئازیزەکان، بەدوور لە ھەستی توندی نەتەوەیی و سۆزی شارچییەتی، هه‌قی خۆتانه‌ قسه‌یه‌ك له‌م باره‌وه‌ بكه‌ن. كێ ده‌ڵی من ناهه‌ق نه‌دواوم!