تشرینی یەکەم 15, 2021

ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی باشترین رێگەچارەی یاساییە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی

گەلی کورد یەکەم نەتەوەی گەورەی ڕۆژھەڵاتە لەناو دامەزراوەی (نەتەوە یەکگرتووەکان) و لە جیهاندا، دان بەسەربەخۆیدا نەنراوە، تا ئێستەش زۆر بەداخەوە ناو و ناسنامە و نوێنەر و ئاڵای یاسایی و فەرمیی لە یاسای زەمینیدا نییە.

گەلی کورد كە لەسەدەی بیست و یەكدایە و تا ئێستەش هەزاران كۆسپ هەیە لە بەرەوپێشچوونەكانی، هەر بۆیە كە دڵنیا بوو لەوەی بووەتە قوربانیی بەرژەوەندیی زلھێزان و مافی ڕەوای پێشێل کراوە! چیدی دەستەوەسان نەوەستاوە، بەڵکو بۆ سەندنی ئەو مافەی خۆی دوای 30 ساڵ لە ئازادیی بەشێك لە نیشتمانە دابەشكراوەكەی بڕیاری دا گەورەترین بڕیاری چارەنوسسازی خۆی بدات.
ئەگەرچی گەلی كوردستان لە ماوەی زیاتر لە و 30 ساڵە بووە خاوەنی نیمچە سەربەخۆییەك و لەگەڵ ئەوەشدا هەر لە چوارچێوەی عێراقدا مایەوە، بەڵام بەهۆی ئەوەی كە هێشتان لەلایەن حكوومەتەیەك لە دواییەكەكانی عێراق هەر زۆرینەیان بە عەقڵیەتی بەعس كاریان لەگەڵ گەڵی كورد و میللەتەكەی دەكرد، تەنانە كار گەیشتە بڕینی قووتی میللەت و شیری منداڵانی ساوا.
هەڵمەتەكان و پشتگیرییەكانی نێوخۆی گەلی كورد بۆ پاڵپشتی لە ڕفراندۆم بە جۆرێك دەنگی دایەوە كە، یان کۆبیچ، نێردەی تایبەتیی سکرتێری گشتیی نەتەوەیە کگرتووەکان، لە کۆبوونەوەی "22/5/2017"ی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیدا کە لە شاری (نیویۆرک) بەڕێوە چوو، ڕایگەیاند: “سەرکردەکانی هەرێمی کوردستان دووپاتی دەکەنەوە، ئامانجی ریفراندۆم بۆ راستەوخۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی نییە، بەڵکو بۆ ئەوەیە نیازی خەڵکی کوردستان بۆ جیهان بخەنە ڕوو”.
دكتۆرە مەیاده نەجار، ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە وتارێكیدا ڕوونی دەكاتەوە كەڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی باشترین رێگەچارەی یاساییە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بۆ بنیادنانی دەوڵەتی سەربەخۆ، چونكە رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووكان لەچەندین بڕیاری جیاوازدا جەخت لەوە دەكاتەوە كە میللەتان ئازادن لەوەی كە سەربەخۆیی بەدەست بهێنن بەمەرجێك خۆیان داوای سەربەخۆیی بكەن، ئەگەر تێڕامانێكی وورد بۆ ئەو شیكردنەوەیەی نەتەوەیەكگرتووەكان بكەین دەگەینە ئەو ئەنجامەی كە تاكە رێگە بۆ وەرگرتنی رای میللەت لەسەر سەربەخۆبوون، ریفراندۆمە بۆ وەرگرتنی رای میللەت لەسەر هەر جۆرە هەنگاوێكی چارەنووسساز، چونكە ریفراندۆم تاكەڕێگەیە بۆ ئەوەی بڕیارێكی لەو جۆرە لەلایەن میللەتەوە بدرێت.
ئەنجامەكانی ریفراندۆم
یەكیك لەو پرەنسیپانەی كە زۆر گرنگە بۆ ئێمە سوودوەرگرتنە بۆ ئەنجامی ریفراندۆم لەرووی یاساییەوە، چونكە تەواوی هاووڵاتییانی هەرێمی كوردستان بە "بەڵێ" بۆ سەربەخۆیی بەشدارییان كرد لە ریفراندۆمدا ئەمەش چەند ڕەهەندێكی تایبەت بەخۆی هەیە، لەلایەكی ترەوە نیشانەی ئەوەی بە جیهان دا كە كورد میللەتێكە هەمووی سەربەخۆیی دەوێت نایەوێت بكەوێتە ژێر هیچ جۆرە دەستەڵاتێكی میللەتێكی تر.
ڕای هاووڵاتییان لەسەر ساڵوەگەڕی ڕیفڕاندۆمدا
"نه‌ک هه‌ر ڕیفراندۆمچیم، تا مردن به‌ ڕۆح‌ و خوێن، پێشمه‌رگه‌ی سه‌ربه‌خۆی کوردستان ‌و بارزانیم" ئەمە وتەی داوود دۆسكییە ئەو بە پەرۆشەوە جەخت دەكاتەوە كە لەگەڵ سەربەخۆییە و لە بەرەیڕفڕاندۆمچییەكانە.
محەمەد جافیش دەڵێت: هەزار جاری تر ڕاپڕسی ئەنجامبدرێتەوە هەر دەڵێم بەڵی.
عەمید دلێر نەجاڕ: بەوپەڕی فەخرەوە، ساڵیادی ریفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان دەکەینەوە و ئەو بۆنە پیرۆزە نەتەوەیی و نیشتمانییە بەرز و پیرۆز ڕادەگرین، کە خاڵێکی وەرچەرخانی پڕبایەخ بوو لە مێژووی بزووتنەوەی رزگاریخوازی گەلی کوردستاندا و خەڵکی کوردستان وەک هەمیشە ژێردەستەییان ڕەت کردەوە و بڕیاری سەربەخۆییان دا.
هەموو جیهان ئەوەیان لا ڕوونە كە لەسەدا 93ی ئەو كەسانەی بەشدارییان لە ڕیفراندۆمدا كرد، بە بەڵێ دەنگیان بۆ سەربەخۆیی دا، بەڵام بەداخەوە لەدوای ڕفڕاندۆمەكە، هێزە عێراقییەكان هەموو هەنگاوێكیان نا بۆ دژایەتی گەلی كورد، بە تایبەت سەرۆكوەزیرانی ئەوكات حەیدەر عەبادی، كە هەوڵی دا خەونی سەدام حوسێن زیندوو بكاتەوە كە خەونی بە كوەیتەوە بینی بیكاتە نۆزدەیەمین پارێزگای عێراق، ئەویش ویستی پارێزگاكانی هەرێم بكاتە پارێزگای عێراق، بەڵام خۆشبەختانە سەركردایەتی یگەلی كورد زۆر ژیرانە مامەڵەی لەگەڵ بارودۆخەكە كرد و ئەمەش بۆ گەلی كورد بووە سەرەتای وەرزی دروێنەی دەسكەوتەكانی ریفراندۆم كە هەمووان چاوەڕوانین بەهاری سروشتیی كوردستان بكاتە بەهاری سیاسی و سەربەخۆیی یەكجارەكی و، كوردستان و ببینە خاوەن دەوڵەت.

 

ماكوان عيززه‌‌ت - هەولێر

 

© 2017 Hawler