تشرینی دووەم 12, 2019

چۆن دەروونت هێور دەكەیتەوە؟

تەندروستیی دەروونی بەشێكە لە تەندروستی گشتی مرۆڤ، دەركەوتنی نەخۆشییە جەستەییەكان بەهۆی زیانگەیاندن یان شێوانی كاری ئەندامەكانی لەشە، هەرچی نەخۆشییە دەروونییەكانە بەهۆی شێوانە لە دەروون و بیركردنەوەی نائاسایی مرۆڤ، بەگشتی تەندروستیی دەروونی بە ئاستی گونجانی مرۆڤ لەگەڵ كەس و دۆخی دەوروبەری دەپێورێت، ئەوانەی دەتوانن خۆیان بگونجێنن كەسانی تەندروستن لە روی دەروونییەوە.

تەندروستیی دەروونی بریتییە لەو حاڵەتەی كە مرۆڤ لە رووی دەروونی و كۆمەڵایەتی و كاردانەوەكانی لەگەڵ خۆی و دەوبەریدا هاوسەنگە، ئەو هەست بەخۆشی دەكات و لەگەڵ كەسانیتریش هەر وایە و ئامادەشە بۆ خۆسەلماندن و پەرەدان بەتواناكانی و سوودبینین لە تواناكانی و توانای رووبەڕووبوونەوەی كێشەكانی ژیانی هەیە و كەسێكی خاوەن كەسایەتیی هێمن و پێگەیشتووە، خاوەن ئاكارێكی دروست و پێوەند بە دەوروبەرییەوە هەیە، ئەوانە بەڵگەی بوونی دۆخێكی دەروونی و مێشكی ئاسایین.
رێكخراوی تەندروستیی جیهانی ئاماژە دەكات، تەندروستیی دەروونی تەنیا نەبوونی نەخۆشیی دەروونی ناگرێتەوە، بەڵكو هێمنی و حەسانەوەی دەروونی و جەستەیی و كۆمەڵایەتیشە، تەندروستیی دەروونی زۆر وابەستەیە بە تەندروستیی جەستەییەوە، چونكە نەخۆشی دەروونی و جەستەیی تێكهەڵكێشن و یەكیان كار لەوەیتریان دەكات بەشێوەیەك شێوانی دەروونی مەترسیی تووشبوون بە نەخۆشیی جەستەیی زیاتر دەكات و پێچەوانەشی راستە.
ئەو سەردەمەی ئێستە بە سەردەمی نیگەرانی و رارایی وەسف دەكرێت بۆیە پێویستە مرۆڤ چەند رێوشوێن وەربگرێت بۆ پاراستنی تەندروستیی دەروونی وەك لە خوارەوە:
* لە مامەڵەكردن لەگەڵ خەڵك نەرم بە، لە ژیانی رۆژانەتدا رووبەڕووی چەندان جۆری خەڵك دەبیتەوە كە پێویستە لەگەڵیان نەرم بیت و چاوپۆشی لە قسە و رەفتارە نەرێنییەكانیان بكەیت و لە رارایی دوور كەویتەوە.
* واز لە بیركردنەوەی زیاد بێنە، كاتێك تووشی كێشەیەك دەبیتەوە یان كەسێك هەڵەت لە بەرانبەر دەكات ناكرێ بەدرێژایی كات بیر لەوە بكەیتەوە، واز لە شیكردنەوەی بابەتەكە و پرسیاركردن بێنە كە سوودی نییە و ئازارەكانت زیاتر دەكەن.
* لە شوێنێكی هێمن دابنیشە، ئەوكاتەی كەوتوویە ژێر باری سترێسەوە خۆت بحەسێنەوە لە شوێنێكی هێمن و دوور لە رارایی كە بیركردنەوەت رێك دەخاتەوە و بڕیاری راست دەدەیت.
* وەرزش بكە و بجووڵێ، یارمەتیت دەدات بۆ كەمكردنەوە و نەهێشتنی خەمۆكی و باشكردنی میزاج و لە بارگە نەرێنییەكان رزگارت دەكات، بەتایبەتی بەیانیان لە شوێنی كراوە دەتوانی بە پێ بڕۆیت و را بكەیت و مەلەكردنیش زۆر باشە.
* خولیا و ئارەزووت هەبێت، واتە ئەنجامدانی ئەو شتەی كە خۆشیت لا دروست دەكات لەلایەك كاتی بەتاڵت پڕ دەكاتەوە و ئارامی و حەسانەوەت لا دروست دەكات و لە ستریس دوورت دەخاتەوە.
* تێكەڵی كەسانی ئەرێنی ببە، بە تێكەڵبوون لەگەڵ كەسانی ئەرێنی رووبەڕووی سەختییەكانی ژیان دەبیتەوە كە گەشبینیت لا دروست دەكەن.
* ئەرێنیانە بیر بكەوە، بیركردنەوەی نەرێنی قەبارەی نەهامەتییەكانت زیاد دەكات، بۆیە با سیركردنت بۆ ژیان ئەرێنی و گەشبین بێت بەوە هیوات دەبێت و بەسەر سەختییەكانی سەردەكەویت.
* وەرزش و تێرامانت هەبێ، ئارامی دەروونیت پێ دەبەخشێت و لە نیگەرانی و رارایی و خەمۆكی رزگارت دەكات، هاوكات بچۆ بۆ ناو سروشت و سیری دەوروبەرت بكە، هەناسەیەكی قووڵ هەڵبمژە و بیرت بخەرە سەر یەك شت یان بابەت بەوە هەست بە ئارامی دەروونی دەكەیت.
* لاسایی كەس مەكەوە، واتە كەسایەتیی سەربەخۆت هەبێت و لاساییكردنەوەی رەفتار و بیروبۆچوونی خەڵك لەناوت دەبات.
* رێزی خود و دەروونت بگرە، سەرچاوەی تەندروستی دەروونی دەروونی خودی مرۆڤە، بۆیە ئەگەر ویستت تەندروستییەكی باشی دەروونیت هەبێت بەدریچژایی ژیان، دەبێت فێری رێزگرتنی خۆت بیت لە رێگەی كەم نەكردنەوەی خۆت و ریزگرتن لیوەی و ریچگە نەدان بە كەسانیتر بۆ شەرمەزاركردن و كەمكردنەوە لە گرنگیت، بۆیە ئەو قسە لە مێشكت دابنێ كاتێك رێز لە خۆت دەگریت خەڵكی ناچاری رێز لبێ گرتنت دەكەیت.
* كاری باش و یارمەتیدانی خەڵك ئەنجام بدە، رۆڵی گەورەی لە باشتركردنی دۆخی دەروونی خۆت و میزاجت هەیە.

© 2017 Hawler