ئەیلول 21, 2019

یادێكی زیندوو بۆ هونەرمەندی شاری هەولێر ئەسكەندەر عوسمان

هونەرمەندی كۆچكردوو (ئەسكەندەر عوسمان) یەكێك بوو لە نیگاركێشە هەرە دیار و بەرچاوەكانی شاری هەولێر و بەهۆی ئاست بەرزی خۆیەوە هەموو تابلۆ و وێنەكانی جێگای تێڕوانین و هەڵوەستەلەسەركردن بوون ئەوا لە بواری پەروەردەیشدا كەسێكی زیرەك و بلیمەت و بێوێنە بوو، خۆیشی قوتابیی قوتابخانەی ئەربیل ئۆلا بوو بۆیە وەك ڕێز و خۆشەویستیەك بۆی ژوورێكی تایبەتیان لە موزەخانەی پەروەردەیی هەولێر بەناو كردوە و سەرجەم كەلوپەلەكانی تێدا پارێزراوە، بەو كارەش گیانێكی نەمریان بەبەر ئەو هونەرمەندا كردوە، هونەری كوڕی كە ئێستا وەك فەرمانەرێكی موزەخانەی پەروەردەیی هەولێر كار دەكات و باس لە دوا تابلۆی باوكی كۆچكردووی دەكات و دەڵێ: باوكم پێش ئەوەی نەخۆش بكەوێ تابلۆیەكی زۆر جوان و ڕەنگینی كچێكی كوردی كێشاوە كە بە مەلوولی دەستی خستۆتە ژێر چەناگەیەوە و ئێستا ئەو تابلۆیەش لەلای خۆمان لە موزەخانەی پەروەردەیی پارێزراوە من زۆر شانازی بەو تابلۆ جوانەوە دەكەم، چونكە یادگاری باوكی كۆچكردوومی پێوە دیارە و هەر كە سەیری دەكەم فەرامۆشیم دێتەوە خەڵكیش ڕۆژانە دێن سەردانی دەكەن و تابلۆكە دەبینن و سەری ڕەزامەندی بۆ دەلەقێنن ئەوەش گەورەترین سەروەرییە بۆ ئێمە و هەموو خەڵكی شاری هەولێر، ئەسكەندەر عوسمان لە بنەماڵەی جامبازەكانی شاری هەولێرە و ساڵی 1938 لە گەڕەكی سەعدوناوەی شاری هەولێر دایك بووە و خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی ئەربیل ئۆلا تەواو كردوە و ساڵی 1961 خانەی مامۆستایانی تەواو كرد بووە مامۆستای هونەری ڕەسم لە گوندی سیساوە، هەر لەو ساڵشدا یەكەمین پێشانگای خۆی لە شاری هەولێر بۆ تابلۆ جوان و ڕەنگینەكانی كردەوە و خەڵكێكی زۆریش هاتنە دیدەنی، ئەو هونەرمەندە كۆچكردووە هەر زوو ڕێچكەی هونەری گرتوە و ویستوویەتی لەو بوارەدا بە بێ بەرامبەر خزمەت بكات و توانیشی لە ماوەی تەمەنی ژیانیدا پەیامەكەی خۆی بە جوانی و بە چاكی بەجێ بگەیەنێ و ئەرشیفێكی دەوڵەمەندی پڕ لە یادگاری بۆ هەمووان بەجێ بهێڵێ كە هەموو لایەك شانازی پێوە دەكات و پەنجەی گەواهی بۆ ڕادەكێشێ، خودی خۆی لە ناوەڕاستی ساڵی پەنجاكاندا تازە گوڵی بەهرەی پشكوت ئەو كاتە بەقسەی زۆرێك لە شارەزایانی ئەو بوارە كە ئاماژەیان بۆ كردوە هونەری نیگار كێشان كز و لاواز بوو هێشتا بە تەواوی لەدەست كۆپیكردن ڕزگاری نەببوو هەر لێرەشەوە بایەخی ئەسكەندەر عوسمان دەردەكەوێ، چونكە بەشێكی فراوانی تابلۆكانی لە سەردەمی گەنجیدا بریتی بوو لە كۆپی كردن و ڕاگواستنی بەرهەمی هونەرمەندانی دیكە، بەڵام لە ساڵی 1960 بەدواوە ئەو هونەرمەندە بەهێز و توانایەكی زۆرەوە ڕووی كردە داهێنان و ئیدی پشتی بە خەیاڵ و بینین و ئەزموونی تایبەتی خۆی بەست، هونەرمەندی كۆچكردوو نیگار كێشێكی ڕیالیزمی سەرەتایی بوو قوتابی هەر یەك لە دانیاڵ قەساب و مونیر قەساب و جەواد ڕەسوڵ ناجی و محەمەد عارف بوو كە تا مردیش زۆر شانازی بەو ناوانە دەكرد كە ڕۆژێك لە ڕۆژان ئەو بەهرە گەشەیان فێر كردوە و پەرەیان بە هونەرەكەیداوە بۆ ئەوەی لە دوا ڕۆژدا ببێتە ئەو هونەرمەندەی كە هەمووان چاوەڕوانیمان دەكرد، دنیای هونەری ئەسكەندە عوسمان بە شێوەیەكی گشتی بریتیە لە سروشت و كۆچ و ژیانی گوند و ڕەوەند و دیمەنەكانی قەڵات و منارە و هەموو كوون و كەلەبەرێكی شاری هەولێر، لە بارەی ڕێبازی ڕەسم كردنیشی خودی خۆی لە پێشوودا لە چەندین دیمەنەی ڕۆژنامەوانی هێمای بۆ ئەوە دەكرد و دەیگووت زۆر سوودم لە ڕێبازە جیهانیەكان وەرگرتووە بە تایبەتی ڤان كۆخ كە لای من زۆر مەزنە تابلۆ و ڕەنگەكانی شوێنێكی تایبەتیان لە دڵ و دەروونمدا داگیر كردوە، ئەو هونەرمەندە بەرزە جگە لە كاری وێنە كێشان زۆر حەزی بە موسیقاش دەكرد بە تایبەتی ئامێری كەمانجە، بۆیە زۆر جار لە كاتی بێكاری و پشوودا ئەو ئامێرە موسیقیەی لە دەست دەگرت و خۆشترین ئاوازی پێ دەچڕی و خەمی دڵی خۆی پێ بەبا دەكرد، بەداخەوە دەڵێین هونەرمەندی دەست ڕەنگین ئەسكەندەر عوسمان لە دوا ساتەكانی تەمەنیدا تووشی نەخۆشیەكی سەخت و دژوار هات و ئەو نەخۆشیە هەر زوو لە نێو جێگای خست و هێندە بواری نەدا تا لە ڕۆژی 18 ی ئابی ساڵی 1994 بۆ دوا جار چاوەكانی لێك نا و كۆچی دوایی كرد و هەردوو كۆرپە چاو گەشەكەی بە ناوی هونەر و جوان جێهێشت و لەگەڵ خۆیدا كۆمەڵێك خەون و یادگاری بردە ژێر گڵ.

 

محەمەد سەعید كوردە - هه‌ولێر

© 2017 Hawler