کانونی دووەم 18, 2022

زۆرترین بینراو دیمانه‌

Error: No articles to display

Chalak Ahmad

Chalak Ahmad

شاخەوان عەلی حەمەد مامۆكی

ماوەیەكە لێرەو لەوێ دەم لە بابەتێكی گرنگ و هەســـتیار دەدەرێ و تەنانـــەت لە سۆشـــیال میداكانـــدا بووەتە بابەتـــی گەرمی ڕۆژ، ئەویش باسكردنی سەرپەرشـــتیارانی پەرەوەردەییە كە لەپرۆسەی پەروەردەو فێركردندا وەكو دەزگایەكی پەروەردەیی زیادە و حەوجە بەوەیە نەمێنێ و هەڵوەشـــاندنەوەی لە هێشـــتنەوەی باشترە، لەو قســـانەیش كۆمەڵێ پاساو بۆ ئەو بۆچوونەیان خستۆتە ڕوو، گوایە هەندێ سەرپەرشتیار شایستەو شیاوی ئەو شوێنە نیە، هەندێكیان خـــودان ئەزموون و زانســـت نیـــن و هەگبـــەی زانیارییان بۆش و بەتاڵە، تەنانەت هەندێكیان ئەلف و بێی پەرەوەردەو پێگەیاندنیان بەتەواوی هـــەرس نەكردوەو نازانن چۆن رەفتار لەگەڵ دەســـتەی
كارگێری قوتابخانەو ژینگەی قوتابخانە بكەن و ...هتد.
مرۆڤ ئەگـــەر لۆژیكانـــە بیـــەوێ خوێندنەوەیەكـــی بابەتی و ســـەردەمیانە بۆ هەر شـــتێك بكات، نابێ تەنها لە گۆشـــە نیگاو دەلاقەیەكی تەســـكەوە یاخود بەمەبەســـت كۆی پرۆسەكە لەچاوی
سەرپەرشتیارێ بۆ سەرتۆپی سەرپەرشتیاران گشتگیر بكات. كورد وتەنێ: پەنجەی دەســـت وەك نیە ئەوەش بۆ هەموو كایەو جومگەكانی حوكمڕانی راستە، هیچ پرۆسەیەك ڕەها نیە و ڕێژەییە. بەرێوەبەری زۆر باشمان هەیەو لەهەمان كات بەڕێوەبەری وامان هەیە شـــیاوی ئەوە نیە تەنانەت بكرێتە مامۆســـتا، ڕەنگە ئەوەش بۆ خودی سەرپەرشـــتیار راست بێ كە بەهەقی خۆی ئەو پۆستەی وەرنەگرتبێ.
سەرپەرشـــتیار چاوی پەروەردەیـــە، گواســـتنەوەی پەیامێكە
نەوەیەكـــی تەندروســـت بۆ دواڕۆژ بەرهەمدێنێ، دەســـت لەســـەر خاڵە لاوازەكان دادەنێ و پـــەرە بە خاڵە بەهێزەكان دەدات، ڕۆڵی سەرپەرشـــتیار وەكو ڕاهێنەری تۆپی پێیـــە، راهێنەر یاری ناكات بەڵام بەدواداچوون بۆ هەڵس و كەوتی یاریزانان دەكات، چاو دەداتە هەڵەكان و كار لەســـەر راســـتكردنەوەیان دەكات، ئامانجیش لێی
سەركەوتن و بردنەوەیە بۆ ئەو ئامانجەی لەپێناویدا تێدەكۆشێ. سەرپەرشتیاریش بەهەمان شێوەی راهێنەری تۆپی پێ، لە پۆل وانە ناڵێتـــەوە، بەڵام بەدواداچوون بۆ جیهانـــی قوتابخانە دەكات لەڕووی پاك و خاوێنی و دانانی لیژنەكان و چۆنیەتی بەڕێوەچوونی پڕۆگرامەكانی خوێندن و دەستنیشانكردنی كەم و كوریەكان لەڕووی كەمی میلاك و دواجار چارەســـەركردنی هـــەر گیرو گرفتێك ئەگەر هەبێت و كار لەسەر بەرزركردنەوەی ئاستی زانستی دەكات ئەویش بەرەوپێش چوونی پرۆســـە درێژخایەنەكـــەی پەروەردەیە، ئەوەش پیادەكردنی ئەو نەخشـــە ڕێگایەیە كە بەپێی پلانی بەرنامەداڕێژاو
هەنگاوی لەسەر هەڵدەگرێ.
هەمدیس ئەگەر لەنێوان دەســـتەی كارگێری یانەكان و یاریزانان
راهێنـــەر نەبێت و پێیان وابێ راهێنەر زیـــادە، ئەوە یاریزانان هەر یەكـــە بەخەیاڵێك، هەر یەكە بـــە ئەقڵیەت و حەزی تایبەتی خۆی یـــاری دەكات و هیچ گەرەنتیەك بـــۆ یەكڕیزی یاریزانان نامێنێتەوە كە بتوانن یاریەكی جوان پێشـــكەش بكەن، ئەوەش هەمان شـــتە ئەگـــەر بمانەوێ بـــەراوردی بكەین بـــە بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەو قوتابخانەكان ئاخۆ چارەنووسی قوتابخانەكان بەكوێ دەگات ئەگەر
ڕاهێنەر_سەرپەرشتیار_ بوونی نەبێت و پێمان وابێ زیادە. لـــە حكومڕانی دا ئەوەی دەبێتە وەزیـــر، خاوەن هزرو بیرێكی كراوەیە، ئەی كەوایە راوێـــژكار بۆ چیە؟ راوێژكار چاوی وەزارەتە، پرسە گرنگەكان تاوتوێ دەكات و بۆچوونی وەزیر لەوەی كەلكەلەی دەكات، فراوانتر لەئاســـتی خۆی دەكاتەوە، بەمەیش وێڕای بەرچاو
ڕوونی، دەزانێ چۆن هەنگاو بۆ كارەكانی بنێ.
سەرپەرشـــتیارانی پەروەردەیی بەیەك هەناسە. یەك وتار. یەك
رێنمایـــی ڕوو لە قوتابخانەكان دەكەن و رەنگڕێژی ئەو سیاســـەتە دەكەن كـــە پەروەردەی لەســـەر بینا كراوە كە خـــۆی لە ماددەو بەندەكانی كۆنگرەی پەروەردەیـــی دەدۆزێتەوە، بۆیە دەزانن چۆن مامۆســـتایان و دەســـتەی كارگێری قوتابخانە ئاڕاســـتە بكەن كە لەڕووی كوالیتیەوە شـــان بەشـــانی وڵاتانی پێشكەوتوو، پرۆسەكە
بەرەو پێش ببەن.
من وەكوخودی خۆم وای دەبینم ئەگەر سەرپەرشـــتیار زیادبێ و
نەبێ، ئەوە بێســـەرو بەرییەك دروست دەبێ، هەر قوتابخانەیەك بۆ خۆی سیاسەتێك دادەدڕێژێ و پەیڕەوی دەكات، چونكە لەنەبوونی بەدواداچوون و هەڵسەنگاندندا ناتوانرێ باش وخراپی قوتابخانەكان لێك جیا بكرێتەوە، ئەوەش بەو مانایە نیە چەوت و ڕاســـت بەسەر هەموواندا بێنین و پێمان وابێ هەموو بەڕێوەبەرێ یان مامۆستایەك خراپە! نەخێر بەڕێوەبەری ســـەركەوتووی وامان هەیە شایســـتەی
ئەوەیە سیفەتی سەرپەرشتیاری نیشتەجێی پێ بدرێ.
هەڵبەتە شـــۆڕكردنەوەی دەســـەڵاتەكان بۆ خودی بەڕێوەبەری قوتابخانەكان پرۆسەكە خێراو كاراتر دەكات ئەگەر بەپێی بڕیارێكی هەمواركراو دەســـتكراوەیی هەبـــێ لەڕووی بودجەی ســـەربەخۆو دەســـەڵاتی دامەزراندن و ســـزاو پاداشـــت ئەگەر بەویژدانانە كاری لەسەر كرا.
سەرپەرشـــتیارانی پەروەردەیـــی هەڵگـــری پەیامێكن ناكرێ لە بەدحاڵیبوون بۆ خوێندنەوەی كەســـایەتی سەرپەرشتیارێ، ئەگەر كـــەم و كورتـــی لەئەركەكانی هەبـــوو. ئەگەر هەڵـــس و كەوت و رەفتارێكی نەشـــیاوی نواند، ئەوە هەموو شتەكان كورت بكەینەوە پێمان وابێ ئەو كەســـە ڕەنگدانەوەیە بۆ هەموو سەرپەرشـــتیاران، وەك چۆن پێمان وابێ ئەگەر بەڕێوەبەرێك خراپ بوو، ئەوە هەموو بەڕێوەبەرەكان خراپن. بۆیە گرنگی سەرپەرشتیاران لەوەدایە خودی بەڕێوەبـــەری پـــەروەردە بەتەنها ناتوانێ بەدواداچوون بۆ ســـەدان قوتابخانانـــە بكات كە لەســـنووری پەروەردەكەیدایـــە. وەلێ ئەوە سەرپەرشتیارە دەتوانێ لەڕێی سەردانی رێنماییكردنەوە كۆبوونەوە لەگەڵ دەســـتەی مامۆستایان ئەنجام بدات سەبارەت بەو ئەركانەی دەكەوێتە ســـەر شـــانیان و پابەندیەكان و دواتر ئاڕاســـتەكردنیان لـــەڕووی پڕۆگرامەكانـــی خوێندن و هەڵســـەنگەناندنی ئەدایان كە لەماوەی ئەو ســـاڵەدا چەندە توانیوانە بەئەركەكانی سەرشـــانیان هەڵســـن لەگەڵ دەست نیشانكردنی هەر كەم و كوڕیەك كە هەبێت كە خودی سەرپەرشـــتیار بەرپرســـە دەبێ هەوڵی چارەسەركردنی
بدات.
لەكۆتاییـــدا دەڵێیـــن سەرپەرشـــتیار ئەلقەی گرێـــدراوی نێوان
قوتابخانەو پەروەردەیە، بە نەمانی ئەو ئەلقەیە شیرازەی پەروەردەو فێركردن دەكەوێتە مەترسی و گلۆلەی پرۆسەكە دەكەوێتە لێژێ.
نكۆڵی لەوەش ناكرێ ڕەنگە هەندێ كەس تەنها بۆ لەكەداركردنی ئەو دەزگایە كە حەزی پێ ناكەن نەك لە پەرۆشـــیان پەنا دەبەنە بەر سیناریۆو هۆنینەوەی تۆمەت بەخشینەوە كە ڕەنگە هەندێكیان لەواقیعـــدا بوونیان هەبێ، ئەوەیش ناكرێ بكرێتە هەوێن بۆ تەواوی
سەرپەرشتیاران.
سەرپەرشتیار لەهەڵەو پەڵە بەدوور نیە. كەسایەتی راستەقینەی
سەرپەرشـــتیار ئەوەیە وەكو هاوڕێی رەخنەگر سەردانی قوتابخانە بكات و بەدەر لەخۆدەرخستن، خاكەڕابێ، ببێتە نموونەیەكی جوان، هاندەربـــێ، خۆشەویســـتبێ، هەمووان جوانی پـــەروەردە لەڕەنگ و ڕووی ئـــەو بدۆزنەوە ئەویش خۆشەویســـی خاك و نیشـــتمان و گۆشـــكردنی نەوەیەكی ساغلەم و تەندروســـتە كە داهاتووی وڵات
لەچاوی ئەوانەوە دەبیندرێ.

عومەر چنگیانی 

لە ژێر ئەو سەردێڕەی سەرەوەدا، کە سێ کورتە بابەت لەخۆی دەگرێت، پێنج ساڵ و سێ مانگ و بیســـت ڕۆژێک لەمەوبەر لە لاپەڕە "٩"ـی ڕۆژنامەی هەولێر ژمارە ۲٣٩١ سێشەممە ١٤ی حوزەیرانـــی ۲۰١٦ بابەتێکـــم بۆ بڵاو کرایەوە کە گوڵخەرمانـــی زنجیرە ٣۲ بوو، لەم ســـەروبەندی بەخۆدا گوتن و لەبەرانبەر خوێندنەی ئیستای ئەم چەند ڕۆژە هەستیارە، دا کە بەرەو هەڵبژاردنی پێش وەختەی پەرلەمانی عێراق دەچین، بە ئەرکم زانی ســـەرلەنوی بیخەمەوە بەر دیدی ئێوەیەی بەڕیز و ڕەنگبێ دەسکاریی هەندێ شتیشیم کردبێت.
گرنگیی باوەڕ:
ئـــەوی بە وردی لـــەو خاڵانە ورد بێتەوە كە جێگەی نـــازی خوایین و قورئان بە گرنگ وەریاندەگرێت، تێدەگات ئەوەندەی باسی گرنگیی بڕوا و متمانەی ناخمان بۆ دەكات، سەدا یەكیشی بە ڕواڵەتا ناڕوانێت!
هەربۆیە ئەو كاتەی، كە كابرای دەشتەكی و ڕواڵەتپەروەر دەهات و - عەرەبی ئەمڕۆئاسا - نازی دەكرد بەســـەر پێغەمبەردا دروود و ســـڵاوی خوای لەســـەر، كە گوایە: بڕوایان بە خوای گەورە هێناوە، دەســـتەواژەكانی بۆ ڕاســـت دەكردنەوە و لە ئایەتی ١٧ـی سوورەتی “حوجورات”ـدا، دەفەرمێت: (دێن نازت بەســـەردا دەكەن گوایە بوونەتە مسوڵمان! پێیان بڵێ: نازی مســـوڵمانەتیی چیم بە ســـەردا دەكەن! بڕۆن شـــوکرانەبژێری ئەو خوایەی بن خستنیە (خستتانیە) سەر ڕێی ڕاست؛ گەر ڕاس دەکەن!).
هـــەر لـــە بەخۆداپەرموونەوە پێیدا وەرە ــ كە پێویســـتییەكی گرنگـــی هەر تاكێکمانە بۆ ســـەركەوتن ــ تا دەگاتـــە بڕوا بەو خوا گەورە تاکوتەرا بێهاوتایەی ڕاگیری ســـەرجەم بوونەوەرانە و هەر خۆی شـــایانی پەرســـتریانە، (بڕوا)، كلیلی هەموو سەركەوتنێكی ئەم ژیانە کوڵەی ئێستا و، ئەو دواڕۆژەیشمانە وا نابڕێتەوە.
وا بە چاوی خۆمان هەموو ڕۆژێ هەققکەتە دەبینین کە تاكێك شان دەداتە بەر كارێك، بچووك بێت و گەورە، ئەگەر بڕوایەكی پتەوی بە کارەکەی نەبێت، ئەوەندە نابا شانی شل دەبێ و، ئاخری كۆڵ دەدات.
بوونە ئاوێنەی یەکتری
ئەڵبەت باس لەو پارچە شووشـــەیە ناكەم كە جیوە، یان هەر شـــلەمەنییەكی دیكەی بەســـەردا دەڕێـــژن و دواتر وای لێ دێت دیمەنی بەرامبەر ئەداتەوە، باســـم لەو پەروەردە ڕۆحییەیە، كە ئیسڵام بە هەندی وەردەگرێت و دەیەوێت بڕواداران ببنە ئاوێنەی یەكتر؛ بە هەموو ئەو مانایانەی، كە ئەو وشـــە دەیگەیێنێت، بە مانا ڕاستی بەرامبەرەكە چۆنە، وای دەربخـــات و هەر تارماییەكە، لە بەرامبەردا نەما، وێنەكەش دیار نەمێنێت، واتە ئەوكاتەی بڕوادار سەرنجی ئاكاری خوشك، یان برایەكی بڕواداری خۆی دەدات، لەو بڕوایەدا دەبێت، كە ئەو شـــێوازە، یان ئەو ڕەنگە بۆ ئەو نابێت و نەشـــیاو و نەجۆرە، ئیتر وەك خۆی بە زمانێكی نەرم و، بە بێدەنگێ، ئاوێنەئاســـا ڕەنگەكەی بۆ دەداتەوە و تێی دەگەیێنێت كە ئەو هەڵەیە لەودا هەیە و چی زووترە دەبێ چارەســـەری بكات، هەر بۆیە ســـەرجەم ئەو نەخۆشیانەی كە دەبنە هۆی ناخۆشی لە نێوان تاكەكاندا، وەك دووزمانی و قسەی پاشملە و ســـیخوڕی و لەیەكترخوێندن و ڕاپۆرتلێنووســـین و، هتد، ناهێڵێت و جەخت لەســـەر ئـــەوە دەكاتەوە، كە دەبێ بڕواداران تەواوكەری یەكتری بن و ئاگایان لە خۆیان بێت، ئیتر فێری ڕووبەڕووبوونەوە و ڕەخنەی بنیاتنەر و بوێرییان دەكات، تا ئەندازەیەكی وا، كە ئەو بوێرییـــە، بچووكترین كەس و تاكی كۆمـــەڵ، تا بە گەورەترینیان دەگرێتەوە؛ هەزاران جار بیستوومانە كە وەختی خۆی سەرگەورەکانی دینەکەمان چۆن ڕەخنەیان لێ گیراوە و مێژوو بە شانازییەوە لێیان دەدوێت.
دەتوانـــم بڵێـــم ئەمڕۆ یەكێك لـــەو دەزگایانەی وەك ئاوێنە وان لـــە كۆمەڵگەكانماندا، هەندێـــك لە دەزگای ڕاگەیاندنەكانە و ڕۆژنامەنووســـان ئەگەر بـــە ئەمانەتەوە كارەكەیان بکەن دەتوانن ببنە هۆكارێكی ڕاســـت بۆ گەیاندنی شـــتەكان وەك خۆیان، لە خەڵكەوە بۆ دەستەڵات و لە دەستەڵاتیشەوە بۆ خەڵك، بەڵام نەك بە پاساوی دیموكراتییەت، سنووری ئەدەب ببەزێنن و ڕەچاوی هیچ شتێک نەکەن.
گوێشلکردن بۆ بەرامبەر
کە دەچینە خزمەت قورئانی پڕ لە بەخشش، دەبینین ئەو جیهان و ئەو ئاسۆ فراوانەی ئـــەو لە ئێمەی بڕواداری دەوێ، كە تیایـــدا بخولێینەوە و مەلەی تێدا بكەین، زۆر جیاوازن لەگەڵ ئەو شێوە گۆشبوونەی خۆمان! ئەوەتا لە ئایەتی ١٨ـی سوورەتی زومەردا دەفەرمێت: (ئەوانەی قسەی هەمووان دەبیسن و، بە گوێی هەرە باشەکەیان دەکەن، ئەوانەنە وا خوای گەورە خســـتوونیەتە سەر ڕێ ڕاست؛ وانن وا هۆشـــیارن و، دڵیان دەتریوێنێ). ئیدی كە ئێمەی مسوڵمان وا نین، دەبێ لەو تێگەیشتنەی هەمانە بکەوینە گومانەوە؛ دیارە گرێدراوی ئەو قورئانە نییەین؛ با بە خۆماندا بچینەوە، پەناوەخوا.

حەمەسەعید حەسەن

 

مارتن هایدگەر نە (ئینسان ئاژەڵێکی ژیرە)ی بە دڵ بوو، نە (ئینسان ئاژەڵێکی بگۆیە)ی پەســـەند دەکرد، ئاخر پێی وابوو، (ئینســـان زیندەوەرێکە لە زمان،) تەنانـــەت دەیگوت: ئەوە ئێمە نین بەم یان بەو زمان قســـە دەکەین، ئەوە ئەم یان ئەو زمانە بە ئێمە دەپەیڤێت. لە هایدگەر وابوو، بوون لە ڕێی زمانەوە خۆی نمایـــش دەکات و بـــە هۆی زمانەوە لە نهێنیی بـــوون تێدەگەین. یان دەیگوت: کـــە دەپەیڤین وەک ئەوە وایە گوێ لە بوون بگرین و بوون تەنیا لەڕێی زمانەوە
بەرەو لامان دێت.
هایدگەر دەیگوت: کرۆکی زمان شیعرە، ڕەخنەگرتن لە دونیا، بریتییە لە زمان و ڕەخنەگرتن لە زمانیش بریتییە لە شیعر. لە دۆخی یەکەمدا، جیهان دەبێت بە زمان و لە دۆخی دووەمدا زمان دەبێت بە جیهان. شیعر لای هایدگەر لەقاڵبدانی زمان نییە، بەڵکوو ئاوێنەیەکە بەهۆی کرۆکی زمانەوە، بوونمان پیشان دەدات و هیچ شـــتێک وەک شیعر توانای ئەوەی نییە، هەم جوانی بەرهەم بهێنێت و هەم
حەقیقەتیشمان پێ بناسێنێت.
لەناو هەموو دەقێکدا نهێنییەک هەیە، نهێنییەک نە لە سەرەتادا ڕۆشنە، نە لە کۆتاییدا ئاشکرا دەبێت، نهێنییەک نووسەری دەق بۆ سەلیقەی خوێنەری بەجێ دەهێڵێت. نووســـین کارێک نییە دابڕاو لە خوێندنەوە، بەڵکوو هەردوو پرۆسەکە یەکێکن، تەواو وەک خۆشەویســـتی، خۆشەویســـتیی نێوان نووسەر و خوێنەر. نووســـەری لێزان هەندێک بۆشـــایی دەهێڵێتەوە، تا خوێنـــەر پڕیان بکاتەوە. خوێنەری پاســـیڤ بە ئومێدی ئەوەیە، نووسەر هەموو شتێکی پێ بڵێت، بەڵام نووســـەری کارامـــە بۆ ئەو خوێنەرانە دەنووســـێت کە خۆیان بـــەدوای پەیامی دەقەکەدا دەگەڕێـــن. بایەخی (بەدەم چاوەڕوانیی گۆدۆوە) ئەوەیە، ســـەمۆیل بێکێـــت گۆدۆی لـــە تەمومژدا هێشـــتووەتەوە. وەک چۆن باڵاترین دەســـەڵاتی گەردوون، هێزێکی پەنهانە، هەموو دەقێکیش حەوجەی بە نهێنییەکە کە ئیشـــی
خوێنەرە بۆ بگەڕێت.
کە وەک جەستە ناساغ دەکەوین، بەدوای چارەسەردا دەگەڕێین، چارەسەرێک پزیشـــک بۆمانی دەنووسێت، دەقی ئەدەبی چارەســـەرێکی دەروونییە، نووسەر بۆمانـــی دەنووســـێت. نووســـەری زیـــرەک هەر لـــە ناونیشـــانی دەقەکەیەوە کەمەندکێشـــمان دەکات، نووسەری ژاپۆنی یوو هووا، ڕۆمانێکی هەیە، ناوی لێ ناوە: بیرەوەرییەکانی خوێنفرۆشێک کە ناونیشانێکی ئەوەندە سەرنجڕاکێشە، بۆ خوێندنەوەی کتێبەکە بانگمان دەکات. نووسەری تیرۆرکراو فەرەج فۆدە یەکێک لە کتێبەکانی خۆی ناو ناوە: حەقیقەتێکی بزر، کە ناونیشانێکە تژی لە نهێنی، تێیدا دەڵێت: ڕێســـاکانی ئایین جێگیرن، بەڵام ژیان بەردەوام لە گۆڕاندایە. بچۆ بیخوێنەوە، ڕاستی پەستت بکات، باشترە لەوەی بە درۆ سەرسام بیت

ھاودەنگ فاروق

 

لەم هەڵبژاردنە چارەنووسسازەدا ئەندامەکانی پارتی و جەماوەرە خاوەنباوەڕەکەی هەرهەموومان پێكەوەین، یەک تیمین؛ شـــەو و ڕۆژ لە یەكتر ئیســـتیلام دەكەین، بۆ سەرخستنی لیستی حزبە بەهێزەکەی کوردایەتی؛ ماندوو نابیـــن؛ هێـــزە ئومێدبەخش و لەبننەهاتووەکەی ڕێبازی پارتی و بارزانـــی، وزە و بڕوابەخۆبوون و ئیرادەمان پ ێدەبەخشێت.
لە ســـایەی یەک ســـەرۆک و یەک ئاڵا و یەک سەرکردایەتیدا، دەستمان لە ئیشدایە؛ بە باوەڕەوە لە دەوری یەک ڕێبازدا كۆ بووینەتەوە و، هه میشه بە هیوای سەركەوتنی گەورەوە هەنگاو دەنێین. لەو قوتابخانەیەوە فێر بووینە قەت تەسلیمی بێئومێدی و گوتاری ئاستنزم و کولانەکانی ئیرهابی فکری نەبین.
لە ڕۆژی ١١ی ئۆکتۆبەردا، بە خەندەی ســـەركەوتنە مەزنەکەی پارتی، ڕێگای ئایندەی گەلی کوردستان ڕۆشنتر دەبێتەوە، ڕۆحی پاکژی شەهیدان ئاسوودە دەبێت...
ئێمە ئاســـۆی گەشی کوردستانێکی بەهێزمان لێوە دیارە و ســـەدەیەکە کاروانەکەمان بە پێشەنگایەتیی بارزانی نەمر بەرەو ئەو ئاسۆیە بەڕێوەیە و، شەهیدەکانمان چرای ڕووناککەرەوەی شەوگارە و، خزمەتی میڵەت بەرنامەی ڕۆژانە و درێژخایەنمانە.

مستەفا خۆشناو

 

هێزوو لایەنە سیاسییەکان لەمێژە لە بەرانبەر بڵێسەو داستان و نەبەردیە پڕ سەروەریەکانی پارتیدا خۆیان تاقی دەکەنەوە، بەڵام، مێژوو ئەنجامەکانی بەشکست بۆ تۆمار کردوون، متمانەو دەنگی زاڵی جەماوەری دڵسۆزی کوردستان ئەو فرسەتەی پێ نەداون تا ئەو ساتەش، لەمەیداندا لەسەر پێی خۆیان بوەستن، بەڵکو هێندە بێ ئەرزشی کردوون ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لق و پۆپەکانیان تێک دەشکێن و لەگەڵ خەزان و ڕەشەبایەکی بێ هێز لە پاییزدا بەهەوادا دەچن. پارتی دیموکراتی کوردستان، ئەو هێزەی هەیەتی، هێزی ئەقڵ و متمانەپێکراوی جەماوەرە، بۆیە شکان ناناسێ و لەبن ناهێڕۆژ لە دوای ڕۆژ ئەو هێز و ئەقڵە متمانەپێکراوە زیاتر دەبێت، پارتی بە شانازیەوە لە ڕۆژی ڕووناکدا سەرکەوتنەکانی دەچنێتەوە، لە شێوەی خەرمانێکی بەپیت و فەڕ دەیخزێنێتە خزمەتی گەل و نیشتمانەکەی. لەهەڵبژاردندا لایەنی بەرانبەر لە ئاست گەورەیی پارتیدا دەچەمێت، لەداستان و بەرگری و مقاوەمەتدا هەمووان پێی شۆک دەبن، لە ئاوەدانکردنەوە و خزمەتگوزاریدا نەیاران شاهێدی بۆ دەدەن، لە دیپلۆماسەت و دەوڵەتداریدا ئەو شاڕێگاڕاستەی گرتوویەتییە بەر، گەلی کورد لە ئێستا و داهاتوو هیوا و ئومێدی زۆری لە سەر هەڵچنیووە، لە بەرەوپێشبردنی دەستکەوتەکان و پاراستنیان ستوونی و ئاسۆیی بێ گوێدانە هیچ ئاراستە و فشارێکی ناوخۆیی، دەرەکی نالۆژیک، لە ترۆپکدا گیرساوەتەوە، لە شکاندنی ئابلۆقەکانی سەر هەرێمی کوردستان لە گفتوگۆ و دانوستاندندا سیحری نەسرەوتی هەیە بەپشوویەکی درێژ و ژیرانە بەدوای گرێکوێرەکاندا دەگەڕێ، دوای دۆزینەوەیان بە چارەسەری گەیاندوون.
هەڵبەت پارتی بە دەستکەوت و سەرکەوتنەکانی مەغروور نابێت، سەرکەوتنەکانی تەوزیف کردووە، بۆ خزمەتکردنی هەمیشەیی کوردستانیانی ئازیز! بەلایەنی سیاسیشەوە بە هەموو ڕەنگ و ئاراستە و ئەدیان و نەتەوە جیاوازەکانەوە. بەدیوێکی تریشدا هێزی باوەڕپێکراوی جەماوەر کاتێک دەبێتە هەوێن و بنەمای ئەقڵ و سەرکەوتن بۆ پارتی سیاسی، کە جارێک تاقی کرابێتەوە، بۆیە پارتی دیموکراتی کوردستان چەندین دەیەیە دەکەوێتە بەر هەژموون و تاقیکردنەوەی جەماوەری شکۆمەندی کوردستان، بە ڕوویەکی سپی سەربەرزانە لێی دەردەچێت.
بۆیە پارتی ناکەوێت، وەڵام و پەرچەکرداری نالۆژیکی، بێبنەما و هۆنینەوەی نادروست، بەڵکو؛ پشتئەستور بەجەماوەرەکەی بەهەنگاو و کرداری بەحیکمەت و تۆکمەو ژیری سەرکردایەتیەکەی، باوەڕبوون بە کادر و ئەندامان، هەوادار و لایەنگرانی دڵسۆزی، پارتی لە ڕۆژی دەنگداندا بەئەنجامی کرداری و موقنیع وڵامی یار و نەیارانی دەداتەوە.

عارف ڕوشدی

 

هەڵبژاردنەکانی ١٠ی ئوکتوبەری داهاتوو بۆ پارلەمانی عێراقە نەک کوردستان، بۆیە پێویستە لە کارنامەی کاندیدان و شێوازی بانگەشە، خواستە نەتەوەیی- نیشتیمانی و هەمو شایەستە دەستورییەکانمان لە بەر ڕۆشنایی پرینسیپەکانی ( شەراکەت، هاوسەنگی و رێککەوتن ) رەنگبدنەوە، بەڵام بە داخەوە هەندێ پاڵێوراو و لایەنی سیاسی لە دروشم و لێدوانەکانیاندا پێچەوانەی ئەوەی هانی لایەنە کوردستانییەکان بدەن لە پێناوی (یەکگوتاری نەتەوەیی نیشتیمانی و هەماهەنگی)، کرۆکی باسەکانیان زەقکردنەوەی کێشە دروستکراوەکانی ناوخۆیی هەرێمە ! لەوەشدا نەیانتوانیوە سەرکەوتووبن، چونکە ئەوەی دەیکەن بەدەرە لە چواچێوەی ڕەخنەی بنیاتنەر! ڕەخنەی بنیاتنەر بەو واتایە دێت ؛ خستنە ڕووی لایەنی باش و نەرێنی کردارەکان و پێشنیاری گونجاوی چاککردنەوە، بەوەش نەوەستاون بەڵکو لەجیاتی ڕێکلام و باسکردنی پرۆژەو کاری داهاتویان، هێرشی ناڕەوایان دەستپێکردووە بۆ سەر پارتی !بێ ئەوەی پەند وەرگرن لە زیانەکانی پەرتەوازەیی و ململانێی نابەجێ، هەندێکیشیان لە ئێستاوە ناشارنەوە یەکەم ئامانجیان لە بەغدا هەوڵدان دەبێت لە پێناوی (کەمکردنەوەی سەروەری سیاسی، دەستوری و دەسەڵاتەکانی هەرێم )، ئەرێ ڕاستتر نییە وەکو بەرێز سەیدا فازڵ میرانیوتەنی (جارێ وازمان لێبێنن هەندی باسی خۆتان بکەن)!

ئامانج عەبدوڵا سوور

 

بردنه وه ی هه ڵبژاردن و سه ركه وتنه كانی پارتی و مانه وه ی به یه كه می پێویستییه كی میژووییه كه پابه ندی خواستی سروشتی گه لی كوردستانه.
ئه وه ی پارتی به یه كه می هێشتۆته وه و به رده وامه له بردنه وه ی له هه ڵبژاردنه یه ك له دوای یه كه كاندا ده رخه ری ئه و راستییه یه كه جه ماوه ر به گشتی بروای پته وی به خه بات و داكۆكی له مافه كانیه تی له لایه ن پارتییه وه، ئاخر به درێژایی ۷٥ ساڵه ی رابردوو ئه و وه رچه رخانه گه وره یه ی مێژووی كوردستان به خۆیه وه
بینیویه تی رێبازی بارزانی به رپای كردوه.
له ناوه ڕاستی سه ده ی رابردووه و تا ئێستاشی له سه ر بێت و بۆ ئاینده ش هه روا ئه وه پارتییه ده ستكه وتی نیشتمانی بۆ گه له كه ی ده سته به ر كردووه و بێ چه ندوچوون به رگری له خواستی میڵه ت كردووه و واوه تریش له مێژوویدا بۆ جارێكیش سازشی نه كردوه.
پارتی به پرنسیپی ئیراده وه خه باتی نیشتمانی تاو پێ داوه بۆیه به رگه ی هه موو ئه و ره شه با وه یشوومانه ی دێروكی گرتووه و به رخودان و به رده وامی له تێكۆشانی نه ته وه یی وه ك چه مكی
شۆڕشگیڕانه به جێكه وته ی زانستییه وه هێناوه ته كایه وه.
بیرمه له وتارێكمدا له چه ند ساڵی رابردوو ئاماژه م به وه كردبوو كه پارتی یه كه مه و هه ر به یه كه میش ئه مێنێته وه، كه سانێك ده یانپرسی چۆن؟ لێره وه ئیتر ده بێت بۆ وه ڵامی ئه م پرسه چه مكی سیاسه ت له پیناسه كورته كه یدا بخه ینه وه روو (سیاسه ت هونه ری ئه گه ره كانه) لێ ئه وه پارتییه كارلێكی له گه ڵ قورسترین ئه گه ره كاندا كردووه و له سه رخه ترین دۆخدا ته ریب به وه ی له سه نگه ری به رگری نه ته وه ییدا بووه هاوكات خواستی له سه رگه شه كردنی ئه و جێكه وتیه بووه كه كوردستان له به هێزبووندا وێنا ئه كات، ئه وه بۆیه پارتی به درێژایی مێژوو به وه ده ناسرێته وه كه مه حاڵ له سیاسه تدا نابینێته وه ئه و ده مه ی خواستی ئازادی و سه ربه خۆیی لای به شێك وه ك تابۆ و خه ون ته ماشا ده كرا ئه وه پارتی بوو ئه و تابۆیه ی تێك شكاند ئه وه پارتییه مه حاڵ ئه كاته واقیع و له پێناوی گه ل و نیشتماندا ئه سته م ئه هێنێته دی.
پارتی خاوه نی ره هه ندی نه ته وه یی و نیشتمانیه هه ر بۆ ئه و
ئامانجه ش هاتۆته بوون بۆیه باوه ری به هاتنه دی ئه و ستراتیژه یه و لێ لا نادات، هه ر ئه مه شه وای كردوه جه ماو ه ری پارتی به پرنسیپی نه گۆڕی كوردایه تی و نیشتمانی و نه ته وه ییه وه پارتین. له دۆخی یه كلاكه ره وه دا ئه وه جه ماوه ری پارتییه به و پرنسیپه نه گۆڕه وه دێته مه یدان پشتیوانی له میتۆد و ره هه ندی پارتی ئه كات وسه ره نجام سه ری ده خات ده یكات به یه كه م، چونكه ئه وه پێویستییه كه میژوو ساغی كردۆته وه به هێزبوونی پارتی واته به هێزبوونی كوردستان ئه ی ئه وه نییه كه دوژمنان داخی پر له كینه یان هه ڵده ڕێژن به رامبه ر به گه لی كوردستان راسته وخۆ سیره له پارتی ئه گرنه وه.
دۆسته كانیشمان كه دێنه كوردستان روویان له سه ركردایه تیس پارتی و بارزانییه.
پارتی شكۆی تاكی كوردی پاراستوه چه مكی پێكه وه یی و
لێبورده یی و كه شی دیموكراسی فه راهه م كردوه، سه ركه وتنی پارتی هێمایه به سه ركه وتنی ته واوی گه لی كوردستان به هه موو پێكهاته و ره نگ و ئینتیما جیاوازه كانه وه.
پارتی پارێزه ری ئاڵا و شكۆ و سه روه ری و ده ستكه وت و
مافه كانی گه لی كوردستانه بۆیه به رده وام یه كه م و براوه یه وه و
هه ر به یه كه میش ده مێنێته وه.

د.ڤیان سلێمان

 

هەڵبژاردن یەکێکە لە کەناڵە سەرەکییەکانی بەشداری سیاسی، کە هاونیشتمانی ئازادانە و خۆویستانە لە ڕوانگەی هەستکردن بە بەرپرسیاریەتی و بەجێهێانی ئەرکی هاوڵاتیبوون بەشداری پرۆسەکە دەکا و ڕۆڵی دەبێ لە دیاریکردنی چارەنووسی وڵات وەک دەنگدەر و وەک کاندید.
دەنگدان هەم مافە کە هاوڵاتی بە دەنگدان بەشداری دەکا لە دەستنیشانکردنی دەسەڵاتداران هەم ئەرکە کە هاوڵاتی هۆشیار لە سۆنگەی دڵسۆزی بۆ نیشتمانەکەی باشترین پارت و لەنێو پارتەکەشدا باشترین کاندید هەڵدەبژێرێ و متمانەی دەداتێ. لە١٠ی سێبتەمبەری ئەمساڵ دەچینە نێو خولێکی دیکەی هەڵبژاردن بۆ پێکهێنانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، بەو پێیەی هەرێمی کوردستان بەشێکە لە دەوڵەتی عێراق، بۆیە ئەم هەڵبژاردنە و سەنگی هەرێم لە پەرلەمانی عێراقدا بۆ هەرێمی کوردستان گرنگ و چارەنوسسازە، لەو چوارچێوەیەدا وەک کوردستانیان ئەرکمانە بەشداری هەڵبژاردن بکەین و ڕۆڵمان لە سەرکەوتنی هەرێمی کوردستان و چوونە پەرلەمانی عێراق بەهێز و سەنگەوە هەبێت. هەڵبژاردن یەکێک لە بنەما گرنگەکانی پرۆسەی دیموکراسییە و پرۆسەی دیموکراسیش بەبێ بەشداری یەکسانی ئافرەت ناتەواوە، بە بەشداری فراوانی ئافرەت لە دەنگداندا، پرۆسەکە دیموکراسیتر دەبێت و ئاستی سەرکەوتنی بەرزتر دەبێت، بەڵکو دەنگدانەوەی ئەرێنی دەبێت و زیاتر دەکەوێتەبەر سەرنجی کۆمەڵگەی نیودەوڵەتی. گرنگە ئێمەی ئافرەتانی کوردستان بە فراوانی بەشداری پرۆسەی دەنگدان بکەین، بەوەش هەم ئاستی هۆشیاری سیاسی و هەم باوەڕی دیموکراسخوازی و هەم ڕۆڵ و کاریگەری خۆمان پیشان بدەین و بیسەلمێنین کە دەنگمان کاریگەری گەورەی لەسەر ئەنجام و سەرکەوتنی لایەنە بەشداربووەکانی پرۆسەی هەڵبژاردن هەیە و بەوپێیەش دەبێت لایەنە بەشداربووەکان هەم لەڕووی دەستنیشانکردنی کاندیدی ئافرەت هەم لەنێو بەرنامەی هەڵبژاردن و دیدگا و تێڕوانینیان بۆ ئایندە پرسی ئافرەت لەبەرچاو دەگرن و وەک پرسێکی پێشینە و ستراتیژی لێیدەڕوانن.
دیارە کە ئافرەتان توێژ، چین، نەژاد و نەتەوەیەکی یەکدەنگ و هاوبیروڕا نین، بەڵکو ئافرەتان ڕەگەزێکی مرۆڤایەتین لەنێو هەموو ئەو گروپە ئاماژە بۆکراوانە بوونیان هەیە فرەجۆری لە ڕوانگە و خواستەکانیاندا هەیە، بەڵام لە هەمانکات پرسێکی هاوبەش هەیە کە دەکرێت زۆرینەی ئافرەتان لە دەوری کۆک و تەبا بن واتە ئافرەتان خاوەن پرسێکی هاوبەشن کە ئافرەتبوونیانە هەروەها پرسی دیکەش وەک پەروەردە و پرسی نیشتمانی و پرسەکانی دیکەی جێی بایەخ.
ئەگەر دواین هەڵبژاردنەکانی ئەمەریکا بە پێوەر وەربگرین ئاستی کاریگەری دەنگی ئافرەت بەڕوونی دەردەکەوێت، کاتێک ئافرەتانی ئەمەریکا بەهۆی سیاسەتەکانی دۆناڵد ترەمپ، بە تایبەت بەتاوانناسینی لەباربردن دەنگیان بە جۆو بایدن دا، کە ئەوەش هۆکارێک بوو بۆ سەرکەوتنی جۆو بایدن و شکستی دۆناڵد ترامپ، ڕاستە هەڵبژاردنەکانی عێراق و بەرنامەی حیزبە سیاسییەکانی عێراق بە ئەمەریکا بەراورد ناکرێت، بەڵام ئێمەش پێوەری خۆمان هەیە و دەبێت هەڵبژاردنمان بۆ لیستەکان لە سۆنگەی هۆشیاری سیاسی و تێگەیشتنی یەکسانخوازیمان بێت و بزانین کامە لیست شایستەیە و ئەزموون سەلماندویەتی کە بەرگری لە مافەکانمان دەکا و
لە سایەیدا هەست بە دڵنیایی دەکەین.
ئافرەتان دەبێت بە هۆشیارییەوە دەنگ بدەن، زانیارییان دەربارەی هێڵی بیرکردنەوەی ئەو حیزبە هەبێ کە دەنگی بۆ دەدەن بە تایبەت دەربارەی پرسی ئافرەت و پرسە مەدەنییەکان، لەم هەڵبژاردنەشدا کە زیاتر ڕەهەندی سیاسی و نەتەوەیی هەیە، بزانن کە ئەو حیزبەی کە دەنگی بۆ دەدەین ڕوانگەی بۆ پرسی نەتەوەی کورد و نیشتمانی کوردستان چییە، چەند خاوەن بەڵێنەکانی خۆیەتی و چەواشەکاری نەگرتۆتەبەر و لەگەڵ دەنگدەردا ڕاستگۆیە، چەند دەچێتە ژێر
باری بەرپرسیاریەتی.
پارتی دیموکراتی کوردستان، وەک پارتێکی نەتەوەیی و نیشتمانی هەڵگری چەندین تایبەتمەندی مەدەنیانەیە و لەخۆگری پەیامی نەتەوەیی و نیشتمانی و پێکەوەژیانە و بە ئەزموونیش سەلماندوویەتی کە بۆ ڕێگیریکردن لە پیلانگێڕییەکان دژ بە هەرێمی کوردستان و بەرگریکردن لە مافە بەدەسهاتووەکان دەچێتە پەرلەمانی عێراق، لیستی پارتی تاکە لیستە کە پەرلەمانتاری دژەگەل و پۆپۆلیست و چەواشەکاری تێدا دەرنەکەوتووە، لیستی پارتی لیستی داکۆکیکاری مافە دەستورییەکانی گەلی کوردستانە، هەموو ئەو بابەتانە جێی بایەخی ئافرەتانە، هەربۆیە پارتی لەم هەلبژاردنەدا چاوی لە دەنگی ئەو ئافرەتە هۆشیارانەیە کە مەبەستیانە ئایندەی کوردستان مسۆگەر بێ و سەودای پێوە نەکرێ، کە مەبەستیان پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان بە دەردی کەرکوک نەبرێن و میلیشیا حوکمیان نەکات، کە مەبەستیانە هێز و لایەنی هاوپەیمانی هێزە تائیفی و توندئاژۆکان دەسەڵاتدار نەبن و بەوهۆیەوە نەکەوینە ژێر دەسەڵات و یاساکانی ئەوان.
ئێمەی ئافرەتانی کوردستان کە نیوەی کۆمەڵگە و دایکی نیوەکەی دیکەین، کە بەرپرسیاریەتی بەکۆمەڵایەتیکردن و پێگەیاندنی نەوەکانمان لە ئەستۆیە، کە پشکی گەورەی قوربانیدانمان بەرکەوتووە، لەم هەڵبژاردنەدا نابێت بەهیچ شێوەیەک خەمسارد و بێلایەن بین، دەبێت هەست بەرپرسیاریەتی بکەین و دەنگەکانمان بۆ ئەو پارتە بێت کە لە هەموو هەلومەرجەکاندا خاوەنداری لە کوردستان کردووە و قوربانی داوە لە پێناویدا، لە بیرمان بێت، کە پارتی بناغەی بە دیموکراسیکردنی کۆمەڵگەی دانا و یەکەم پێشنیاز و داوای ئەنجام دانی پرۆسەی هەڵبژاردن لە پاش ڕاپەڕین (سەرۆک بارزانی) بوو، یەکەم ڕێکخراوی داکۆکیکار لە مافی ئافرەت، پارتی دایمەزراند و پارتی گۆڕانکاری لە هزری پیاوسالاری و سترەکتۆری کۆمەڵایەتی دروست کرد و پێگەی ئافرەتی بردە ئاستێکی بەرز لە بوارەکانی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی، پارتی حیزبی ئاشتی پارێز و دابینکەری ئارامی و تەناهییە، پارتی عەقڵ و دڵ و هێزی کوردستانە، بۆیە با دەنگەکانمان بۆ پارتی بێت.

پەڕەى 8 لەکۆى 471 پەڕەدا
© 2017 Hawler