کانونی دووەم 18, 2022

زۆرترین بینراو دیمانه‌

Error: No articles to display

Chalak Ahmad

Chalak Ahmad

فارس نەورۆڵی

 

هەڵبژاردن کۆتایهات، بە بەراورد لەتەک هەڵبژاردنەکانی پێشودا هەڵبژاردنێکی تاڕادەیەکی زۆر پاک و مەدەنیانە بەڕێوەچوو هەر بۆیە پارتی دیموکراتی کوردستان وەک براوەی یەکەم وهەست کردن بە بەرپرسیاریەتی مێژووی جوڵەکانی بۆ قۆناغی دوای هەڵبژاردن دەستپێکرد دەیەوێ ئەو پەیامە بگەیەنێتە کۆی حیزبەکان بەوانەی کورسییان هەیەو بەوانەی کورسییان نیە پێیان بڵێ ئەوەی گرنگە بۆ کۆی هێزە سیاسییەکان خۆ داماڵینیانە لەتەپ و تۆزی سەردەمی بانگەشە و سەرەڕای جیاوازییەکان ستراتیجێکی نوێ داڕێژین بۆ چوار ساڵی ئایندەی پەیوەندییەکانی هەرێمی کوردستان و بەغدا، بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی کوردستان لەهەمو کایەکاندا،چونکە لەم چوارساڵەدا پێشبینی دەکرێت گۆڕانی جدی لە عێراقدا ڕووبدات. بۆیە هیچ پاساوێکی لۆژیکی بۆ هیچ لایەنێک نیە لەم دژ یەکییە بەرامبەر یەکتر بەردەوام بین، چونکە نامان گەیەنێتە هیچ کوێ. بۆیە پێویستە کاربکەین بۆ کوشتنی ئەو ڕقە شاراوەیەی بەرامبەر یەکتر هەمانە و دەست لە مزایەدە هەڵگیرێ و پۆست و دەسکەوت بکەینە قوربانی ستراتیجی بەهێزبوونی کوردستان و تێگەیشتنێکی نوێش بەرهەم بهێنین بۆ پەیوەندی لەتەک خەڵک و جێبەجێکردنی داواکارییەکانیان.
بۆ دروست کردنەوەی ئینتیما، بۆ ئەوەی خەڵک پاڵپشی نوێنەرانی گەلی کوردستان بکات لەبەغدا.
ئەمە دەبێتە گرەنتیی بەهێزبون و سەرکەوتن، پارتی ئەوەش دەزانێ هیچ هێزو دەسەڵاتێک لەدەرەوە ناڕوخێ ئەگەر لەناوەوە هێز و متمانەی ناوخۆیی هەبێت باوەڕیشی وایە ئەگەر هێزە سیاسیەکان متمانە لەنێوانیاندا دروست ببێت دەرفەت زۆرە بۆ بەهێز بوونی هەرێم لە ڕووی سیاسی و ئابورییەوە.
بۆیە جوڵەکەی پارتی بۆ دیدار لەتەک کۆی هێزە سیاسیەکاندا دەرفەتێکی باشە بۆ دروستکردنی ستراتیجێکی نوێ کە ببێتە بنەما بۆ نەخشە ڕێگای هەرێمی کوردستان لەناوەوە و لەدەرەوەی هەرێم ئەوە پەیامی پارتییە.
بۆ هەموو لایەنە سیاسیەکان کەواتە پێویستە لەخاڵێکی هاوبەشەوە دەستپێبکەین.

عومەر چنگیانی 

 

ڕۆژی دووەممە کردیە دوانزەی ڕەبیعی یەكەمی ساڵی ١٤٤٣ی كۆچی، بەرانبەر بە ١٨ی ئۆکتۆبەری ۲٠۲١ی زایینی و وەکو ساڵان، مسوڵمان نەخاسمە كورد و لە كورستانیش شاری هەولێر، زۆر بەتایبەتی، سەرباری بە پشوودانانی ڕۆژەكە لەلایەن حكوومەتەوە، کرایە ڕۆژی دەربڕینی جۆرە خۆشییەک؛ گوایە وەك هەندێك سەرچاوە ئاماژەی بۆ دەكەن لە ئاوا ڕۆژێكدا دوایین پێغەمبەری خوا محەمەدی كوڕی عەبدوڵای قورەیشی، دروود و سڵاو لەسەر گیانی پاكی خۆی و خانەوادەكەی، هاتووەتە دنیاوە و، بەو بۆنەیەوە وەك لاساییەكی خەڵكی تر لەلایەک و، لەو لاشەوە وەك بە ڕەوازانینی كارەكە لەلایەن هەندێكەوە، دەست كرا بە نیشاندانی هەندێك خۆشی و ڕێوڕەسمی تایبەتی بۆ ساز كرا، كە گومان لەوەدا نییە دڵخۆشكردنی هەژاران بە شیرینی، ئەگەر كارێكی باش بێت، لەو باشتر ئاوڕدانەوەیە لێیان، چ لەلایەن دەسەڵاتەوە بێت، یان لەلایەن زەنگینەكانی وڵاتەوە كە زۆرێكیان خاوەنی سەدان مزوور و كارگوزارن؛ ئەگەر ئەو خۆشیدەربڕینە بۆ گەیاندنی خۆشەویستی بێت بۆ پێغەمبەر، دروود و سڵاوی خوای لەسەر بێت، نوێكردنەوەی پەیمان لەگەڵ خوا بۆ شوێنكەوتنی قورئان و سوننەت پیرۆزتر و باشترە! هەرچۆنێکبێ دوای ئەوەی منیش گوێبیستی هەندێک لەو مەراسیمانە بووم و بینیم پێداگوتنێکی تێدایە بۆ کەسایەتی پێغەمبەر، دروود و سڵاوی خوای لێ بێ، کە لە سنووری شەرع دەرچووە، بە ئەركی دەزانم لەم گوڵخەرمانەی ئیمڕۆمدا ڕووی پرسیارم بکەمە کاکی کوردی مسوڵمان و بپرسم: ئەو ئاستە نزمە لە بیركردنەوەدا كە بێباوەڕەكانی مەكەی تێدا بوو، لێیشیان قەبووڵ نەكرا، تۆی مسڵمان تێی كەوتوویت و، وەك موجیزە باست كردووە و، بۆت گوتراوە یان نا؟ چونكە لە مێشكی قورەیشدا كاری پێغەمبەرایەتی، هێنانی گۆڕانكاریی مادیی بوو؛ چونكە لە دەوروبەری خۆیان لە باسی موجیزەی مادی، زێدەتریان دەربارەی عیسا و مووساوە نەبیست بوو؛ چونكە لە باسی 'هاتنەخوارەوە سفرەوخوانی ئاسمانێ بۆ عیسا و، 'دەستی درەوشاوەی ژێر باڵ'ی مووسا و، 'داری بە بەردا كێشراو' و، 'ئاوی وەك خوێن سووركراو' و، 'بۆقی زۆری لە گشت لایەك ڕژراو' و، 'ئەسپێتێدان' و، 'دەریای كەرتكراو'، لە موجیزەی پێغەمبەراندا، زیاتریان نەدەزانی، كە محەمەد دروود و سڵاوی خوای لێ بێت، هات و گوتی: منیش پێغەمبەرم و، بە من كۆتایی بەو زنجیرەیە دێت، گەرچی بۆ چاخی تر و، بۆ هەتاهەتایی هات، سەروشكەكانی مەكە وەك ئەوەی گوتبێتی: من ئەندازیارێكی بیركۆڵین و، ڕێگاوبانم! لێیان دەویست بۆ چەسپاندنی ڕاستییەكانی كە هێناویەتی ئاو و، جۆبار و، باغ و باغاتیان بۆ بێنێتە بەرهەم و، لە نەوەدەمین ئایەتی سوورەتی "ئیسرا"وە تا نەوەدوسێهەمین ئایەتی ئەو سوورەتەدا، باسیان لێوە دەكا و، دەفەرمێت: "وتیان: "ئێمە بڕوا بەو دۆعاخوێندنە، یان باسی بڵندبوونەوەی تۆ ناهێنین، تا لە زەویە كانیاوێكی شیرینمان بۆ هەڵنەقوڵێنی! یان باخێكی میوەی خورما و ترێت هەبێ و، بە نێویشیا چەندین دەریاچە بێن و بڕۆن و، لە زەویدا بتەقێنەوە! یان ئەگەر - وەك گومان دەبەیت - دەسەڵاتت هەیە كەرتێكی ئاسمانمان وەسەردا بێنیتە خوارەوە! یان فریشتەی خوایی بەشوێن یەكتردا بێنی! یان ماڵێكی بلوورینت هەبێت! یان بەرەو ئاسمان

بفڕیت و بڵند ببیتەوە! ئەوكاتیش بڕوا بەو بڵندبوونەوەیەت ناهێنین، تا نامەیەكت لە ئاسمانەوە بۆ نەیەتە خوارەوە و، بۆ خۆمان نامەكەما نەخوێندبێتەوە! لە وەڵامیاندا بڵێ: پەنا بە خوای گەورە، باشە من لەوە زیاتر هەم، كە مرۆڤێكم و پێغەمبەرم؟" لەو ڕیزبەندییە وردەوە ببن، لە پێشدا، مرۆڤ، پاشان پێغەمبەر دروود و سڵاوی خوای لێ بێت، خوای گەورە بۆ خۆی هەڵیبژاردووە، بۆ ئەوەی ئەمانەتی ڕاگەیاندنی نامەی خوا جێبەجێ بكات، لەكاتێكیشدا كە لە وەسفیدا، لە سێهەم ئایەتی سوورەتی (نەجم)دا، فەرموویەتی: "لەخۆڕا، هیچ شتێک ناڵێت"، ڕوونكردنەوەی خوایی بەوەندە نەوێستا و، خەڵكی وا تێبگەن، كە ئەم حوكمە ڕەها (موتڵەق)ە، بەڵكو یەكسەر، لە دوای ئەو ئایەتە فەرمووی: "ئەوەی كە دەیڵێت: نیگایەكە، خوا بۆی ناردووە!"، كەوابوو، ئەو سیفەتی عیسمەتەی باسی لێ كرد، ڕەها و بێسنوور نەبوو! پابەند بوو بە نیگای خواییەوە، بە مانا، عیسمەتەكە تەنیا لە سنووری گەیاندنی پەیامەكەی خوا و، بانگكردنە بۆ ئایینەكەی، ئیتر (محەمەد)ی ڕەسوول ئەوەیە، كە نیگای 'خوایێی بۆ دێت، - دروود و سڵاوی خوای لێ بێت - و، عیسمەتەكەیش هەر لەم سنوورەدایە، بەڵام محەمەدی مرۆڤ، لە دەرەوەی بازنەی نیگای خوایی بۆ هاتن و بانگی ئیسامی و، راگەیاندنی ئایینەكە، دەبێتەوە بە مرۆڤێك و، ڕاستی دەپێكێت و، دەگونجێ نەیشیپێكێت؛.یارەكانی پێغەمبەر، دروود و سڵاوی خوای لێ بێت، لەسەر بنەمای ئەم تێگەیشتنە، مامەڵەیان دەكرد؛ بەر لە دەستپێكی جەنگی بەدر، لە ساڵی دووەمی كۆچیدا، كە پێغەمبەر دروود و سڵاوی خوای لێ بێت، سوپاكەی برد و، لەلایەكی شیوەڵی بەدر لایان دا، حوبابی كوڕی مونزیر (ر)، پێی گوت: "ئەرێ مانەوە لەم شوێنە، بڕیارێكی خواییە و، نابێ لێی لا بدەین و، دەبێ گوێڕایەڵی فەرمانی خوای بین، یاخود ئەمە ڕای خۆتە و فێڵێكی جەنگییە؟" كە فەرمووی: "ئەمە ڕای خۆمە و پان و، پیانی جەنگە"، حوباب گوتی: دەی ئێرە باش نییە و، شوێنێكی دیكەی دیاری كرد و، پێغەمبەریش دروود و سڵاوی خوای لێ بێ، ڕاوبۆچوونەكەیی پەسند كرد و، بە گوێیشی كرد. (١). لەو كاتەدا، ئەو یارە (ر)، ڕاوبۆچوونێكی پێچەوانەی ڕای پێغەمبەری دەربڕی! ئەوە چۆن؟! چونكە بابەتەكە لە باسی نیگای خوایی دەرچوو، كەوتە نێو جیهانی ڕادەربڕینێکی پەتی و بەس، ڕای تایبەتی وەكو مرۆڤ. لەم كاتەدا محەمەدی مرۆڤ
بوو دەدوا، نەك محەمەدی پێغەمبەر دروود و سڵاوی خوای لێ بێت"(۲).
پەراوێز:
(۱)السیرە النبویە، أبو الحسن الندوی، طبعە دارالقلم، دمشق، ص ۲۱۷ و ۲). (۲)(بگەڕێنەوە بۆ لاپەڕە ۳ی خەباتی ژمارە (۱٦۳۲) /۲۰۰٤/۱۱/۲۷ و، (القران والسلطان، هموم اسامیە معاصرە،
فه می هویدی)

حەمە سەعید حەسەن

 

شیعر ئەوەیە کە گوێمان لێی دەبێت یان کە دەیخوێنینەوە، سەرسام دەبین و لە دڵی خۆماندا دەڵێین: ئەم کەسە کە وەک ئێمە لە ئێسک و گۆشت و خوێن پێک هاتووە، چۆن دەتوانێت ئەو وشانە وەها بهۆنێتەوە؟ هۆنینەوەیەک کە لە ئاخاوتنی خەڵکی ئاسایی ناچێت. ئەگەر نازانیت بەو شێوازە سەرسووڕهێنە بنووســـیت، ســـتەم لە خۆت و لـــە خوێنەر دەکەیت، ئەگـــەر ئەوەی بڵاوی دەکەیەوە بە شـــیعری لە قەڵەم بدەیت. کە ســـەرنجی ئەو شێوازە دەدەیت، ئەنتوان ئێکزوپێری شازادە بچکۆلەکەی پێ نووسیوە، هەست دەکەیت ڕوون و ســـادە و پاراوە، ســـەرنجڕاکێش و دڵڕفێنە و بە بێلایەنییەکی منداڵانەوە نووســـراوە، هەست دەکەیت نووســـەری شـــازادەی (بچووک) داهێنەرێکی (گەورەیـــە،) ئاخر خۆ ئەوە لە توانای هەموو نووســـەرێکدا نییە، بەو زمانە
دڵگیر و ئاسانە، ناڕاستەوخۆ باسی حیکمەت بکات.
ئەوە گرنگە، بەرهەمی ئەدەبی، ئیدی ســـەر بە هەر ژانرێک بێت، ئایدیای جوان پێشکەش بکات، ئایدیای وشک نا، ئایدیای تەڕوبڕی بە سۆز ئاودراو، ئایدیای قووڵی جیاواز لە گوتاری ڕووکەش و ڕاســـتەخۆی سیاسی. نووسین ئەگـــەر بەهایەکی بڵنـــدی ئەدەبیی نەبوو، بەوە نابێتـــە دەقێکی جوان، کە ناسیاوێکی نووسەرەکەی بە باڵایدا هەڵبڵێت، ئاخر ئەو جۆرە لە پێداهەڵدان، وەک ستایشـــکردنی کاڵا وەهمییەکەی باڵای شـــا وایـــە و زوو یان درەنگ، کەسێکی ڕاستگۆی ڕاشکاوی وەک شازادە بچکۆلەکەی (ئێکزوپێری)ی پەیدا
دەبێت، بڵێت: پاشا ڕووتوقووتە.
ناتوانین شیعری جوان بنووسین، ئەگەر شاعیرانە نەژین، ژیانێکی شاعیرانە ئەوەیە، دژی هەموو جۆرێک لە هەژموون بوەستینەوە، ڕەدووی بەرژەوەندیی تایبەتـــی نەکەوین، بۆ ئەڤین بژین و شـــیعری ئەڤینداری بنووســـین، ئاخر ئەدگار مۆرگان گوتەنی: باڵاترین چەشنی شیعر، شیعری ئەڤیندارییە، بەڵام بۆ ئەوەی نەکەوینە بن هەژموونـــی وەهمەوە، حەوجەمان بەوەیە، بە عەقڵ چاودێریی پەرۆشییەکانمان بکەین، خۆمان نەدەین بەدەم شەپۆلی سۆزێکی ڕووکەشـــەوە و لە هەوڵی ئەوەدا بین، شێوازی نووسینی تایبەت بە خۆمان
بدۆزینەوە.
لـــە هەموو ڕێســـایەکدا هەڵاوێردن هەیە، مارتن هایدگەری فەیلەســـووف، ئەندامـــی حیزبەکەی هیتلەر بوو، ســـەروەختی فەرمانڕەواییـــی نازییەکان، ســـەرۆکی زانکۆ بوو، حەزی لە خویندکارێکـــی خۆی کردبوو، کە جوو بوو، هەرچەندە نازی دەبێت ڕقی لە جوو بێت، کچە خوێندکارەکە: (هانا ئارنێت) ی بیرمەندی لێ دەرچوو. ئوســـتاد هایدگـــەر گەلێک نامەی دڵداریی بۆ هانا ئارنێت نووســـیوە، وەک چۆن ڕێک کەوتووە، لای خۆیشـــمان، ئوســـتادی سەلەفی، شیعری ڕۆمانتیکی بۆ خوێندکاری خۆی گوتبێت

ھاودەنگ فاروق

 

شازدە ڕەشەکەی ئۆكتۆبەر
ئەو ڕۆژەی ویستیان گومان لە
نەتەوەبوون و میڵەتبوونمان بکەین.
ئەو ڕۆژەی کۆمەڵێک کەس بڕیاریان دا گیان بە خاك نەبەخشرێ و، ئیتر خاك بە ژیان فرۆشرا؛ نیشتمان كرا بە قوربانی میراتگرانی ناپاكی و دژبەرانی سەربەخۆییی كوردســـتان؛ بەڵام ئێمە ســـەر و گیانمان لەسەر بەری دەستمان دانا و خاکمان پاراست.
شـــازدەی ئۆكتۆبەر، ناپاكییەك لە مێـــژوو، ناپاكیی لە خۆزگە و ئاوات و پلانی ســـەربەخۆییی كوردســـتان. شـــازدەی ئۆكتۆبەر، تەواوكەری خیانەتەكانی مێژوویەک لە شكســـت. ئەوان بە مێژوویان گوت؛ بوەســـتە، لێرە كورد دادەبەزێت. بـــەڵام بارزانی هاواری كرد، ڕۆڵەکانی نەتەوە! خـــۆ نەچەمێنن، ئێرە شـــوێنی دابەزین نییە!
ئێستا كاتی سەركەوتنە.
لـــە شـــازدەی ئۆكتۆبـــەردا، بە هەمـــوو گەلەكۆمەی ســـەردەم، ئەو ئابلۆقەدرانە دڵڕەقانەی كوردســـتان بە دەستی داگیرکەران و هێزی ئیقلیمی، هیچیان نەدەگەشتە ئاست ئەژنۆی خیانەتی ناوخۆ، ئەم خیانەتەی لە مێژوودا بێوێنـــە بوو. لەگەڵ ئیرادەی كـــورد و لەگەڵ مەچەكی بارزانیدا كەوتە شەڕی ئیرادە. ئیدی نەعرەتەی كوردینە
خۆ نەچەمێنن، مێژووی سەروەرییەكانی درێژە پێدا.
ئیدی تانكەكانی داگیركەر، كرانە سووتماک و كورد بە ســـەربڵندی ئەو پیلانەی تێپەڕاند و لە سحێلا و پردێدا پیلانەكەی ســـەر بڕی. ئیستاش تەرمەكەی لەناو لاپەڕە ڕەشەكانی مێژوودا دیارە.

د.سالار عوسمان

 

دەنگدەر ژیانی دەوێت !..
دوای تەواوبوونـــی هەر هەڵبژاردنێـــک، دوای ئەوەی حـــزب و لایەنەکان قەبارەی خۆیان دەزانن و تێدەگەن گەل چۆنی هەڵسەنگاندوون، قۆناغێکی تری گرنـــگ دێتە پێش، کە پێی دەگوترێت قۆناغی کۆبوونەوەی حزب و لایەنەکان بۆ رێککەوتن لەســـەر پێکهێنانی کابینەی حکومەت، بێگومان ئـــەم قۆناغە قۆناغێکی قورســـە، چونکـــە قۆناغی قـــەرارە گەورەکانە،
لەبەرچی
: - لەبـــەر ئەوەی هێـــزی گفتوگۆی حزبەکان، هێـــزی دەنگدەرانە، واتە ئەمانەتی دەنگی گەلە و وا بەئەســـتۆیانەوە و، دەبێ هۆشـــیارانە بخرێتە نێو دانوستانەوە.
- لەبەر ئەوەی جۆری دانوســـتان و ڕێککەوتنەکان، جۆری پێکهێنانی کابینەی حکومەتەکە دیاری دەکات، کە پەیوەندیی بە ژیانی هەمووانەوە هەیە.
- لەبـــەر ئەوەی پەیوەندیی بە ژیانی هەمووانەوە هەیە، دەبێ حزبەکان لە تەک ڕەهەندە سیاســـیەکانەوە، ڕەهەندە کۆمەڵایەتییەکانیش بە نەزەر ئیعتیبار وەربگرن، چونکە دەنگدەر، کە هێزە یەکلاکەرەوەکەیە، بەر لەوەی دەنگدەرێکی سیاسی بێت، کائینێکی کۆمەڵایەتییە و ژیانی دەوێت !. - هەر ئـــەم تایتڵـــە: ( دەنگدەر ژیانی دەوێت )، گـــەر بکرێتە چرای کار، چرای دانوســـتانی سیاســـی، چرای حکومەتداری، چرای بانگەشەی هەڵبـــژاردن، ئەوا هەموو گرفتەکان چارەســـەر دەبـــن و ئیتر جۆرێک لە دادپەرورییش دروســـت دەبێت، کە هەمووان لە ســـایەیدا دەتوانن باش و باشتر بژین.
- عێـــراق دەوڵەتی گرفتە گەورەکانە، هەر لە گرفتی کەمیی ئاوەوە تا
دەگاتە گرفتی تەکفیرکردنی ئەوانی تر و لێســـەندنەوەی ژیان، بۆیە دەبێ حزب و لایەنە براوەکانی هەڵبژاردن لە دانووستانەکاندا، شکۆ بۆ هاوڵاتی بگەڕێننەوە و لەو ڕاستییە حاڵی بن، کە بەر لە سیاسەت، ژیان گرنگە!.
-ئەگـــەر ژیان باش بێ، ئەگەر ئاســـایش، ئاو، کارەبا،تەندروســـتی، خوێندن، ڕێگەوبان، چاندی و چاندن، خزمەتگوزاریی گشـــتی باش بێت، هاوڵاتی عێراقی هەستی بە شکۆی خۆی کرد، بێگومان باشتریش بەشداریی سیاسی دەکات و دەتوانێ ڕۆڵی دەستبار لەگەڵ حکومەت ببینێت.
- هاووڵاتیـــی هۆشـــیار زادەی کۆمەڵگـــەی هۆشـــیارە و،کۆمەڵگەی هۆشیاریش بەرهەمی دەستی سیاسییە حوکمڕانەکانەوە، ئەو سیاسییانەی دەیانەوێت بە ڕووناکییەوە بچنە نێو مێژووەوە، عێراق تا ئێستایش تاریکە، هەم شەقام و هەم هزری، هەم ژیان و هەم ڕوانگا حوکمڕانییەکەی، دەبێ لە دانووســـتانی ئەم گەڕەی پێکهێنانی حکومەت، سیاسییەکانی عیراق چرابەدەســـت، تەنیا هاوڵاتـــی و ژیان ببینن، ئـــەوکات، واتە ئەو کاتەی (هاوڵاتـــی و ژیان) بوون بە ئەولەوییەتی سیاســـەت و حوکمڕانی، عێراق ڕووناک دەبێتەوە!.

ئەسعەد عەدۆ

 

کاتێ گەیشتمە ئەوروپا هەوڵمدا باس لە گیروگرفتی ڕەوەندی کورد بکەم ، بۆیە هەرزوو بابەتێکم لەسەر ناونووسکردنی ئەو منداڵانە کرد کە لە ئەوروپا لەدایک دەبن .. کاەێ لە هاویندا بۆ سەردانی کوردستان دەگەڕێنەوە پێویست دامودەزگاکانی حکومەت کارئاسانیان بۆ بکەن تا نێویان لێرەدا تۆمار بکرێت چونکە مەسەلەی ژمارە تا ئێستا لەنێو سیاسەتی عێراقی نادەوڵەت هەیە وەک ڕێژەی دانیشتووانی کورد لەعێراق بۆ کورسی پەرلەمانی ، ژمارەی فەرمانبەران ، ڕێژەی کورد بۆ نێو سوپا ، دبلوماسی ......هتد .
بەڵام بەداخەوە ئەوکات هێندێ دەزگا باوەڕیان بە دیکۆمێنتەکانی وڵاتانی ئەوروپا نەبوو بۆیە پەنایان بۆ لێژنەی پزیشکی دەبرد کەمهیچ ئامێرێکی مۆدێرنیان نەبوو تا تەمەن دەست نیشان بکات لەبەرهێندێ بیرۆقراتی نێو دەزگاکان هۆکارێک بوو بۆ ساردبونەوەی خەڵک لەناو نووسینی منداڵەکانیان ..
ئەوەیان خۆمان وەک کورد هۆکار بوین ! کاتێ بەدەستی خۆمان لە ۱٦ ئوکتۆبەر خۆڵمان بەسەر خۆماندا کرد .. بڕیارە شۆفینیەکانی العبادی کە هەموو شتی ئاسمان و ڕێسمانی لەکورد قەدەغە کرد لەو ڕۆژەوە تا ئێستا دارودەستەکانی شیعە لە باڵیۆزخانەکان ، لە هەموو کونوکەلەبەری دامودەزگاکانی عیراق ڕێز لە نووسینی کوردی فەرمی نانێن بەتایبەت نوێنەرایەتی حکومەتى هەرێم لە وڵاتانی دونیا !
بەنموونە جاران دیکۆمێنتەکانی حکومەتی هەرێم
کاری پێ دەکرا بەڵام بۆ نووێکردنەوەی پاسەپۆرتی ئەوروپاش (ئەوانە لە کوردستان دەژیان) بێ مۆری کونسلیە یان بالیۆزی عێراقی هیچ دیکۆمێنتمان باوەڕپێکراو نەبوو ! بەداخەوە
بۆیە حکومەتی هه رێم بە ماندوبونێکی زۆر توانی نووسینگەی وەزارەتی دەرەوە لە هەولێرو سلێمانی بکاتەوە کە ئیشوکاری خەڵکی زۆر سووک کردوە .
ئەوەی ئەوڕۆ مەندەهۆشی کردم ئەوەیە کە لە دەزگای کارتی نیشتیمانی روویدا ، سەرەتا سوپاسی یەکە یەکەیان دەکەم لە بەڕێوەبەرەوە تا کارمەندێک لەسەر ماندوبوونیان بەڵام بەدەست خۆیان نیە کەناتوانن بە نموونە (شەهادەی ژیان) يان بریکاری (الوكالات) کە لە نوێنەرایەتیەکانمان لە دەرەوەی کوردستان بۆ بەغدا بنێرن چونکە دەیگەڕێننەوە !
هەرچەندە لەڕوانگەی دەستووری عێراق زمانی کوردی زمانی دووەمی فەرمی عێراقە هەروەها حکومەتی هەرێم بەهەموو دەزگاکانیەوە بەشێکن لە عێراقی فیدڕاڵیەت ، پیاو نازانێ ئەوە چ پێوەرێکە؟ بانێک ودوو هەوایە یان پێت دەوەستم ڕاناوەستم ، هەروەها باسم لەوەش کردوە کە بەداخەوە تا دێت مافە ڕەواکانمان لە واژۆیەک ، دیکۆمێنتێک ، بڕە پارەیەک قەتیس دەبێتەوە !
بۆیە پێویستە لەمەودوا بە ووردی لەدامەزراندنی حکومەتی مەرکەزەوە ئەو ووردەکاریانە باسکبرێت و دوانەخرێ .. سڵاوم ئاراستەی سەرکەوتنی میڵەتە

ھۆشیار سیوەیلی

 

بەرەو یەکڕیزی زیاتر
(هیوادارم لە دوای ئەم هەڵبژاردنە لایەنە کوردستانییەکان یەکڕیز و تـــەواوکاری یەکتر بن. هیوادارم هەموو لایەنەکان بەیەکەوە و بۆ یەک ئامانجی هاوبەش و لە پێناو بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان و بەرگریکـــردن لە ماف و دەســـکەوتەکانی گەلی کوردســـتان کار بکەن و، لەســـەر بنەمای شەراکەتی ڕاســـتەقینە پەیوەەندییەکانی
کوردستان و عێراقی فیدراڵ بنیات بنێنەوە). ئەمەی سەرەوە بەشـــێکە لە پەیامی سەرۆک مەسعود بارزانی، بە بۆنـــەی کۆتاییهاتنی دەنگداندان و ســـەرکەوتنی پارتی دیموکراتی کوردســـتان لەو هەڵبژاردنەدا. پێشـــتریش لە میانـــەی هەڵمەتی هەڵبژاردندا، ســـەرۆک نێچیروان بارزانـــی، داوای لە هەموو لایەنە کورســـتانییەکان کـــرد کـــە دوای هەڵبژاردن بەسەربەرشـــتی ئەو کۆببنەوە. هەڵبژاردنی ئەمجارە بە شێوەیەکی گشتی سەرکەوتن بوو بۆ پارتی و هەموو ســـەرکەوتنێکی پارتیش سەرکەوتنە بۆ کوردستان. جگە لـــەوەی پارتی ژمارەی کورســـییەکانی زۆر زیادیانکرد، ئەو ئەندام پەرلەمانانەی بەغدایان کردبووە ســـەنگەری دژایەتی کوردستان لە لایەن گەلەوە سێدارەی سیاسییان بۆ دانرا و چیتر نابنە کۆسپ لە ڕێگـــەی یەکێتی و تەبایی کورد کـــە بەغدا. ئەنجامی هەڵبژاردن لە کەرکوک لە بەرژەوەدی کورد تەواو بوو چونکە لە ماوەی چوار ساڵی ڕابردوودا پارێزگاری ســـەپێنراو و میلیشیاکان هەموو هەوڵیكیان دا کە ئەنجامی هەڵبژاردن بەشـــێوەیەک بگۆڕن کە ژمارەی نوێنەرانی کورد لەو پارێزگایە کەمبکەنەوە، بەلام سەرنەکەوتن. ڕوویەکی تری ســـەرکەوتنی کورد لە شـــەنگال بوو، چونکە هەرسێ کاندیدەکەی پارتـــی لەو بازنەیە ســـەرکەوتن ســـەرەڕای هەوڵەکانی پەکەکە و میلیشیاکان بۆ ڕێگرتن لە کاندیدەکانی پارتی. هەر ئەو سەرکەوتنە لە شەنگال جارێکیتر دووپاتیکردەوە کە شەنگال بەشێکی دانەبڕاوە لە کوردستان. پارتی ئـــەم ســـەرکەوتنە بەکاردەهێنێت بۆ کۆکردنـــەوەی لایەنە کوردســـتانییەکان لە ژێـــر چەتری بەرژەوەندی گەلی کوردســـتان و یەکخســـتنی تواناکان لـــە بەغدا بۆ ئەوەی پێکـــەوە بەرگری لە مافەکانـــی کوردســـتان بکەین. ئێمە هیواداریـــن لایەنەکانی تریش بەهەمان گیان و نەفەسی هەســـتکردن بە بەرپرسیارێتی مێژوویی بەدەنگ پەیامەکەی ســـەرۆک مەسعود بارزانی و سەرۆک نێچیروان بارزانییەوە بێن

مەشخەڵ كەوڵۆسی

 

ئەنجامی هەڵبژاردنەكان، شۆكێكی گەورەبوو بۆ زۆرینەی هەرە زۆر هێزە سیاسییەكان لەئێراق. هەموو ئەو هێزانەی كە خۆیان بۆ سەركەوتنی گەورە ئامادەكردبوو" جگەلە پارتی دیموكراتی كوردستان و ڕەوتی سەدر" ئیدی هێزەكانی تر بەبراوەكانیشەوە، تووشی شۆك
بوون و، ئەنجامەكە لە ئاستی چاوەڕوانییەكانی ئەواندا نیە. ئەنجامەكان بەجۆرێك شۆكهێنەرن، چەندین هێزی كاریگەر و خاوەن سەنگی هەڵبژاردنەكانی پێشووی كردۆتە دەرەوەی كایەكە.
هیچ ئیسرێكی مێژووی و شۆرشگێڕی نەبووە فریادڕەسی لایەنەكان.
بەڵام لەوەش شۆكهێنەرتر، ئەوەیە كاتێ سەرنجی ئەنجامەكان دەدەین، دەبینین هەموو ئەو هێزانەی كەبەجۆرێك لەجۆرەكان لەسەر هێڵی سیاسەتی ئێرانی ژمێردراون، پاشەكشەیان كردووە، هەندێكیان تەنها پاشەكشە نیە، بەڵكو تاڕادەی سفربوونەوە
ڕۆشتوون.
بەچاوخشاندن بەسەر نەخشەی یارییەكەدا، نابێ قورسایی بەرەی "بایكۆت" و دەنگی ناڕازی هەرگیز نادیدە بگیرێت، بەڵكو ئەگەر بەواقیعی سەیر بكەین، پێم وایە پێشبڕكێی لەمڕۆ بەدواوە، بۆ حیزبەكان ئەوەیە كامیان سەركەوتووتر دەبن لەئاشتكردنەوەی ناڕازییەكان و جەماوەری بایكۆتدا؟.
هەرچۆن بێت، پێویستە مامەڵە لەگەڵ ئەنجام و كاریگەری و لێكەوتەكانیدا بكەین، بۆ ئەم مامەڵەیەش دوو سیناریۆمان لەبەردەستە و سێیەمیان نیە.
یەكەم: ئەگەرچی لەكوردستان و لە ئێراقیش هەندێ دەنگی وەكو "هادی عامری" ناڕازین بە ئەنجامەكە، بەڵام پرسیاری ئەم سیناریۆیە ئەوەیە: ئەگەر لایەنەكان ڕازی نەبن بە ئەنجامەكان، دۆخی سیاسی و ئەمنی ئێراق بەكوێ دەگات؟ چۆن كورد خۆی بۆ ئەگەرێكی لەو جۆرە ئامادە بكات؟.
دووەم: ئەگەر لایەنەكانیش قایل بوون بە ئەنجامەكان، ئەوجا نەخشەی سیاسی و هاوكێشەكان چۆن دادەڕێژرێنەوە؟ كورد چۆن و بەچ ئامادەكارییەكەوە بەپیر ئەم ئەگەرەوە بچێت؟.
بەڕای زۆرێك لەئاگایان، وێڕای ناڕەزایی هەنوكەیی هەندێك لایەن، بەڵام دواجار ڕێگەیەكی تریان لەبەردەمدا نیە جگەلە ڕازی بوون بەو ئەنجامانە، یان گرتنە بەری ڕێكارە دەستورییەكان بۆ دووبارەكردنەوەی هەڵبژاردنەكان.
لەهەردوو حاڵەتەكەدا مامەڵەكە سیاسی و یاسایی دەبێت. كوردیش پێویستە بۆ هەردوو ئەگەرەكە ئامادەبێت و بەتەواوی
خۆی تۆكمە و تەیار بكات.
ڕەنگە ئامادەسازی بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئەنجامەكاندا، واقیعیترین سیناریۆبێت، چونكە ئیستا ئەوە فاكتە و لەبەردەستە و ئەگەرەكانی تر، تەنها ئەگەرن. ئەگەرچی وڵاتانی ئیقلیمیش هەوڵ بدەن ئەم فاكتە ببەزێنن.
بۆیە دەپرسم: كورد بەنیازە لەم حاڵەتەدا چۆن بچێتە بەغدا؟ چۆن پۆستەكانی ئەمجارە دابەش دەكات؟ بەتایبەتی چارەنوسی پۆستی سەرۆككۆمار چۆن دەبێت؟ ئایا بەلۆژیكی زۆرینەو كەمینە دەبێت؟ یان بە تەوافوق پۆستەكان یەكلایی دەكرێنەوە؟.
جێگری سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان ڕۆژی ٦ی۱۰ لەگەرمەی هەڵمەتی هەڵبژاردنەكاندا، لەسلێمانی كۆمەڵێك كۆدی فڕێدایە ناو كایەكە كە بۆ ئێمەی چاودێران بایەخی خۆیان هەبوو. نێچیرڤان بارزانی بە دەنگێكی بەرز گوتی: لەپێناوی كوردستاندا،
پارتی ئامادەیە لە بەشی خۆی، بەشی هاوپەیمانەكانی بدات".
ئەم كۆدە ڕەنگە بۆ دڵنیایی دان بەوەی پارتی ئامادەیە تەوافوق لەسەر پۆستەكان بكات، پەیامێكی دڵخۆشكەر بێت بۆ یار و نەیاری پارتی.
مادەم ئەوان ئامادەبن لەبەشی خۆیان ببەخشن، بۆیە لە ئیستاوە چاوەڕوان دەكرێت پارتی هەموو لایەنە كوردییەكان كۆبكاتەوەو، تەوافوق بكەن لەسەر پۆستەكانی بەغدا.
تەوافوق بەهەمان مۆدیلی پێشووی پرۆسەی سیاسی لەئیراق، واتە كورد وەك یەك بەرەی خاوەن ستراتیژ و بەیەك گوتار بچێتەوە بۆ بەغدا.
هیوادارم كوتەلەی كوردی ئەمجارە وەكو یەك جەستە لەوێ بن، كۆبوونەوەی خولاویان هەبێت، یەك وتەبێژیان هەبێت بۆ میدیا، لیژنەی پلانی كاریان هەبێت.
كۆبوونەوەی خولاویان لەگەڵ سەركردایەتی سیاسی كوردستان هەبێت.
جگەلەوەش تیمێكی ڕاوێژكاری یاساییان هەبێت بۆ ئەوەی لایەنە عەرەبییەكان نەتوانن فێڵی یاساییان لێ بكەن. هەروەها تیمێكی دیراساتی سیاسییان هەبێت.
جگەلەوەش ئەنجومەنێكی گشتییان هەبێت بۆ ئەوەی هەموو پێشهاتە
تازەكان لەوێدا شەنوكەوبكرێن و بڕیار وەربگیرێن.
بەوەش دەبنە تیمێكی پەرلەمانی كە بتوانن شۆڕشی یاسایی بۆ پاراستنی مافەكانی كورد دروست بكەن، لەدەرەوەی ئەو ستراتیژە كوردستانییە، بڕواناكەم خەباتی ئەمجارەی پەرلەمانی هیچ سودێك بەكورد بگەیەنێت.

پەڕەى 5 لەکۆى 471 پەڕەدا
© 2017 Hawler