کانونی دووەم 18, 2019

خوێندنەوەی رۆژنامە لەنێوان كاغەز و شاشەدا

مقداد شاسواری

 

پیاوێكی میانە ساڵی خانەنشین دەڵێ: " كڕینی رۆژنامە بەلای منەوە وەكو سرووتێك یان رێوڕەسمێكی لێ هاتووە. هەموو ئەو رۆژنامانە دەخوێنمەوە كە رۆژانە دەردەچن و بەتایبەت خووم بە خوێندنەوەی سێ رۆژنامەوە گرتووە لە هەفتەدا هەریەكەو رۆژێكیان بەینە. دەمەوئێوارانی هەرسێ رۆژەكە شاڵ و كڵاودەكەم و یاغر یاغر شۆڕ دەبمەوە بازاڕی گەورەو ئەگەر مێشكیشم ئاراستەم نەكات پێیەكانم دەمبەن و لەبەرامبەر كوشكی رۆژنامەفرۆشییەكەدا دەوەستم و رۆژنامەكە هەڵدەگرم و، ئەوجا دەست دەخەمە گیرفانم و پارەكە دەدەمە رۆژنامەفرۆشەكە. ئەویش، كە كوڕە گەنجێكە، هەموو جار دەڵێ " لێگەڕێ مامۆستا" منیش هەمووجار لە وەڵامیدا دەڵێم " وەریگرە كوڕم. تامی رۆژنامەكە لەوەدایە كە پارەی پێ دەدەم".
ئەو پیاوە خانەنشینە دەڵێ :" كە دەگەمە ماڵەوە خێرا خۆم دەگۆڕم و قاوەیەك یان چایەك لەبەردەمم دادەنێم و هەڵم و بۆنی چایەكەو بۆنی كاغەزی رۆژنامەكەو عەتری مەرەكەبی وشەكان تێكەڵ بەیەك دەبن و، سەرەتا ئەو بابەتانە دەخوێنمەوە كە سەرنجراكێشترن و دواتریش بەسەر بابەتەكانی تردا دەچم و بەمێشك و دەروونێكی ئاسوودەوە رۆژنامەكە دەق دەدەم و كارم پێی نامێنێ.
لە بەرامبەردا كوڕە گەنجێك، كە دەرچووی زانكۆیەو كارێكی درۆزنانەو كەم داهاتی هەیە دەڵێ:
" زەمەنی كاغەز بەسەر چووە. وا خەریكە لە قۆناغە سەرەتاییەكانی خوێندندا شتێك بەناوی دەفتەر و كتێب نەمێنێ جا چی بگات بە رۆژنامەو گۆڤار. من لەسەر شاشەی مۆبایل یان لاپتۆپەكەم لەماوەیەكی زۆر كەمدا گەشتێك بەنێو هەر هەموو بڵاوكراوەكانی ئەو رۆژەدا دەكەم و هەمو سەردێڕەكان دەخوێنمەوە بێ ئەوەی ناچار بم بۆ خوێندنەوەی گۆشەیەك یان بابەتێك بچم رۆژنامەیەك بكڕم. هەر لە بنەڕەتیشدا تاقەتی خوێندنەوەی رۆژنامەی كاغەزم نیە. جۆری كاغەز و دیزاینی بابەتەكانی و درێژدادڕییەكانیانم لە داڕشتنی هەواڵ و بابەتەكاندا بەدڵ نیە، ئێمە نەوەی فەیسبووكین و هەر بابەتێك لە پەرەگرافێك تێپەڕێنێ تاقەتی خوێندنەوەیمان نیە. نوێترین توێژینەوە دەری خستووە پتر لە نیوەی بە ساڵاچوانی سەرانسەری جیهان كە دەگاتە دوو ملیار و نیو كەس لەساڵی رابردوودا رۆژنامەی كاغەزیان خوێندۆتەوە. ئەو ئامارەش ئەو راستییە دەسەلمێنێ كە رۆژنامە چاپكراوەكان لە ساڵی 2018 دا هێشتا لە بەرامبەر توانایی و پێشكەوتن و ئاسانكاریی میدیای دیجیتاڵ و رۆژنامە ئەلیكترۆنیەكان، رەونەق و زیندوویەتی خۆیان پاراستووە و تەنانەت بەگوێرەی ئامار، رۆژنامە چاپكراوەكان لە ساڵەكانی 2017 و 2018 تیراژی رۆژنامەكانی جیهان بەتێكڕا، زیاتر لە سەدا یەك زیادی كردووە كە ئەمەیش مایەی دڵخۆشییە. بەڵام بە دیوێكی تردا ئامارەكان راستییەكی تریش ئاشكرا دەكەن كە جێی تێڕامان و سەرنجن. بۆ نموونە گەنجان كە چارەگێكی دانیشتوانی ئەمریكا پێكدەهێنن لە ساڵی
2018دا تەنها لە سەدا 24یان رۆژنامەی چاپكراویان خوێندۆتەوە. ئەویش بەهۆكاری ئەوەی میدیای كاغەز سەركەوتوو نەبووە لە راكێشانی سەرنجی لاوان. بۆیە گرنكترین خاڵ كە رۆژنامە كاغەزییەكان پێویستە لەبەرچاوی بگرن بۆ ساڵی 2019 ئەوەیە كە لە شێوازی دیزاین و جۆری بابەت و شێوەی داڕشتنی هەوڵ بدەن سەرنجی جحێلان بۆلای خۆیان رابكێشن و لەپشت لاپتۆپەكانیانەوە رایانكێشنە نێو لاپەڕەكانی رۆژنامە چاپكراوەكان و ناچاریان بكەن رۆژنامەی چاپكراو بكڕن و چێژ لە خوێندنەوەی وەربگرن. توێژەرانی ئەم بوارە لە دوا توێژینەوەی خۆیاندا رایانگەیاند، لە ساڵی 2014 بە تێكڕاو لە سەرانسەری جیهاندا 538.9 ملیۆن رۆژنامە فرۆشراوە و لە ساڵی 2015 ئەو رێژەیە بەرز دەبێتەوە بۆ 541 ملیۆن دانەو، لە ساڵی 2016 رێژەكە دیسان بەرز دەبێتەوە بۆ 542.2 ملیۆن دانە.
ئەو هەڵكشانە لە رێژەی فرۆشتنی رۆژنامەی كاغەز لەنێوان ساڵەكانی 2014 هەتاوەكو 2016 ئەو راستیەمان پێ دەڵێ هێشتا خوێنەرێكی زۆر مەیل و ئارەزووی كڕین و خوێندنەوەی رۆژنامەی كاغەزیان هەیە. بەڵام لەو ساڵە بەدواوە رێژەو مەیلی خوێنەران بۆ كڕینی رۆژنامەی كاغەز لە بەرامبەر بڕێك پارەدا دادەكشێ. لە ساڵی 2017 بەشێوەیەكی تێكڕا رۆژانە 537.3 ملیۆن دانە فرۆشراوە و ئەم رێژەیە لە ساڵی 2018 نزم دەبێتەوە بۆ 536.6 ملیۆن دانە. ئەو ئامارەیش ئەوەمان پێ دەڵێ كە لە ساڵی 2018دا رۆژانە 700 هەزار دانە كەمتر فرۆشراوە.
لە راپۆرتێكدا هاتووە خەڵكی ئەمریكا رۆژانە 56 ملیۆن رۆژنامە دەكڕن و سەیریش لەوەدایە ئەو رێژەیە لە رۆژانی شەممەی هەر هەفتەیەكدا دەگاتە 60 ملیۆن دانە. شارەزایانی ئەم بوارە پێشبینی ئەوە دەكەن ئەگەر رۆژنامەكان تەكانێكی هەمەلایەنە نەدەنە خۆیان و سەرنجی توێژی جحێڵان زیاتر بۆ لای خۆیان رانەكێشن و كڕیار و خوێنەریان هەر كەسانی خانەنشین و بەساڵاچوو بن ئەوا تیراژ و رێژەی فرۆشیان هێشتا دادەبەزێ.
* ئامارەكان وەرگیراون

© 2017 Hawler