ئاب 26, 2019

غیاس خالد زێباری

 

مادێ 140 مادەکێ دەستوورێ عیراقێ یە کو ل 1٥ چریا ئێکی لسالا 2005 خەلکێ عیراقێ دەنگ لسەر دای، یێ تایبەتە ب دەڤەرێن گووڕینێن دیموگرافی لێ هاتینە کرن لسەردەمێ رژێما بەعس لسالا 1968 هەتا 2003 ل کەرکووکێ و پارێزگەهێن مووسل و دیالا و سەلاحەدین، و پێتڤی بۆ هەتا الا 2007 بهێتە بجهـ ئینان بسێ قۆناغا ( تەتبیع و ئامار و ڕاپرسی)، لێ مخابن حکومەتێن ئێک لدیف ئێکێن عیراقێ بجهـ ئینانا وی فەرامۆش کر و لداویێ هندەک ئالیێن سیاسی یێن عیراقی ئەڤ ماددێ دستووری ب ماددەکێ مری دانا ژبەرکۆ دەمێ دیارکری بۆ بجهـ ئینانا وی بسەرڤە چۆیە و داخازیێن راستڤەکرنا دەستووری ژی بلند کرن. کابینا بەرێ یا حکۆمەتا هەرێما کوردستانێ ژی بسەرۆکاتیا نێچیرڤان بارزانی بەردەوام داکۆکی لسەر دەستووری بوونا ڤی ماددەی دکر و دکرە بابەتێ سەرەکیێ دانۆستاندنێن دگەل حکومەتا عیراقێ . پشتی هەلبژاردنا جەنابێ وی وەکی سەرۆکێ هەرێمێ مژارا ماددێ سەد و چل زێدەتر هاتە بەر بەحسا چونکی هەست پێ هاتە کرن کۆ دەولەتا عیراقێ نەڤێت ڤێ ماددەی جێبجێ بکەت . ئەڤەژی بۆ کوردا جهێ مەترسیێ یە چۆنکی دەڤەرێن سنوورێ ماددێ سەد و چل ( دەڤەرێن کوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارا هەرێما کوردستانێ ) بۆ هەرێما کوردستانێ پرسەکا نەتەوی و نشتیمانی یە، ڤەقەتیانا وان ل کوردستانێ مەترسیەکا مەزنە و ناهێتە قەبۆلکرا، چونکی ژلایێ دیرۆکی و جۆگراڤی و جڤاکی پشکەکا نەڤەقەتیایی نە ل کوردستانێ . دەسهەلاتدارێن عیراقێ ژی ڤێ چەندێ دزانن لەوما ژبلی فەرامۆشکرنا بجهـ ئینانا ڤی ماددەی، ب هزرەکا شۆینیانە هەوێن بەرفرەهــ و رێکخستی یێن دووبارە بعەرەبکرنا وان دەڤەرا دەست پێکرەڤە، نەخاسمە پشتی روودانێن خیانەتکارانە یێن شازدێ ئکتۆبەرێ . لێ بەرامبەر ڤێ سیاسەتا عیراقێ سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی ب سیاسەتەکا دبلۆماسی و نەرم سەرەدەری دگەل بابەتی کر، بابەتێ مادێ سەرد و چل د چارچۆڤێ عیراقێ دا دەرباز کر و دەستووریبوونا وی و مەترسیێن بجهـ نەئینانا وی گەهاندە سازیێن نیڤ دەولەتی، هەر وەکی بەری نهۆ نەتەوەیێن ئێکگرتی پرسا بجهـ ئینانا وی دگەل حکومەتا عیراقێ کریە مژارەک، دهەمی کۆمبوون و سەرەدانێن خۆدا چ دگەل نۆنەرێن نەتەوەیێن ئێکگرتی یان ژی دگەل وەلاتان و دانۆستاندنێن لگەل عیراقێ تەکەزی رژدی لسەر ماددێ سەد و چل کریە . ئەڤ داکۆکیا نێچیرڤان بارزانی سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ لسەر ڤێ چەندێ و راکێشانا پشتەڤانیا وەڵاتێن بهێز و سازیێن نیڤ دەولەتی لسەر ڤی بابەتێ ژبلی کۆ نیشانێ خەمخۆری و دلسۆزیا وی یە بۆ ماف و بەرژەوەندێن خەلکێ کوردستانێ و بهێزکرنا وێ، نیشانا بلیمەتی و سەرکەفتنا وی یە دوارێ سیاسی و کارگێری دا و بۆیە کەسایەتیەکێ نیڤ دەولەتی و خودان پێگەهەکێ تایبەت . بەری دوو رۆژان ژی دادگەها فیدرالا عیراقێ دەستووریبوونا ماددێ سەد و چل تەکەز کرەڤە و رێک ل دەنگ و داخازیێن عەرەبێن شوفینی ئەوێن ب ماددەکێ مری و دەم ب سەرداچوویی دزانی ڤەبری و تەکەزی لسەر بجهـ ئینانا وی کری، نە بریارەکا هەروەیی بوو، بەلکی ژئەنجامێ گڤاشتنێن سازیێن نیڤ دەولەتی و وەڵاتێن دوستێن کوردانە و پشتەڤانیەکە بۆ سیاسەتا نێچیرڤان بارزانی، ئەگەر نە دڤان کاودانان دا ئەڤ دادگەها عیراقی ڤێ بریارێ د بەرژەوەندا هەرێما کوردستانێ دا نادەت، چونکی پرانیا سازیێن عیراقی هاتینە سیاسی کرن و بێ لایەنێن سیاسیێن کاریگرێن عیراقێ کۆ پڕانیا وان دشۆفینی نە بەرامبەر هەرێما کوردستانی، نەشێت ڤان ڕەنگە بریارا بدەت . لێ ئەڤ ڕەنگە بریاریێن د بەرژەوەندا هەرێما کوردستانێ دا و گۆڕینا سیاسەت و رەفتارێن دەولەتا عیراقێ بەرامبەر کوردستانێ و پرسا مادێ 140 یێن شۆفینی و دوژمنکارانە بۆ نەرم و میانڕەو، ژ ئەنجامێ کاریگەریا سیاسەت و دبلۆماسیەتا نێچیرڤان بارزانی سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ یە، و نیشانێن دەربازبوونا پرسا کوردستانێ یە یا سیاسی و ئابۆری و کارگێری بۆ قۆناغێن گەش و چەساندنا دەستووری د بەرژەوەندا خەلکێ کوردستانێ دا و دابینکرنا پشتەڤانیا جیهانی و نیڤ دەولەتی یە بۆ کوردستانێ .

© 2017 Hawler