ئەم پەڕەیە چاپ بکە

له‌نێوان جه‌لالی و چه‌ک و چیادا

عه‌تا شێخ حه‌سه‌ن

 

له‌سه‌ره‌تای مێژوی مرۆڤایه‌تیه‌وه‌ هه‌تا ئێستا قه‌ده‌ری ئاشتی لاواز بووه‌، جیهان ئه‌وه‌نده‌ی ئاماده‌ی جه‌نگ و به‌ریه‌ککه‌وتن بووه‌ نیو هێنده‌ ئاماده‌ی ئاشتی نه‌بووه‌، له‌ سه‌ده‌ی ڕابردوو، دوو جه‌نگی جیهانی و ده‌یان جه‌نگی ئه‌هلی هه‌ڵایسان و، زیاتر له‌ ( په‌نجا ملیون ) مرۆڤی کرده‌ سوته‌مه‌نی، له‌کاتێکیشدا دووده‌یه‌ی یه‌که‌می ئه‌م سه‌ده‌یه‌ش خوێناویه‌، که‌واته‌ ئیحتیمالێکی زۆر دوره‌ که‌ سه‌ده‌ی ئاشتی بێت‌، کێبڕکه‌ی کۆمپانیا گه‌وره‌کانی دونیا به‌دوای وزه‌داو، جیهانێکی مه‌ست و ئالوده‌ به‌فاحشه‌ی سیاسی، یان ئیستکباری جیهانی به‌قه‌ولی جه‌هلی ئاخونده‌کان، ئاسته‌مه‌ ئاشتی بکاته‌ میتۆد، ئاخر قه‌یرانی که‌ڵه‌که‌بووی زلهێزه‌کان و، پێکدادانی فه‌رهه‌نگی و، یه‌ک جه‌مسه‌ری و، ئه‌و ناهاوسه‌نگیه‌ی که‌یه‌خه‌ی مرۆڤایه‌تی گرتووه‌، نایه‌ڵێت جیهان وه‌نه‌وزی ئاشتی بدات و، له‌لێواری جه‌نگێکی نوێشدا بێ ئۆقره‌ی کردووه‌ .
له‌دوای هێرشه‌کانی دیسه‌مبه‌ری سه‌ر ئه‌مریکا له‌یه‌که‌م کاردانه‌وه‌دا، پایه‌دارانی ئه‌مریکا باسی جه‌نگی سه‌لیبیان به‌گوێی جیهاندا ده‌دا، به‌لام کاتێک زانیان ئه‌و جه‌نگه‌ نابێته‌ مایه‌ی هاتنی ئه‌مریکا بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین و چنینه‌وه‌ی ئامانجه‌ شاراوه‌کانی ئه‌مریکا مسۆگه‌ر ناکات، بۆیه‌ ئاراسته‌ی جه‌نگیان به‌سه‌ردێڕو ناوی تر گۆڕی و له‌سه‌رو هه‌مه‌شیانه‌وه‌ پرۆژه‌ی دیموکراتیزه‌کردنی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستیان کرد به‌ وتاری زارو، جه‌نگ له‌ژێر ئه‌و دروشمه‌دا ڕه‌وایه‌تی وه‌رگرت، که‌چی ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه‌ له‌ڕۆژهه‌لاتی ناویندا ئه‌و حکومه‌تانه‌‌ ڕووخان که‌ سیسته‌مه‌کانیان کۆمارین ( ئه‌فغانستان، عێراق، تونس، لیبیا، میسر، سودان ) و سیسته‌مه‌ پاشایاتیه‌کانیش به‌هێزترو هه‌ندێ جاریش بوون به‌ ناوه‌ندی بڕیاری ئاڵوگۆڕه‌کان، بۆیه‌‌ ئه‌و کاته‌ی سوپای فه‌رمی ده‌وڵه‌تێکی خاوه‌ن سه‌روه‌ری ده‌کرێت به‌ تیروریست، ئاماژه‌یه‌که‌ بۆ به‌رده‌وامیدان به‌ ڕوخاندنی ده‌وڵه‌ته‌ کۆمارییه‌کانی ناوچه‌که‌ .
( حه‌مید غولام ره‌زا جه‌لالی) که‌به‌رپرسی به‌رگری شارستانی ئێرانه‌، ئۆباڵی بارانی به‌لێزمه‌ و ئه‌و لافاوه‌ی که‌ زیانی گه‌وره‌ی به‌ هه‌ندێک ناوچه‌ی ئیران گه‌یاند خسته‌ ئه‌ستۆی ئه‌مریکا، ئه‌و ده‌لێت لافاوه‌کانی ئیران ئه‌مریکا هه‌نارده‌ی کردوه‌و ده‌ستکردن، ئاخر له‌کاتێکدا ئه‌گه‌ر به‌یه‌قینه‌وه‌ بڵێین ساروخه‌ دوور مه‌وداکان گرنگی جیۆپۆلۆتیکی له‌جه‌نگدا کاڵ کردۆته‌وه‌و، چیتر ( چه‌کی ته‌قلیدی و چیاکان ) نابن به‌دۆستی که‌س، ئه‌وا ( په‌که‌که‌ ) مان لێ ڕاست ده‌بێته‌وه‌و ده‌یه‌وێت له‌قه‌ندیله‌وه‌ به‌ کڵاشینکۆف ئه‌نقه‌ره‌ بهه‌ژێنێت، من مه‌به‌ستم ئه‌وه‌نیه‌ که‌له‌ئیراده‌ی به‌رگری و جوامێری ئه‌و مێرخاسانه‌ که‌م بکه‌مه‌وه‌، چونکه‌ دڵنیام ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی له‌باکوری کوردستاندا زۆر له‌قه‌ندیل به‌هێزتره‌ و ته‌نها ئه‌و ئیراده‌یه‌ش ده‌توانێت ته‌ختی داگیرکه‌ران بهه‌ژینێت، به‌ڵام مه‌به‌ستمه‌ بزانین، له‌کاتێکدا ( پێشمه‌رگه‌و ئاڵای کوردستان ) دوو چه‌مکی هاوبه‌شی خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یه‌کی دابه‌شکراوی بێ ده‌وڵه‌ت بێت، په‌که‌که‌ بێت و پێشمه‌رگه‌ بکات به‌ گه‌ریلاو ئاڵای کوردستانیش له‌سه‌ر باره‌گاکانی قه‌ده‌غه‌ بکات، ئیتر کێ بڕوا ده‌کات چه‌کی ته‌قلیدی قه‌ندیل ئه‌نکه‌ره‌ بهه‌ژێنێت، به‌هه‌رحاڵ به‌زمانی ( جه‌لالی ) ئێرانیه‌کان ئیعترافیان کرد که‌ ( تۆفله‌ر) واته‌نی ( جه‌نگی شه‌پۆلی سێهه‌م ) له‌ڕێگه‌ی ته‌کنه‌لۆجیاوه‌ هێنده‌ به‌هێز ده‌بێت، که‌ ئیمکانیه‌تی گۆڕینی مه‌ساری جه‌مسه‌ره‌کانی زه‌وی هه‌یه‌، پرۆژه‌ی ( هارب )که‌ ئه‌مریکا خاوه‌ندارێتی ده‌کات، ده‌توانێت له ( ‌ئالاسکا ) وه‌ ( جه‌نگی مه‌ناخ ) به‌ئێران بفروشێت و، کاره‌ساتیش بخولقێنێت، له‌کاتێکدا ئه‌م پرۆژه‌یه‌ ئیمکانی ڕوودانی بومه‌له‌رزه‌ی ویرانکه‌ریشی هه‌بێت، دوور نیه‌ پێش ئه‌وه‌ی بومه‌له‌رزه‌ی سیاسی تاران بهه‌ژێنێت، له‌ ( هارب ) ه‌وه‌ بومه‌له‌رزه‌یه‌کی ده‌ستکرد ی بۆ مه‌سج بکه‌ن.