نیسان 02, 2020

عێراق پێویستی بەسەرکردایەتیەکی لێوەشاوە هەیە

عێراقی پێویستیەتی بەهێزبێت بۆئەوەی دەرەقەتی کێشە و گیروگرفتەکانی ببێتەوە و ئەو ناسەقامگیریە چارەسەر بکات کە بەهۆی ڕووبەڕووبونەوەکانی ئەمەریکا و ئێرانەوە دروست بوون و لە داهاتوشدا بەردەوام دەبن.

هەڵبژاردنی گشتی کە لە مانگی ئایاردا ئەنجامدرا پێگەی حکومەتی لاوازترکردوە، هیچ پارت و گروپێک نەیتوانیوە زۆرینە بەدەست بهێنێت، لێرەدا پارتە سیاسیەکان پێویستە هەوڵبدەن سەرکردایەتیەکی شیاو بۆ حکومەتی داهاتووی عێراق دیاری بکەن تاوەکو بتوانێت دۆخی ئاسایی و حکومەتی خزمەتگوزاری بۆ هاوڵاتیان دابین بکات.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی (ئیندیپێندێنت) ئەو هەڵبژاردنەی ڕابردوو پێگەی حکومەتی لاوازکردوە، (حەیدەر عەبادی) سەرۆکوەزیرانی عێراق کە چاوەڕێدەکرا لەهەڵبژاردنی پەرلەماندا باشتربوایە بەهۆی ئەو دەستکەوتانەی لەماوەی ڕابردوو هەیبون بەڵام نەیتوانی سەرکەوتن بەدەستبهێنێت و متمانەی زۆرینەی بەدەست نەهێنا و چانسی مانەوەی کەمە.
لیستەکەی (عەبادی) لەڕیزبەندی ئەنجامەکانی هەڵبژاردندا پلەی سێیەمی وەرگرتوە و کەوتۆتە دوای لیستەکەی (هادی عامری) کە دووەم بوە و، هەروەها دوایی (موقتەدا سەدر) یش کە یەکەمی ڕیزبەندی هەڵبژاردنەکانی عێراق بوە.
(عەبادی) هێشتا لەئۆفیسی سەرۆکوەزیرانی عێراقە بەڵام شارەزایانی سیاسی لەبەغدا دەڵێن دەرفەت و شانسی مانەوەی لەپۆستی سەرۆکوەزیراندا کەمە بەو پێیەی کەنەیتوانیوە پێگەیەکی گەورە لەهەڵبژاردنەکاندا بۆخۆی بەدەستبهێنێت، بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە شارەزاییانی سیاسی لەعێراق لەو باوەڕەدان چانسی عەبادی بۆ سەرۆکوەزیرانی نوێی عێراق تەنها لە(٣٠%) یە.
هەڵبەتە خەڵکی بەڕێژەییەکی کەم بەشداریان هەبوو لەهەڵبژاردنی عێراقدا، وە بەشێوەیەکی گشتیش خەڵک لەو باوەڕەدانین کە حکومەتی نوێ جیاواز دەبێ لەوەی پێشوتری چونکە عێراق لەئاستێکی بەرزدا گەندەڵی تێدایە و، کەسانی پلەباڵا تێوەگلاون، وە پایە و دامەزراوەکانی حكومەتیش لاوازن لەڕووی ئیشکردنەوە بۆیە ئومێدیان کەمە.
ئەگەرچی لەدوای شەڕی داعش لەڕووی ئاسایشەوە عێراق تاڕادەییەک سەقامگیری وەرگرتوە بەڵام خەڵکی کێشەکانیان لەنەبوونی خزمەتگوزارییەکان هەروەک خۆن و ناڕەزاییەکانیان زۆرن چونکەگەندەڵیەکی زۆر لەوڵاتدا هەیە و حکومەت کەمتوانایە لەچارەسەرکردنی گرفتەکانی خەڵکی.
خەڵکی بەبەردەوامی پرسیاردەکەن لەو ملیاران دۆلارەی کە دیارنەماون، یان بۆچی خەرجکراون لەکاتێکدا خەڵکی کەموکورتی گەورەیان هەیە لەهەبونی ئاو و کارەبا و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکاندا، هەروەها بێکاری لەئاستێکی بەرزدایە و زۆربەی دەرچوانی زانکۆکان هێشتا نەکوتونەتە سەر ئیشکردن لەبواری پیشەیی خۆیاندا.
بەهەر لایەکی عێراقدا بڕۆی نیگەرانن لەبارودۆخی سیاسی وڵاتەکەیان، چونکە ئەوان بەهۆکاری ئەو بارودۆخە و توندوتیژیەکان دەزانن کە بۆ ماوەیەکی درێژە بەدەست ئەو نەهامەتی و توندوتیژیانەوە دەناڵێنن، عێراقیەکان نیگەرانن لەزۆر شت، لەنێویاندا هێشتا دوودڵن لەوەی کە داعش بەتەواوەتی لەناوچوبێ.
لەمانگی ڕابردوو داعش لەسەر ڕێگای بەغدا کەرکوک هەشت کارمەندی ئاسایشی فڕاند و کوشتنی، لەناو خەڵکیدا ئەو ڕەوشە دەنگدانەوە و ترس و توڕەیی لێکەوتەوە و، حکومەت هەوڵیدا بارودۆخەکە هێمن بکاتەوە و هەستا (١٣) زیندانی داعشی لەسێدارەدا بەڵام ترس و دڵەڕاوکێی خەڵکی لەبارەی داهاتویان هەر لەشوێنی خۆی ماوەتەوە.

ئەمەریکا و سزایەکانی لەسەر ئێران:
چاوەڕێدەکرێ ڕەوشی عێراق بەهۆی هەڵدانەوەی سزایەکانی ئەمەریکا لەسەر ئێران بەرەو خراپتری بچێ، عێراق لەلایەک هاوکاری لەئێران وەردەگرێ و لەلایەکی دیکەشەوە هاوکاری لەئەمەریکا وەردەگرێ.
بەشێکی هێزە چەکدارەکانی عێراق لەوانە میلیشیا شیعەکان ڕاهێنان و مەشق لەئێران وەردەگرن و یارمەتی دارایشیان هەر لەئێرانەوە بەدەست دەگات، وە سوپای عێراقیش لەلایەن هێزەکانی ئەمەریکاوە مەشقیان پێدەکرێ.
ئەو دوو بەرەیی و دابەشبونە گرفت بۆ عێراق دروستدەکات، جیا لەوانەش عێراق سنورێکی دوور و بەردرێژی لەگەڵ ئێراندا هەیە و بازرگانی و هاتوچۆ و، گۆڕینەوەی کاڵاکان و، هاوردە و هەناردەی کەلوپەلەکان لەگەڵ ئێراندا بازاڕێکی گەرمیان هەیە، بەچەسپاندنەوەی سزایەکانی ئەمەریکا بۆ سەر ئێران کاریگەری گەورەی دەبێ لەبەستنی ئەو پەیوەندییانە و ئاڵۆزترکردنی دۆخەکە، لەو کاتەدا عێراق یان دەبێ خۆی بەلای ئێراندا دا یان ئەوەتا دەبێ گوێڕایەڵی ئەمەریکابێ، کە هەردوو بارودۆخەکە مەترسیداردەبن.
ئەمەریکا و ئێران چەند خاڵێکی فشارکردنیان هەیە لەناو عێراقدا لەڕێی بریکارەکانیانەوە لەسەر یەکتری بەکاری دێنن، ئەو فشارانە لەداهاتوودا زیاتردەردەکەون و هیچیان بۆ هیچیان دەست دانادەن.
بۆیە جێگای سەرسوڕمان نیە ئەگەر بگوترێ عێراق پێویستی بەسەرکردەیەکی لێوەشاوە و، حکومەتێکی بێلایەنی بەهێز هەیە بۆ ڕووبەڕووبونەوەی گیروگرفتە کەڵەکەبوەکانی ڕابردوو و، دوودڵی ئێستای خەڵکی و، هەنگاونان بۆ ئارامی و پێشکەوتن لە داهاتوودا.
ناوەندەکانی بڕیاردان لەعێراقدا زۆرن، عێراقیەکان دەڵێن چوار ناوەندی دەسەڵاتیان لەیەک وڵاتدا هەیە کە بریتین لە، حکومەت و، مەرجەعی شیعەکان و، سەرۆک هۆزەکان و، حەشدی شەعبی.
لەڕاپۆرتەکەدا (ئافرەتێک) کە خەڵکی بەغدایە دەڵێ، ئەگەر بێتو لەناو بەغدا ڕووداوی ئۆتۆمبیلیت توش ببێت ئەوا پرسیارت لێدەکەن سەر بەکام هۆزەی. هەروەها گوتیشی لەشەقامە سەرەکیەکاندا خاڵی پشکنین لەلایەن یەکە و میلیشیاکانەوە بۆ بەرژەوەندی تایبەتی خۆیان دادەنرێن و خەڵکی ماندوو و بێزاردەکەن، هەموو ئەوانە ئەو ڕاستیە دەردەخەن کە حکومەت لەعێراقدا لاوازە و کەم توانایە.
سەرکردەیەکی دروست بۆ حکومەتی داهاتووی عێراق کە لەلایەن پارتە بەهێزەکانی عێراقەوە پاڵپشتی بکرێ لەوانەیە بتوانێ ئەو دۆخە چارەسەر بکات و حکومەتێکی باشتر بەڕێوەببات، ئەو ئەرکە لەئێستادا ئاسانترە چونکە شەڕی ناوخۆیی عێراق و، شەڕی گروپە توندڕەوەکان نەماوە و تاڕادەییەک ئاسایش بونی هەیە.
چاکسازی لەسیستەمی دامەزراوەکانی حکومەتدا کارێکی ئاسان نیە بەڵام کارێکی مەحاڵیش نیە، عێراق وڵاتێکی دەوڵەمەندە و ڕەوشی سەقامگیری سیاسی و حکومەتێکی بەهێز دەتوانێت چاکسازی پێویست ئەنجامبدات لانیکەم بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان و دابینکردنی ژیانێکی باشتر بۆ هاوڵاتیان

 

خالید ئه‌حمه‌د - هەولێر.

© 2017 Hawler