ئەیلول 21, 2019

عێراق لە کارەساتی ململانێیەکی سەختی تائیفیدا دەژی

عێراق لە کارەساتی ململانێیەکی سەختی تائیفیدا دەژی، کە بەرژەوەندیی بەرتەسکی دامەزراوە سیاسییە فەرمانڕەواکانە، ئەمە ململانێی فەرمانڕەوایانە لەسەر دەسەڵات و پارە و باڵادەستی، نەک لەسەر بەژەوەندییەکان و داهاتووی گەلی عێراق.

عێراق تاوانی ڕەگەزپەرستی و ئایینی و مەزهەبی قێزەونی بەخۆیەوە بینیووە کە سەریانکێشاوە بۆ زۆر پرۆسەی پاکتاوی نەژادی و تائیفی.
بێگومان تائیفییەت ڕۆڵێکی سەرەکیی هەبووە لە نائارامی ڕەوشی سیاسی و کۆمەڵایەتی لەنێو عێراقدا. زێدەڕەویی نییە گەر بڵێین هۆکاری قەیرانە گەورەکان، هەموویان یان بەشێکی زۆریان، ململانێ تائیفییەکانە، یەکێک لە گرنگترین دیاردەکانی تووندوتیژی و تیرۆریشە لە کۆمەڵگەی عێراقیدا. ئەم دیاردەیە، زادەی کاتژمێرێک و دووان و ساتی هەنووکە نییە، تەنیا بەهۆی داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاشەوە سەریهەڵنەداوە و نەخوڵقاوە، بەڵکو بەرهەم و بەرەنجامێکی مێژوویی و جوگرافییە، بەڵام داگیرکردنی عێراق، زیاتر ئاو و خۆراکی پێبەخشی، کە بووە هۆکاری تووندوبوونەوەی ململانێ مەزهەبییەکان و شەڕە ناوخۆییەکان، ئەمەیش عێراقی بە پارچەپارچە و هەلاهەلا هێشتەوە.
هەروەها تائیفییەت تەنیا هەنووکە و بە کاریگەریی دەستەبژێری سیاسی لە کۆمەڵگەی عێراقیدا بڵاونەبۆتەوە، لەوەیش فرە ڕەهەند ترە، بەڵام دەستەبژێری دەسەڵات پرۆژەی سیستەمی بەشبەشێنەی تائیفی سەرپێخستووە و پەیڕەویی لێدەکات، بۆیە دەستەبژێرەکە شکستیشی هێناوە لە کۆتاییهێنان بە قەیرانە سیاسییەکان و چارەسەرکردنی کێشە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی گەلی عێراقی.
ئارامی و ئاساییشی سیاسی لە عێراقیدا وەدیی نایەت ئەگەر بێتوو جیاکاری تائیفی و مەزهەبی و ]نەتەوەیی[ کۆتایی پێنەیەت لەسەر بنەمای عێراقێکی دیموکراسیی نوێ و گەشەسەندوو. لەبەرئەوە ئەرکی ئێستا کوژاندنەوەی ئاگری ئاشووبە لەنێو پێکهاتەکانی گەلی عێراقدا و دژایەتیکردنی خواستە تائیفییەکانە؛ ئەرکی ئێستا کارکردنە بە ئاراستەی یەکخستنی بزووتنەوە کۆمەڵایەتی و میللیەکانی عێراقە، کۆبوونەوەی دەستەبژێری ڕۆشنبیران و هێزە سیاسییە دیموکراتی و پێشکەوتنخواز و سکۆلاریستەکانە دژ بە باڵادەستیی کینەی تائیفی.
ئەمە ئەگەر بکرێت، واتای کۆتاییهێنانە بە مەرگەساتە ڕاستەقینەکانی ڕافیدەین، ئەم کۆتاییهێنانە تەنیا بە کۆتاییهێنان بە بەشبەشێنەی تائیفی دەبێت لەپێناو دامەزراندنی دەوڵەتێکی مەدەنیی دیموکراتیی هاوچەرخ، لەسەر بنەما و ڕێشای عەدالەتی کۆمەڵایەتی، لەپێناو دامەزراندنی عێراقێکی دیموکراتی کە خۆی سەروەری خۆی بێت تاوەکو لە ڕێگەی دامەزراوەکانەوە دژ بە گەندەڵی و تیرۆر و جیاکاریی ئایینی و مەزهەبی و نەژادی و نەتەوەیی و هەموو فۆڕمەکانی جیاکاریی ڕەگەزی دژ بە ژنان بکەوێتە کار. ڕزگاربوون لە دەستی شەڕە ناوخۆییەکان و ململانێ بەرستەکەکان تەنیا بە پرۆژەیەکی ڕۆشنگەریی سەروو-تائیفی دەبێت کە گرەو لەسەر شوناسی نیشتمانی هەموو پێکهاتەکانی عێراق بکات.
سەرچاوە: https://kitabat.com/2017
ن: شاکر فەرید حەسەن

 

و: هاوار محه‌ممه‌د ـ هه‌ولێر

© 2017 Hawler