تشرینی دووەم 15, 2019

میدیا جیهانییه‌كان: مەترسیی له‌سه‌ر گەڕانەوەی داعش بۆ عێڕاق هه‌یه‌

ئەگەرچی عێراق سەرکەوتنی بەسەر شەڕی داعشدا لەساڵی (٢٠١٧)ەدا ڕاگەیاند بەڵام هێشتا گروپی دەوڵەتی ئیسلامی داعش لەشێوەی گروپ گروپی چەکداری لەناوچەکانی نەینەوا و، دیالە و، کەرکوک و سەلاحەددین چالاکی چەکداری ئەنجامدەدەن و، مەترسین بۆ سەر سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەکە و عێراق و، جیهان.

بەرپرسانی هێزە تایبەتیەکانی عێراقیش ئەوەیان نەشاردۆتەوە کە شەڕی گروپە چەکدارەکانی داعش ماوەیەکی درێژ دەخایەنێ هێشتا زووە بۆ سەرکەوتنی یەکجارەکی.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی (ئیندیپێندێنت) ماوەی چەند ساڵی داهاتوو کاتێکی قورس دەبێ بۆ هێزە تایبەتیەکانی عێراقی بۆ دیاریکردنی چارەنوسی داعش، ئاخۆ دەتوانن لەناویببەن بەیەکجاری یان ئەوەتا سەرهەڵدەداتەوە بۆ هەڕەشەکردن لەجیهان.
عێراق لەبەردەم هاتنەوەی مەترسیەکانی داعشدایە، هەمیشە لەعێراق گروپە تیرۆریستیەکان سودیان لە ناکۆکیە سیاسی و، تایەفی و، خراپی خزمەتگوزارییەکان و باری خراپی ئابوری وەرگرتوە و، لەو درزانەوە خەڵکیان هانداوە بچنە نێو ڕیزەکانیانەوە لەدژی هێزە فەرمیەکانی ئاسایشی عێراق بجەنگێن.
کاتێک موسڵ لەساڵی (٢٠١٧)ەدا ڕزگارکرایەوە، وە دواتر خەلافەتی داعش لە ناوچەکانی دیکەی ڕۆژهەڵاتی سووریا هەروەها لە باغۆزیش ئەو ساڵ کۆتاییان پێهات داعش ئامادەیی بۆ ئەو دۆڕانە کردبوو.
ئەوان بەپلان بەشێک لەچەکدارەکانیان لەهێلەکانی شەڕکردن لاداوە و، ئێستا وەکو شانەی نوستوو لەناوچەکاندا هەن و، ڕۆژانە چالاکی چەکداری و ڕفاندن و ترساندن لەدژی کەسایەتیە سیاسی و، ئاینی و، تایەفیەکان ئەنجامدەدەن.
ئەوەی ئێستا لەناوچەکدا ڕوودەدات ڕێک وەکو ئەو کاتەیە کە لەساڵی (٢٠١٤) ەدا سەریانهەڵدا، کاتێک گروپە سیاسیەکانی ناوچەکە و، سەرۆک عەشیرەتەکان و، بەرپرسانی هێزەکانی ئاسایش و هەموو ئەوانەی لەگەڵ حکومەتدا هەماهەنگیان هەبوو تیرۆریان دەکردن، بۆیە ئەو دۆخەی ئێستا و ڕۆژانی دواتریش بۆ خەڵکی ناوچەکە و هێزەکانی بەرگری ئاسان نابێت، پێویستە هەماهەنگیەکان بەهێزتربکرێن و، عێراق بەرەو چارەسەری برینەکانی ڕابردووی هەنگاوی جیدیتر بهاوێژێت.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێک کە لەبارەی توانایەکانی داعش لەلایەن پەیمانگەی دیراساتی شەڕ لە مانگی حوزەیراندا بڵاوکراوەتەوە هاتوە، گروپی تیرۆریستی داعش لەماوەی (١٠) مانگی یەکەمی ساڵی (٢٠١٨) ەدا نزیکەی (١٤٨) کەسیان لە پارێزگایەکانی دیالە و، ئەنبار و، سەلاحەددین و بەغداد تیرۆرکردوە.
وە نوسەری ڕاپۆرتەکە نوسیویەتی، داعش ئەمڕۆکە بەهێزترە لە توانایەکانی قاعیدەی ساڵی (٢٠١١) کاتێک کە ئەمەریکا عێراقی بەجێهێشت، وە قۆناغی داهاتوو، یان هەر سەرهەڵدانەوەیەکی داهاتوو کارەساتباراویتر دەبێ لەکەمپەینی ساڵی (٢٠١٤).

دژە تیرۆری عێراقی و ئامادەکارییەکانیان:
هێزە تایبەتەکانی دژە تیرۆری عێراق کە ڕۆڵیکی بەرچاویان شانبەشانی هێزەکانی پێشمەرگە و، هێزەکانی دیکەی بەشدار لەشەڕی داعشدا هەبوو، ئێستا خەریکی خۆڕێکخستنەوەن بۆ ڕووبەڕووبونەوەی مەترسیەکانی هاتنەوەی داعش.
هێزە تایبەتەکانی دژە تیرۆری عێراقی یەکێکە لەو هێزانەی کە کاتی خۆی لەلایەن سوپای ئەمەریکاوە دروستکراوە و، سەربازەکانی کەسە بەتوانایەکانی نێو هێزەکانی ئاسایشی عێراقی بوون و بەتایبەتی بۆ هێزەکانی دژە تیرۆر دیاریکراون.
لەعێراقێک کە لەدابەشبونە سێکتەری و سیاسیەکاندا نقوم ببوو، دژە تیرۆری عێراقی ئەو دابەشبونەی تێنەکەوتبوو، وە ئەو هێزە تایبەتانە تاکە هێزبوون کە هەموو پێکهاتەکانیان لەخۆگرتبوو، لە شیعە و سوننە و، کوردەکان، بەڵام بەداخەوە کاتێک ئەمەریکا لەساڵی (٢٠٠٧) ەوە دەستی بەکشانەوەی هێزەکانی کرد ئەو هێزانەش دابەشبوون و، هێزەکانی دژە تیرۆری عێراقیش توشی گەندەڵی و خراپی بەڕێوەبردنی ئیداری بۆوە، وە سەرەنجام بەرەو لێکهەڵوەشان و لاوازی ڕۆیشتن.
لەگەڵ سەرهەڵدانی داعش و دوای کەوتنی سوپای عێراقی، هێزە تایبەتەکانی دژە تیرۆری عێراقی دووبارە بەگوڕوتین کەوتنەوە و، ئەوان ئێستا هێزێکی کاریگەرن لەشەڕی دژی تیرۆر و بەتایبەتی لەگەڕان بەدوای شانە نوستوەکانی داعشدا.
لەبارەی قوربانیەکان و، ئامادەکارییەکانی ئێستایان جەنەڕال (تالیب کەنعانی) بەرپرسی فەرعی زێڕینی هێزە تایبەتەکانی دژە تیرۆری عێراقی گوتی، وێڕای ئەوەی نزیکەی نیوەی هێزەکانیان لەشەڕی داعشدا بونەتە قوربانی، بەشێکیان کوژراون و، بەشێکی دیکەیان بریندار و کەمئەندامبوون بەڵام ئێستا لەماوەی ئەو دوو ساڵەی رابردوودا توانیویانە ئەو بۆشاییە پڕبکەنەوە خۆیان ڕێکبخەنەوە.
هەروەها لەبارەی مەترسیەکانی داعشەوە (کەنعانی) گوتیشی، لەدوای ئەوەی داعش لەشارەکان تێکشکا، ئێستا لەشێوەی گروپی بچوک بچوک لە بیابانەکان، لەنزیک موسڵ و، لە شاخەکاندا بوونیان هەیە، وە ئێمە هەموو کاتێک زانیاری هەواڵگریمان لەبارەی ئەوانەوە پێدەگات، وە کاردەکەین بۆ لەناوبردنیان و، ئێمە شەڕی تیرۆریزم دەکەین.
هەروەها لەبارەی پاڵپشتیەکانی خەڵکی ناوچەکە بۆ داعش گوتی، ئەوان ئێستا وەکو جاران لەلایەن سوننەکانەوە پشتگیری ناکرێن، خەڵکی حەزیان پێیان نایەت و، ئەوان لەبەرئەوەی نەیانتوانیوە هیچ بەدەستبێنن لەناو بیابانەکاندا خۆیاندەشارنەوە.
بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئەو بەرپرسەی هێزەکانی دژە تیرۆری عێراقی نەیشاردەوە کە داعش سود لەناکۆکیە سیاسی و تایەفی و دابەشبونەکانەوە وەردەگرێت، کێشەکانی ئابوری و سێکتەری لەعێراقدا لەبەرژەوەندی داعشدان. هەروەها گوتی، هەر کاتێک کێشەکان زیاتربن، ئەوا ژینگەیەکی زیاتر ئاسودەیی و سەلامەتی بۆ ئەوان دەرەخسێت. ئەوان نایەنەوێ هەنگاوەکانی بەرەو دیموکراسی ڕێی خۆیان بگرن و ئیشیان لەسەربکرێ، وە ئایدۆلۆژییەکانی وەهابیزم و، توندڕەوی و داعش کاتی درێژتریان دەوێت بۆ ئەوەی لەعێراق تێکبشکێن، وە ئەوبارودۆخە پێویستی بە چارەسەرکردنی کێشە سیاسی و ئابورییەکانی عێراق هەیە.

 

خالید ئه‌حمه‌د - هەولێر

© 2017 Hawler