نیسان 06, 2020

ئەیاد حەسەن:پشتی راكرنا خالێن گومركی بزاڤا بازرگانی یا هەرێما كوردستانێ 100% بەرەف باشترە

دوو گومرك، ل سەرهەمی كەرستە و ترومبێلێن ژ پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ بۆ پارێزگەهێن ناڤەراست و باشوورێ ئیراقێ دهاتنە هنارتن دهاتنە نڤیسین، و دڤییا بازرگانان ئەو گومركە دابان داكو ترومبێلێن وان دەربازببن، ئەڤ چەندە ژی ببو جهێ دل تەنگییا بازرگان و شوفێۆان، و هەروەسا ببو ئەگەرێ تێكدانا پەیوەندیێن بازرگانی د ناڤ بەرا حكومەتا هەرێما كوردستان و حكومەتا ئیراقێ دا چونكە تا ئەو كەرستە كەتبان بازاری ب بهایەكی گران دهاتنە فروتنو هوسا بزاڤا بازاری ژی كێم بوو.

ئەیاد حەسەن ژی بەرپرسێ ژورا بازرگانی و پیشەسازی ل پارێزگەها دهوكێ ژلایێ خوڤە بۆ "هەولێر" كارتێكرنا نەمانا وان خالێن گومركی ل سەر بزاڤا بازرگانی ل پارێزگەها دهوك و هەرێما كوردستانێ ب گشتی دیاردكەت و دبێژیت:ئەڤە دەمەك درێژە حكومەتا هەرێما كوردستانێ ژ وەزارەتا بازرگانی و هەروەسا وەزارەتا دارایی و رێڤەبەرییا گشتی یا گومركان ل هەرێما كوردستانێ هەمی هەولێن خۆ داینە ل گەل ئیراقێ گفتوگوێ بكەن و رێككەفتنەكێ ئیمزا بكەن كو ئەو خالێن گومركی یێن حكومەتا ئیراقا فیدرال ب سەروكاتییا حەیدەر عبادی دانای بهێنە راكرن، چونكە هەتا بەری ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ ئیراقێ و پێكئینانا حكومەتا نوی ژی ئەو گومرك ژ لایێ حكومەتا ئیراقێ هاتنە نێزیك كرن بۆ ناڤ بەرا (كەركووك-هەولێر) (كەركووك-سلێمانی) (دهوك-موسڵ). بەلێ پشتی پێكئینانا حكومەتا نوی ب سەروكاتییا عادل عەبدولمەهدی و دیسان خورت بوونا پەیوەندیێن ناڤ بەرا حكومەتا هەرێما كوردستانێ دگەل حكومەتا نوی یا ئیراقێ شاندەك ژوەزارەتا بازرگانی و رێڤەبەرییا گومركێن ئیراقێ سەرەدانا هەرێما كوردستانێ كر و ل هەولێرا بایتەخت كومبوون و ل وێرێ دان و ستاندن دگەل لایەنێن پەیوەندیدار ل هەرێما كوردستانێ كرن و دئەنجامدا ئەڤ رێككەفتنە دروست بوو كو خالێن گومركی یێن حكومەتا ئیراقێ ل ناڤ بەرا پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ و پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ داناینكارەكێ نە یاسایی یە و بەروڤاژی دستورێ ئیراقی یە و پێدڤییە ئەو خال بهێنە لادان و ئەڤ گومركە ب تنێ ل سەر سنوورێن وەڵاتان بمینن بۆ نموونە خالا گومركی یا ئیبراهیم خەلیل یا د ناڤ بەرا هەرێما كوردستان و وەڵاتێ توركیادا.
پشتی پێك ئینانا حكومەتا نوی یا ئیراقێ پەرلەمانتارێن كورد ل پەرلەمانێ ئیراقێ شییان بابەتێ نە هێلانا خالێن گومركی دناڤ بەرا هەرێم و پارێزگەهێن ئیراقێ دا ب ئازرینن، پترییا پەرلەمانتاران ژ هەمی پارێزگەهێن ئیراقێ دەنگ ل سەر نەهێلانا وان خالان دا، و د ئەنجام دا ل 4 ئەپرێل 2018 رێككەفتن هاتە ئیمزاكرن بۆ نەهێلانا خالێن گومركی یێن ناڤ بەرا (كەركووك-هەولێر) (كەركووك-سلێمانی) (دهوك-موسڵ) چونكە ژكارێن نە یاسایی دهاتنە هژمارتن ل دویف مادا 24 ژدستورێ ئیراقێ كو ئەو یاسا دیاردكەت ( دڤێت حكومەتا فیدرال هاریكاربیت بو ئاسانكرنا هاتن و چوون و دەربازبوونا كەرستان دناڤ بەرا هەرێم و پارێزگەهان دا).
ئەیاد حەسەن دووپات دكەت كو ئەڤ پێنگاڤە ژ پێنگاڤێن هەرە باش بوویە ژبوو خورتكرنا بزاڤا بازرگانی و بهێزكرنا كەرتێ ئابوری ل هەرێما كوردستانێ و نەهێلانا ئاستەنگان و گوت ژی: دیسان دا بازرگانێن هەرێمێ جارەكا دی بشێن ب ئاسانی بازرگانییا خۆ ئەنجام بدەن و هەروەسا بارێ هاولاتییان ژی سڤك تربیت چونكە ب راستی نیگەران ببون ژ بهایێ كەرستان ل بازاری ژ بەر ئەگەرێ دانا هەردوو گومركان كارتێكرن ل بهایێ كەرستان دهاتە كرن و ئەز باوەرم خەلكێ باشوور و ناڤەراستا ئیراقێ ژی ب راكرنا خالێن گومركی كەیف خۆشن چونكە ئیراق جارەكادی دێ بیتە ئێك بازنە بێ چ ئاستەنگ، و پێگیری ب یاسا و دەستوری بهێتە كرن و پێناسا گومركی هەر ئێك بیت.
و دیسان دیاردكەت كو پشتی راكرنا خالێن گومركی بزاڤا بازرگانی یا هەرێما كوردستانێ 100% بەرەف باشترە، چونكە بهایێ كەرستان دێ كێم تربیت و گومرك ژی نامینن و ژ ئالیەكێ دی ژی بازرگانێن وەلاتێ توركیا نیگەران ببون چونكە كەرستێن وان ب زەحمەت دهاتن فروتن و ئالوگورا بازرگانی یا ناڤ بەرا مە وەك هەرێما كوردستان و توركیا ژی دێ باشتر بیت چونكە یا دیارە پارێزگەها دهوكێ وەك سەنتەرەك بازرگانییە بۆ كەرستێن توركی لەوما ئالوگورا بازرگانی د ناڤ بەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دیسان هەرێم و توركیادا دێ باشتربیت.
ل سەر ئاستێ سیاسی ژی ئەم دبینین ئەڤرو پارێزگەها هەولێر و پارێزگەها بەغداد باشترن و سەرەدانا مەسعود بارزانی بو پارێزگەها بەغداد ب راستی كارتێكرنەكا زور ل سەر پەیوەندیێن بازرگانی و ئابوری كر و ئەڤە پێنگاڤەكا باش بوو دا بەرەف ئابورەكێ ب هێزتر بچین چونكە ئەم وەك پارچەیەك ژ ئیراقێ پێویستە پەیوەندییەكا بهێز مە دگەل پارچێن دی یان دەڤەرێن یێن ئیراقێ هەبیت چ ژبۆ پێشئێخستنا كەرتێ بازرگانی یان ئابووری یان ژی كەرتێ پیشەسازی و گەشتیاری، و هەردیسان ئیراق تا نها بازرگانا وان پشتبەستییە ل سەر هاوردەكرنێ ژ وەلاتێن دەرڤە لەوما هەرێما كوردستانێ بۆ وان باشترین و نێزیك ترین جهێ هاوردەكرنا كەرستانە لەوما كونترولكرنا مە ل سەر پەیوەندییان و بازارێ ئیراقێ كارتێكرنا خۆ دێ ل سەر ئابوورا هەرێمێ كەت و وەلاتێن دەوروو بەر ئەگەر ببینن كێشەیێن ناڤ بەرا هەرێم و بەغداد دا هاتنە چارەسەركرن دێ بیتە بالپشتەك بوو وان پتر كارێ بازرگانی دگەل هەرێما كوردستانێ بكەن.

© 2017 Hawler