ئاب 23, 2019

نێچیرڤان بارزانی به‌ (زمانی داتا و ژماره‌) له‌ ڕاپۆرتێكی شاهۆ ئه‌میندا

نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان، سەرکردەیەکی جەماوەریی و کارامە، کۆڵەکەیەکی بەهیزە بۆ هێشتنەوەی هەرێمی کوردستان لە سەر پێی خۆی، نەیهێشتوە زریان و رەشەبای خەتەرناک کوردستان بلەرزێنن، سیاسەتکار و دەولەتمەدارێکی میانڕۆ و ئارامە له‌ناوخۆ بەهێز و کاریگەرە لە دەرەوە.

نێچیرڤان ئیدریس بارزانی پەسەند دیدەی خەڵک و زۆربەی لایەنەکانە، یەکەم رۆژی پایزی ١٩٦٦ لە شارۆچکەی حاجی ئۆمەران لە دایکبوە، لە گەڵ دلۆڤانی برای دوانەن، ئەو کات ماڵباتەکەی و پارتی شەری سەندنی ماف، ئازادی و سەرفرازییان دەکرد. سەردەمی مناڵیی تاکو بوەتە ٩ ساڵ لە چۆمان دیلمان و گەڵالە بوە، ١٩٧٥ دوای رێککەوتننامەی جەزائیر لەگەڵ بنەماڵەکە ئاوارەی ئێران بوون، لە زەمەنی نەوجەوانی و خوێندندا بوەتە ئەندامێکی کارا لە یەکێتی قوتابیان و لاوانی کوردستان، ساڵی ١٩٨٩ لە کۆنگرەی ١٠ی پارتیدا هەڵبژێردراوە بە ئەندامی سەرکردایەتی، دواییش بوەتە ئەندامی مەکتەبی سیاسی، لە کۆنگرەی ١٣دا ساڵی ٢٠١١ بە جێگری سەرۆکی پارتی هەڵبژێردرا.
نێچیرڤان بارزانی وەک سیاسییەکی گەشبین، ورە بەرز و بە ئیرادە ناسراوە، بە نەرمی و میانڕەوی مامەڵە لەگەڵ لایەنەکانی کوردستان و عێراق و ولاتانی ناوچەکە دەکا، لە ناکۆکی و گرژی و ئاڵۆزییدا کارێکتەری ئاشتەوایی و رێککەوتنە، کەی دانوستان بە گرێ کوێرە دەگا ژیرانە دەیکاتەوە، ئەم خەسڵەتەی لە ناوخۆ و دەرەوەش ئومیدی لە سەر دانراوە.
لە راپەڕینی 1991دا نێچیرڤان بارزانی وەک سەرکردەیەکی دیار و کاریزماتک دەرکەوت، لەمیحوەری سلێمانی بەشداریی کارای راپەڕینی کرد چوە ناو خەڵک پێێ گووتن رۆژانی بندەستی تەواو بوون، لەو کاتەوە وەک پیاوی ئاوەدانی و ئاشتەوایی باشتر ناسرا.

لە راپەڕینەوە بۆ ئەندازیاری ئاوەدانی
لە قۆناخی دەوڵەتداریشدا، ساڵی 1996 تاوەکو 1999 جێگری سەرۆکوەزیرانی کوردستان بوو، لە 1999 تاکو ٢٠١٩ بۆ ٥ خولی سەرۆکایەتی حکومەت، هەر خۆی بەربژێری پارتی و سەرۆکوەزیران بوە، لەو ساڵانەدا دەستپێشخەری ستراتیژیی گەورەی لە بواری تەندروستی و پەروەردەدا هەبوون، ژیانی خەڵک بوژایەوە، ئاوەدانکردنەوە بە فراوانی کوردستانی گرتەوە، سیاسەتێكی ئابووری تازەی بۆ وزەدا دانا، ئەمە هەرێمی كوردستانی خستە سەر نەخشەی وزەی جیهان، پەیوەندیی لەگەڵ دەوروبەر کۆمەڵگەی نیودەولەتی تۆکمە و باش کرد،
ئاوه‌دانكاری
ئاوەدانکردنەوە،گەشانەوەی ئابوری و پێشخستنی کوردستان ئەولەویەتی کار بوون لە حوکمڕانیی نێچیرڤان بارزانییدا، هەولێر بووە پایتەختێکی نمونەیی، دەستی ئاوەدانی و پێشکەوتن گەیشتە هەموو شار و شارۆچکە و گووندەکانی کوردستان، دوو پڕۆژەی كارەبای 29 مێگاواتی دروستكران هەزار و ٦٠٠ گووندی وێرانکراو ئاوەدانکرانەوە.

په‌روه‌رده‌
رێژەی خوێندەواری لە سەدا ٦٦وە بەرزبوەوە بۆ سەدا ٨٦، زانکۆ حکومیەکان لە سێ کران بە هەشت، ١٣ زانکۆی ئەهلی دامەزران.

ته‌ندروستی
پێشتر ٢٦ نەخۆشخانە هەبوون ئێستا ژمارەیان بوەتە ٧٦، بنکە تەندروستیەکان کران بە ٩٦١، یەک نەخۆشخانەی تایبەت هەبوو ئێستا بوون بە ٤٩، بۆ هەموو کوردستان ٨٢٦ پزیشک هەبوون هەمیشە نەخۆش بە دوای پزیشکدا دەگەڕا بەڵام برەو بە کەرتی تەندروستی درا ئێستا ٦ هەزار و ٦٩٣ پزیشک هەن.
وه‌رزش
لە بواری وەرزشدا هەرێمی کوردستانی کردە خاوەنی ٧٦ یاریگای گەورە و هەزار و ١٦ یاریگای بچووک، ئێستا ٤ ستایدیۆم هەن، ٤١ مەلەوانگە دروستکراوون.

میدیا
کاری میدیایی لە کوردستان پێی خستە قۆناغێکی گەشەسەندوو،سەنگ و رەواجی میدیاکار دەرکەوت، لە سەردەستی نێچیرڤان بارزانی ئازادی میدیا و پرۆفێشنال بوون بونە خەسلەتێکی باشی کاری رۆژنامەوانیی،٧٢ تەلەفزیۆنی ناوخۆیی و ١٢٩ رادیۆ دامەزران، ئێستا٣٠ تەلەفزیۆنی ئاسمانیش هەن.

كشتوكاڵ و سه‌وزایی
نێچیرڤان بارزانی بایەخێکی زۆری بە کشتوکاڵ و سەوزایی و پرۆژەکانی ئاوی خواردنەوە دا،زیاتر لە ١٢ ملیۆن و نیو رووبەری سەوز لە کوردستان هەیە لەگەڵ ٢٠ پرۆژەی گەورەی ئاوی خواردنەوە:
3،097،903 مەتر تۆڕی ئاو راكێشرا

ڕێگاوبان
زیاتر لە ٤٣ ملیۆن و ٧٠٠ هەزار مەتر رێگاوبان چاک و قیرتاو کرا، جادە گەیشتە گووندە دوورە دەستەکان،پرۆژە گەورەکانی بەرزە پرد لە هەولێر،شەقامی ١٢ی و ١٥٠ مەتری کە لەو پرۆژانەن زۆرترین کاریگەری باشیان بۆ خەڵک و هاتوچۆ و پێشخستنی هەولێر هەیە.
100 كم رێگەی دووساید دروستكرا
539 كم رێگەی یەك ساید
6،523 كم رێگە بۆ گوندەكان

به‌ره‌نگاری قه‌یران
نێچیرڤان بارزانی قۆناخە سەختەکانی داعش،قەیرانی ئابوری و تەنگژەی ناوخۆی بەبڕیاری بوێرانە تێپەڕاندن.
دوای گشتپرسی،وڵاتانی ناوچەکە و هەندێکی جیهانییش پشتیان لە کوردستان کرد، نێچیرڤان بارزانی لە لووتکەی نائومێدیی خەڵکدا شانی دایە بەر بارێکی گران،هەرێمی کوردستانی خستەوە ناو ناوەندەکانی بڕیار، شکۆ و هەیبەتی کوردستان و خەڵکەکەی پاراست
نێچیرڤان بارزانی کوڕی گەورەی ئیدریس بارزانیە ئیستا بوەتە سەرۆکی ٤ ساڵی داهاتووی کوردستان، بەوە ناسراوە لە گەڵخەڵکدا کراوە و تێکەڵە، پەیوەندی و نزیکیی لە گەڵ پیر و جواندا هەیە.لەو کاتەوەی لە حکومەتدا دەرکەوتوو و بڕیار بەدەستە،نەخشی هەبوە
لە گەشانەوەی ئابوری کوردستان بونیاتنانی پەیوەندیەکی باشی ئابوری و سیاسی لە گەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا، رۆڵی گرنگیهەیە لە باشکردنی بژێوی،ئاشتەوایی کۆمەڵایەتی ،زامنی مافی ئافرەتان و پەیداکردنیمتمانە و پێگەی بەهیز بۆیان هاوکات ژینگە پارێز و دۆستی سروشتە. سەرۆکی کوردستان حەزی لە وەرزشە رۆژانە ئەگەر مێشکی ساف بێ٦ کیلۆمەترێک رائەکا هەندێ جاریش بۆ لوتکەی چیا بە پێ سەردەکەوێ، ئەو پیاوێکی شیک و ئەنیقە ٥ مناڵی هەیە بیانووی ئەوانییش دەبڕێ، سەرۆکی کوردستان شەوانە سەیری تەلەفزیۆن ئەکا، لە کۆنترۆڵەکەی دەستییدا رووداو ژمارە یەکە.
نێچیرڤان بارزانی فارسی، عەرەبی و ئینگلیزی دەزانی،خۆی دەڵێ عەرەبیەکم تۆز ئەکا بەڵام قسەی باشی پیئەکا هەر بەو عەرەبیەی ناکۆکی قوڵی هەولێر و بەغدای چارەسەر کرد،حکومەتی ئیستای بەغدای کردە دۆستی گیانی بە گیانی هەولیر، لە گەڵ ئەنقەرەش پەیوەندیەکی تووند و تۆڵی هەیە پێدەچێ تورکیەشی باش بێ، نێچیرڤان بارزانی شیعری کوردی و فارسییش دەخوێنێتەوە،بایەخی زۆر دەدا بە زمان و کلتوور،لەم قۆناغەشدا پۆستێکی دیکەی لە مێژوی کاری سیاسی و حکومەتداری خۆیی پێسپێردراوە ،گەورەترین دەسەڵاتی کوردستان دراوەتە دەست، ئەو دوەمین سەرۆکی هەرێمی کوردستانە.
شاهۆ ئەمین ـ ڕووداو

© 2017 Hawler