تەمموز 19, 2019

كوردانی ئێزدی رێوڕەسمی جەژنی چوارشەممەی سوور لە پەرستگەی لالش دەگێڕن

بەپێی رۆژژمێری كوردانی ئێزدی بەیانی سەری ساڵی نوێیە، كە پێی دەوترێت چوارشەممەی سوور. جەژنی چوارشەممەی سوور بەپێی ساڵنامەی رۆژهەڵاتی دەكەوێتە یەكەم چوارشەممەی مانگی نیسان، بەیانی كوردانی ئێزدی لە پەرستگەی لالش رێوڕەسمی جەژن دەگێڕن، كە لەو رۆژەدا بە جەژنە پیرۆزە لە یەكدی و دابەشكردنی شیرینی، جەژن لە یەكدی پیرۆز دەكەن، حکومەتی هەرێمیش بە فەرمی بەم بۆنەیەوە پشووی فەرمی ڕاگەیاندووە.

وشەی نیسان لای ئێزدییەكان لە دوو وشەی جیاواز یەكیان گرتووە "نی" بە واتای نوێ و "سان" بە واتای لە دایكبوون.
بەگوێرەی بڕیارێكی پەرلەمانی كوردستان، وەك ڕێزێك بۆ ئەو جەژنە لەو رۆژەدا لە هەرێمی كوردستان پشووی فەرمییە.
جەژنی چوارشەممەی سوور، كۆنترین و پیرۆزترین جەژنی كوردانی ئێزدییە، چوار شەممەی سوور، بە ساڵنامەی شەرقی دادەنرێت و بە كۆتاییهێنانی ساڵێك و دەسپێكی ساڵێكی نوێ دادەنرێت، رۆژێك پێش جەژن، كوڕ و كچانی ئێزدی گولی سوور كۆدەكەنەوە و بە دەرگای ماڵەكانیاندا هەڵدەواسن، جگە لەوەش لەو ڕۆژەدا هێڵكە رەنگاوڕەنگ دەكەن و دواتر یاری پێ دەكەن، ئێزدییەكان لە پەرستگەی لالش لە شارۆچكەی شێخان هەموو ساڵێك لە كەشێكی ئارامدا جەژنی چوار شەممەی سوور بەرز ڕادەگرن.
كوردانی ئێزدی لە سەرتاسەری دنیا دەگەڕێنەوە پەرستگەی لالش، هەموو ساڵێك لە پەرستگەی لالش مەراسیم دەگێڕن لە دوای نیوەڕۆی هەمان رۆژدا گەنجانی ئێزدی روو لە قەتپاڵی چیاكانی چواردەوری پەرستگەكە دەكەن و گوڵی جۆراوجۆری وەرزی بەهارە لە سرووشت دەكەنەوە و بەشێكیان لە لەچكی سەریانی دەبەستن و بەشێكیشیان لەبەر دەرگا بچووكەكانی پەرستگەی لالش دایدەنێن، 366 چرا هەڵدەكەن، كە هێندەی ژمارەی رۆژەكانی ساڵە و دەڵێن، هەڵكردنی چراكان بۆ هەموو مرۆڤایەتییە.
مانگی نیسان پیرۆزی و تایبەتمەندی خۆی لای كوردانی ئێزدیی هەیە، ئێزدی ئەو مانگە بە بووكی ساڵ دادەنێن، یەكێك لە گەورەترین جەژنی ئەوان لەو مانگەدایە، جەژنی سەری ساڵ كۆنترین جەژنی ئێزدییەكانە و دەكەوێتە چوارشەممەی یەكەم لە مانگی نیسان، مێژووی جەژنەكە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ئافراندنی كنیاتێ.
ئێزدییەكان گرنگییەكی زۆر بە سرووشت و ژینگە دەدەن و ئێزدییەكان پێنج جەژنیان هەیە، بریتین لە جەژنی چلەی هاوین، چلەی زستان، جەژنی جەمایی، جەژنی خدر ئەلیاس و چوارشەممەی سوور، ئێزدییەكان قیبلەیان رۆژە، لە ئاینی ئێزدییەكان شەوی بەرات و لەیلەتولقەدەر هەیە و 40 رۆژ لە هاوینان و 40 رۆژ لە زستانان بە رۆژوو دەبن.
ئێزدییەكان نزیكەی نیو ملیۆن كەس دەبن و نەتەوە كوردن، ئەو ناوچانەی ئەوانی تێدا دەژین بە "ئێزیدخان" ناودەبرێت و ناوەندەكەی قەزای شنگالە و ناوچەكانیان دەكەوێتە نزیك سنووری رۆژئاوای كوردستان - سووریا هەر چەندە ئەو خاكەی ئەوانی لەسەر نیشتەجێن وەك ناوچەكانی دیكەی هەرێمی كوردستان، خاكی كوردستانە، بەڵام هێشتا یەكێكە لە كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدا و تا ئێستا بە فەرمی چارەنووسیان یەكلایی نەكراوەتەوە، بەردەوام سەركردایەتی هەرێمی كوردستان، ئەو ناوچانە وەك بەشێكی جیانەكراو لە هەرێمی كوردستان ناودەبەن.
خدر قاسم، كوردێكی ئێزدییە بۆ "هەولێر" دیاركرد، ئەو جەژنە لە هەموو ئێزدییەكان پیرۆز دەكەین، لەم جەژنەدا داوا دەكەین هێزە نایاساییەكان شنگال چۆڵ بكەن، بۆ ئەوەی بگەڕێینەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆمان، بۆیە هەموو هیوا و ئۆمێدی ئێمە ئەوەیە كە بگەڕێینەوە ناوچەكانی خۆمان، هەروەها خزم و كەسانی ئێمەش كە لە دەست داعشدا ماون ئەوانیش ئازاد بكرێن و بگەڕێنەوە ناومان، كە ئەوە بۆ ئێمە خۆشترین جەژن دەبێت".
لوقمان سلێمان، بەرپرسی نووسینگەی رۆشنبیری و كۆمەلایەتی لالش بۆ "هەولێر" دەڵێ، ئێزدییەكان لەم مانگەدا زەوی ناكێڵن و پرۆسەی هاوسەرگیری پێك ناهێنن، چونكە بە بیروباوەڕی ئێمە مانگی نیسان بووكی ساڵە و بە جوانترین شێوە خەملاندنی خۆی كردووە، لەگەڵ ئەوەی لە پەرستگەی لالش چرا و سوكی مەعریفەت بەرامبەر بە نیشانە و چاكەكانی ئێزدی دەخوێنەوە و بەیت ڕیز دەكەن و سەماش لەو رۆژەدا دەكەن، لەگەڵ ئەوەی ئافرەتانی ماڵەوە هێڵكە دەكۆڵێنن و ڕەنگاوڕەنگ دەكەن و یاری پێ دەكەن، پاككردنی هێڵكە لە بیروباوەڕی ئێزدییەكاندا گرێدراوە بە شێوەی گۆی زەوی و لە دایكبوون و سەرچاوەی ژیان، هەر بۆیە لەگەڵ هاتنی ساڵی نوی، ئێزدییەكان توێكڵە رەنگاورەنگەكەی هێڵكەكە لەگەڵ گول و هەویردا تێكەڵ بە یەكدی دەكەن و دەیدەن لە دەرگای ماڵەكانیان، نان دەكەن و بەسەر جیرانەكانی خۆیاندا دابەش دەكەن، لەگەڵ ئەوەی لەو رۆژەدا سەردانی گۆڕستانەكان دەكەن و خێر و خێرات دەكەن و بەسەر هەژاراندا دابەش دەكەن، هەر لە رۆژی جەژندا هەر ئێزدییەك روو لە رۆژهەڵات دەكات و دەست و چاوەكان بە خۆناو دەشوات و لەو رۆژەدا سەردانی پەرستگەی لالش دەكەن و جەژنە پیرۆزە لە یەكدی دەكەن".

© 2017 Hawler