نیسان 21, 2019

ئەمەریکا بەنیازە سەرکەوتنی تەواوەتی و ڕزگارکردنەوەی هەموو خاکی ژێر دەستی داعش لەو چەند ڕۆژەی داهاتوودا ڕابگەێنێ، بۆ ئەو مەبەستە (دۆناڵد ترەمپ) سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا ئاماژەی بەوەداوە کە ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی (١٠٠%) خاکی سووریا کە پێشتر لەژێر دەستی داعشدا بوە، لەو ڕۆژانەدا ڕزگارکردنەوەی ڕادەگەێنین. ئەو ئاماژانەی ئەمەریکا لەکاتێکدان کە وڵاتانی دیکەی بەشدار لەهاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی و چاودێران لەناوچەکە هۆشداریدەدەن لەتەواونەبوونی شەڕی تیرۆر و، خۆ ڕێکخستنەوەی گروپە تیرۆریستیەکان لەناوچەکەدا.

بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی (ئیندیپێندێنت) سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمەریکا دەڵێ داعش تێکشکاوە بەڵام ئەو نیگەرانیەکانی لەسەر وێنە گەورەکە پشتگوێخستوە.
بەپێی ڕاپۆرتەکە، پێویستە وڵاتانی نێودەوڵەتی تەماشای بارودۆخی ڕاستەقینەی ئەو ناوچەیە بکەین، بەتایبەتی ئەو تێڕوانینە پێویستە ڕەنگدانەوەی هەبێت لەسەر سیاسەتی دەرەوە و ستراتیژیەت و بەرنامەی کاریان لەڕووبەڕووبونەوە و شەڕی دژی گروپە جیهادیەکاندا.
لەسووریا ناوچەیەکی زۆر کەم لەژێر دەستی داعشدا ماوە کە کەمتر لە (١%) یە، بەڵام گروپەکانی دیکەی شوێنکەوتەی ئەلقاعیدە لەوانە (حیات تحریر شام) بەناو سووریادا بەتایبەتی لەلایە باکوری ڕۆژئاوای سووریادا بەربڵاون و مەترسین لەسەر سەقامگیری ناوچەکە و جیهان.
لەساڵی پاردا گروپی حیات تحریر شام خۆی زیاتر بەرفراوانکردوە و کۆنتڕۆڵی زۆربەی ناوچەی ئیدلیبی خستۆتە ژێر دەستی خۆیەوە، بەپێی داتای نەتەوە یەکگرتوەکان ئەو ناوچەیە ماڵی نزیکەی (٣ ملیۆن) دانیشتویە و ئێستا نیوەیان بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزیەوە ئاوارەبوون.
شارەزایان لەو باوەڕەدان مەترسیەکانی ئەلقاعیدە لەو ناوچەیەدا لەزیادبوندان، بۆیە بەتەنها ڕزگارکردنەوەی ناوچەکان لەبن دەستی داعش کۆتایی بەشەڕی دژی تیرۆر ناهێنێت ستراتیژی شێوەی شەڕی دژی تیرۆر لەدوای داعش و ڕووبەرووبونەوەی گروپە جیهادیەکانی دیکە پێویستە بەهێز و بەردەوام بن.
هەر لەسەر ئەو بابەتە، لەڕاپۆرتێکی (عەرەبی نوێ) دا هاتوە، فەرەنسا هۆشداریداوە لەتەواونەبوونی شەڕی تیرۆر لەناوچەکەدا، لەو بارەیەوە (فلۆرێسن پارلی) وەزیری بەرگری فەرەنسا دەڵی لەشەڕی دژی گروپی دەوڵەتی ئیسلامیدا ئێستا ئیشەکە تەواو نەبوە.
وەزیری بەرگری فەرەنسا لەسەر بارودۆخەکە گوتی، لەگەڵ ئەوەیشدا کە جیهادیەکان بەرەوڕووی دۆڕان و لەدەستدانی ناوچەکانیان دێن بەڵام هێشتا ئەرکەکە تەواونەبووە و شەڕی دژی داعش و گروپە تیرۆریستیەکانی دیکە کۆتایی نەهاتوە.
هەروەها لەبەشێکی دیکەی قسەکانیدا دەڵێ، پێویستە ئێمە بەردەوامبین لەشەڕی دژی داعش و تیرۆریزم لەناوچەکەدا چونکە لەوانەیە داعش لەپرۆسێسی ژێرزەمینی و خۆڕێکخستنەوەدا بێ و جارێکی دی بڵاوببێتەوە.
ئەمەریکا دەیەوێ سەرکەوتنی کۆتایی لەسووریا ڕابگەێنێ، هەڵبەتە هێزەکانی هاوپەیمانان و هێزەکانی سووریای دیموکرات بەرەوپێشچونی باشیان لەسووریا لەدژی داعش بەدەستهێناوە و، چاوەڕیدەکرێ لەو حەفتەیەدا (دۆناڵد ترەمپ) سەرکەوتنی کۆتایی بەسەر داعشدا ڕابگەێنێ.
(پارلی) ئاماژەی بەویستی فەرەنسادا و گوتی، دەیانەوێتهەم لەنێو هاوپەیمانی نێودەوڵەتیدا و، هەمیش وەکو فەرەنسا پەیوەندیی و هەماهەنگیەکانیان بەهێزبکەن لەگەڵ عێراقدا بۆ ڕووبەڕووبونەوەی هەڕەشە ماوەکانی داعش.
هەڵبەتە بەتەنها فەرەنسا لەبارەی هەڕەشەی گروپە تیرۆریستیەکان لەداهاتووی سەقامگیری ئەو ناوچەیەدا هۆشداری نەداوە، بەڵکو لەحەفتەی ڕابردوودا فەرەماندەی ناوەندی هاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی بۆ شەڕی داعش بۆ ئەندامانی کۆنگرێس بەهەمان شێوە ئاگاداری لەدۆخی سووریا و مانەوەی هەڕەشەی گروپە تیرۆریستیەکان بەمەترسی لەسەر ڕەوشی ئەو ناوچەیە ڕاگەیاند.
شیاوی باسکردنە، بەپێی زانیاریەکانی ڕاپۆرتە نێودەوڵەتیەکان فەرماندە سەربازیەکان ئاماژەیان بەوەداوە ڕزگارکردنەوەی تەواوی ناوچەکان لەژێردەستی داعش کۆتا ئەرکی شەڕی دژی تیرۆر نابێ و، هاوپەیمانیەتی نێودەوڵەتی بۆ شەڕی دژی داعش بەردەوام دەبێ لەچالاکیە سەربازیەکانی لەدژی گروپە جیهادیەکان لەگەڵ هاوپەیمانەکانی لە عێراق و لەسووریادا.
فەرەنسا ڕۆڵێکی بەرچاوی هەیە لەشەڕی دژی تیرۆردا، وە بۆ مەبەستی پەرەپێدانی زیاتری هاوئاهەنگیەکان بڕیارە وەزیری بەرگری فەرەنسا لەگەڵ بەرپرسانی عێراق کۆببێتەوەو تاوتوێی بەهێزکردنی پەیوەندییەکان و مانەوەی هێزەکان دەکەن.
داعش لە عێراق شەڕی مەیدانی نەماوە و، ناوچەکانیان لێ وەرگیراوەتەوە، بەڵام لەسووریا هێشتا خاکیان لەژێر دەستیدا ماوە، بەپێی ڕاپۆرتەکە نزیکەی (٩٩،٥) ناوچەکانی سووریا لەلایەن هاوپەیمانان و هێزە کوردیەکان کۆنتڕۆڵکراوەتەوە، واتە داعش ناوچەیەکی کەمتر لە (١%) ی ڕووبەڕی خەلافەتەکەی سووریای لەژێر دەسەڵاتدا ماوە.
بەپێی زانیاریەکان، جیهادیەکان دەیانەوێ خۆیان تێکەڵی ئافرەت و منداڵەکان دەکەن و لەگەڵ ئەواندا خۆیان دەربازدەکەن، لەو بارەیەوە (کریستۆفەر گیکا) جەنەڕاڵی گەورە و جێگیری فەرماندەیی هاوپەیمانان گوتی، ئەو تاکتیکەی داعشەکان کە دەیانەوێ خۆیان لەنێو ئافرەت و منداڵەکاندا دەربازبکەن سەرکەوتوو نابێ، چونکە هاوپەیمانەکانمان لەسووریا هەوڵدەدەن لەهەر شوێنێک خۆیان بشارنەوە بیاندۆزنەوە و، هەروەها هاوپەیمانە عێراقیەکانیشیمانسەر سنور دەپارێزن.
بەپێی داتایەکان ڕوانگەی سووریایی بۆ مافەکانی مرۆڤ لەوەتەی مانگی کانونی یەکەمی ساڵی (٢٠١٨) و چڕبونەوەی هێرشی هێزەکانی سووریای دیموکرات بۆ کۆتا ناوچەکانی داعش لەسووریا هەتا ئێستا نزیکەی (٣٧) هەزار منداڵ و ئافرەتی شەڕکەرەکان لەناوچەکانی ژێر دەستی داعش لەسووریا ڕایانکردوە، لەنێو ئەوانەدا نزیکەی (٣٢٠٠) تۆمەتباری جیهادی هەبوون.
بەتەواوبوونی داعش لەسووریا و ڕزگارکردنەوەی (١٠٠%) ناوچەکانیش هێشتا ‌هەڕەشەکانی تیرۆر کۆتایی نایەت لەو ناوچەیەدا، لەسووریا چەندین گروپی دیکەی جیهادی هەن کە شوێنکەوتەی ئەلقاعیدەن و مەترسین لەسەر سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەکە.
بەرپرسانی بواری سەربازی ناوچەکە و نێودەوڵەتی هۆشداریدەدەن لەڕەوشی ئێستای عێراق و سووریا و، مەترسی هەڵسانەوەی گروپە تیرۆریستیەکانی لێدەکەن، وە ستراتیژیەتی دوای شەڕی مەیدانی داعش بەئەندازەی شەڕەکە بەگرنگ و بەبایەخدار دەزانن.

 

خالید ئه‌حمه‌د - هەولێر

© 2017 Hawler