شوبات 26, 2021

بە گومانی ئەوەی دووچاری ڤایرۆسی كۆرۆنا بوونە ١٢ كەس لە توركیا گەیەندرانە نەخۆشخانە

كارزان گلی ـ هه‌ولێر

ماوەی ٣ هەفتە دەبێت لیرەی توركی بەرامبەر بە دۆلار توانیبووی قورسایی خۆی رابگرێت، بەڵام بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا لە چین، وای كرد كە بەهای لیرەی توركی بەرامبەر بە دۆلار بێتەوە خوارەوە و چاوەڕوان دەكرێت لە هەفتەی ئەم دابەزینە بەردەوام بێت.

بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا لە چین، بووەتە هۆكاری ئەوەی پارەی چەند وڵاتێك بەهای خۆیان لە دەست بدەن، بە تایبەت ئەو وڵاتانەی كە پەیوەندییەكی ئابووری بەهێزیان لەگەڵ چیندا هەیە، توركیاش یەكێكە لەو وڵاتانە.
رۆژنامەی (سۆزجو)_ی توركی بڵاوی كردووەتەوە، بە شێوەیەكی كەمیش بێت، بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا لە چین و هەروەها كاریگەری ئەو ڤایرۆسە لەسەر رەوشی ئابووری چین، كاریگەری لەسەر توركیاش دەبێت، چونكە توركیا لە چەندین رووەوە پەیوەندی بازرگانی لەگەڵ چیندا هەیە.
١٠٠ دۆلاری ئەمریكی بەرامبەر ٥٩٤ لیرەی توركی مامەڵەی پێوە دەكرێت، ئەمەش لە كاتێكدایە كە بۆ ماوەی ٣ هەفتە بوو، ١٠٠ دۆلار بە ٥٨٥ بۆ ٥٨٧ مامەڵەی پێوە كراوە.
شارەزایانی بواری ئابووری لە توركیا پێیانوایە، ئەگەر ئابووری چین بەهۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا بەرەو خراپی بچێت، كاریگەری لەسەر چەندین وڵات دەبێت، كە توركیاش یەكێكە لەو وڵاتانە.
نموونە بە ئێستای توركیا دەهێننەوە، كە جارێ چین بودجەیەكی زەبەڵاحی بۆ رووبەڕووبوونەوەی كۆڕۆنا دانەناوە، كەچی لیرەی توركی بەرامبەر بە دۆلار دابەزینی تۆمار كردووە.
بەڵام لەڕوویەكی ترەوە بڵاوبوونەوەی ئەو ڤایرۆسە كاریگەری باشی بۆ توركیا هەبووە، نموونە نرخی نەوت و گازی سروشتی و ئاڵتوون دابەزیوە، ئەمەش راستەوخۆ بۆ توركیا سوودی هەیە، چونكە توركیا یەكێكە لەو وڵاتانەی گازی سروشتی و نەوت دەكڕێت، هەربۆیە ماوەی ٢ رۆژ دەبێت بە هۆی دابەزینی نرخی نەوت بۆ ٥٨ دۆلار، نرخی بەنزین و گاز لە توركیا دابەزیوە.

توركیا ٣٠ ملیۆن دۆلار زیانی پێ دەگات
بە هۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڕۆنا، حكوومەتی توركیا بڕیاریدا كە هیچ هاووڵاتییەكی چینی بە مەبەستی گەشتیاری روو لە توركیا نەكەن، تا كۆڕۆنا لە توركیا بڵاونەبێتەوە.
بەڵام ئەم هەنگاوەی توركیا زیانی ئابووری زۆری بۆ ئەو وڵاتە دەبێت، چونكە لە مانگی شوباتدا پلان هەبووە كە ٣٠ هەزار گەشتیاری چینی روو لە توركیا بكەن، ئەو گەشتانەش بە بریاری حكوومەت هەمووی هەڵوەشایەوە، بەمەش توركیا زیانی ٣٠ ملیۆن دۆلاری بەر دەكەوێت.
بە گوێرەی زانیارییەكان، چین ساڵانە ١٧٥ ملیۆن هاووڵاتی خۆی بە مەبەستی گەشتیاری دەنێرێتە وڵاتان و نزیكەی ٢٥٠ ملیار دۆلار خەرج دەكەن، كە توركیاش یەكێكە لەو وڵاتانەی بەردەوام گەشتیاری چینی سەردانی دەكەن، بۆیە نەهاتنی گەشتیاری چینی كاریگەری خراپی لەسەر سێكتەری گەشتیاری توركیا دەبێت. هەر بۆ نموونە تەنیا لە مانگی شوبات بە هۆی هەڵوەشانەوەی هاتنی گەشتیاری چینی، توركیا ٣٠ ملیۆن دۆلار زیانی بەر دەكەوێت.

بە گومانی ئەوەی دووچاری ڤایرۆسی كۆرۆنا بوونە ١٢ كەس لە توركیا گەیەندرانە نەخۆشخانە
ڤایرۆسی كۆڕۆنا جگە لە چین چەند وڵاتێكی تریشی گرتووەتەوە، توركیاش یەكێكە لەو وڵاتانەی گومانی لە ١٢ كەس هەبوو لە ئاكسەرای كە دووچاری ئەو نەخۆشییە بوونەتەوە، بەڵام دوای پشكنین و چاودێری كردنیان دەرچوو ئەو ڤایرۆسەیان تووش نەبووە.
فەخرەدین كۆجا وەزیری تەندروستی توركیا، لە لێدوانێكیدا بۆ میدیاكانی توركیا ئاشكرای كرد، كە ئەو ١٢ كەسە گومانی ئەوەیان لێ دەكرا كە دووچاری ڤایرۆسی كۆڕۆنا بوونە، بەڵام دەركەوت ئەو ڤایرۆسەیان نەگرتووە.
ئاماژەی بۆ ئەوەش كرد، كە تاوەكو ئێستا لە توركیا هیچ كەسێك ئەو ڤایرۆسەی تووش نەبووە و، توركیا هەموو ئامادەكارییەكی بۆ رووبەڕووبوونەوەی كۆڕۆنا كردووە.
بە گوێرەی زانیارییەكانی وەزیر تەندروستی، یەكێك لەو ١٢ كەسەی لە نەخۆشخانە خەوێنراوە، بە هۆی ئەوەی تای بەرزی هەبووە و هەروەها دووچاری هەڵامەتیش بووەتەوە لەناو سەیارە لە رێگای ئەكسەرای، هەروەها هەفتەیەك بەر لە ئێستاش ئەو كەسە لەگەڵ ١١ی تر لە چینەوە هاتووەتە توركیا، بۆیە ترس هەبووە كە ئەو ڤایرۆسەی گرتبێت و هەموو ئەوانەی لەگەڵیشی بوونە گەیەندرانە نەخۆشخانە.
والی شاری ئاكسەرای لە لێدوانێكدا ئاماژەی دا، كە هەفتەیەك بەر لە ئێستا ١٢ كەس لە چینەوە هاتوونەتە ئاكسەرای بۆ گەشتوگوزار، بەڵام یەكێك لە گەشتیارەكان دووچاری هەڵامەت بووە، پاشان گەیەندراوەتە نەخۆشخانە و دەركەوت ئەو ڤایرۆسەی نەگرتووە.
بە گوێرەی زانیارییەكانی میدیای توركیا، تاوەكو ئێستا ئەو ١٢ كەسە كە ٢ ی توركن، لە نەخۆشخانە نەهێراونەتە دەرەوە و چارەسەر وەردەگرن، چونكە ١٠٠٪ یەكلایی نەبووەتەوە كە ئەو ڤیرۆسەیان تووش بووە یان نا؟

 

 

© 2017 Hawler