ئاب 11, 2020

ئه‌و چوار كه‌سه‌ بناسە کە ئامریکا گەمارۆی خستنە سەر

وه‌زاره‌تی خه‌زێنه‌داری ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان، ئێواره‌ی پێنجشه‌ممه‌ سزای به‌سه‌ر چوار كه‌سایه‌تی عێراقیدا سەپاند كه‌ دووانیان فه‌رمانده‌ی هێزه‌ ملشیاییه‌كانی حه‌شدی شه‌عبین و نزیكن له ڕژێمی ئێرانن.گرنگترین ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی ئاراسته‌ی ئه‌و چوار كه‌سه‌ كراون‌ " ئه‌نجامدانی پێشلكارییه‌كانی مافی مرۆڤ وگه‌نده‌ڵی" بوون.

ئه‌و چوار كه‌سە عێراقییەش بریتین له‌ "ڕە‌یان كلدانی، وه‌عد قادۆ و هه‌ردوو پارێزگاری پێشووی نه‌ینه‌واو وسه‌لاحه‌ددین (نۆفل حه‌مادی سوڵتان و ئه‌حمه‌د جبوری)ـن". بڕیاره‌ جێبه‌جێكارییه‌كه‌ی واشنتۆن پشتی به‌یاسای ماگنیتسكی بۆ لێپرسینه‌وه‌ی جیهانی به‌ستووه‌، كه‌ تۆمه‌تبارانی مافی مرۆڤ و پێشڵكارییه‌كان و گه‌نده‌ڵكاران ده‌كاته‌ ئامانج.
سیگال ماندڵكه‌ر، بریكاری وه‌زاره‌تی خه‌زێنهداری‌ بۆ كاروباری تیرۆرو هه‌واڵگری دارایی گووتی "ئەمریكا ڕێكاره‌كانی به‌رامبه‌ر چوار كه‌سی عێراقی گرتووەته‌ به‌ر، چونكه‌ له‌پێشڵكاریی مه‌ترسیداری مافی مرۆڤ و گه‌نده‌ڵی تێوه‌گڵاون". ڕاشیگه‌یاند "به‌رده‌وام ده‌بین له‌لێپرسینه‌وه‌ له‌و كه‌سانه‌ی تۆمه‌تبارن به‌پێشڵكارییه‌كانی مافی مرۆڤ، به‌تایبه‌ت به‌رامبه‌ر كه‌مینه‌ ئاینییه‌كان و، به‌رپرسه‌ گه‌نده‌ڵه‌كان، كه‌ پۆسته‌كانیان بۆ كاری نایاسایی ده‌قۆزنه‌وه‌".
زۆربه‌ی ئه‌و ڕێكارانه‌ی دژی ئه‌و كه‌سایه‌تیانه‌ گیراونه‌ته‌ به‌ر، له‌ناوچه‌كانی ژێر ده‌ستی داعش بووه‌، كه‌ دوای ڕزگاركردنیان ئه‌وان كاری نایاسایی وتاوانیان ئه‌نجامداوه‌.سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ كه‌ به‌ناوچه‌ی كه‌مینه‌ ئاینییه‌كان داده‌نرێت، تاوه‌كو ئێستاش نه‌توانراوه‌ هێمنی و ئاوه‌دانی بگرێنه‌وه‌ نێو كۆمه‌ڵگه‌كانی ناوچه‌كه‌.
به‌پێی بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مه‌ریكاش سه‌رجه‌م موڵك و به‌رژه‌وه‌ندیی ئه‌و كه‌سانه‌، كه‌ ده‌كه‌ونه‌ نێو بازنه‌ی پسپۆڕی ئه‌مریكا ده‌ستی به‌سه‌ردا ده‌گیرێت و بلۆك ده‌كرێن، ڕێگری له‌هه‌موو كه‌سێكی نێو وڵاته‌كه‌ی ده‌كات مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا بكه‌ن.
كورته‌یه‌ك له‌سه‌ر ئه‌و چوار به‌رپرسه‌ عێراقییە لێرەدا بخوێنەرەوە:
ڕە‌یان كلدانی:
ئه‌م كه‌سایه‌تییه‌ كه‌یه‌كێكه‌ له‌فه‌رمانده‌كانی ملشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی عێراق و ڕابه‌رایه‌تی لیوای ٥٠ ده‌كات، له‌لایه‌ن واشنتۆنه‌وه‌ تۆمه‌تبار كراوه‌ به‌وه‌ی "به‌رپرس و تێوه‌گڵاوه‌ له‌ئه‌نجامی سه‌رپێچی مه‌ترسیدار دژی مافه‌كانی مرۆڤ، ئه‌وانه‌ی ڕاسته‌وخۆ یا به‌ناڕاسته‌وخۆ ئەنجام دراون".
هاوكات‌ له‌ئایاری ٢٠١٨ی زایینی، ڤیدیۆییه‌كی بڵاوبووه‌تەوه‌ كه‌ گوێی دەستبەسەرکراوێکی به‌ره‌ی شه‌ڕ ده‌بڕێت.جگه‌ له‌وانه‌ش فه‌رمانده‌ی لیوای ٥٠ـی حه‌شدی شه‌عبی، تۆمه‌تباره‌ به‌تاڵانكردنی خانووه‌كانی شارۆچكه‌ی باتنایای ئایینی كریستانه‌كان، كه‌ به‌هۆی تیرۆری داعشه‌وه‌ چۆڵكرابوون.
بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مریكاش ئاشكرای ده‌كات "لیوای ٥٠ چه‌ندین زه‌ویی كشتوكاڵی داگیركردووه‌و به‌شێوه‌یه‌كی نایاسایی وناشه‌رعی فرۆشتوونیه‌تییه‌وه‌".
له‌سه‌ر زاری دانیشتووانی ئه‌و ناوچانه‌ش "ئەم پیاوەژنەکانی ناوچه‌كه‌ی تۆقاندووه‌و گیریان پێده‌دات".دووپاتیده‌كاته‌وه‌ كه‌ "لیوای ٥٠، ڕێگرییه‌كی گه‌وره‌یه‌ له‌به‌رده‌م گه‌ڕانه‌وه‌ی ئاواره‌كان بۆ ده‌شتی نه‌ینه‌وا".

وه‌عد قادۆ:
هه‌رچه‌نده‌ كه‌سێكی نه‌ناسراوه‌ به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ی دیكه‌، به‌ڵام تۆمه‌تبارێكی سه‌ره‌كییه‌ له‌پێشڵكارییه‌كانی مافی مرۆڤ، كه‌ له‌ ڕێگه‌ی سه‌رۆكایه‌تیكردنی ملشیای لیوای ٣٠ ئه‌نجامی داون.
هاوشێوه‌ی كلدانی چالاكییه‌كانی ئه‌و لیوایه‌ له‌ده‌شتی نه‌ینه‌وا بووه‌و سه‌رقاڵی ڕێگری و ده‌ستگیركردنی نایاسایی و ڕفاندن بووه‌.له‌زۆربه‌ی كاته‌كانیشدا، قادۆ به‌بێ بڕیاری دادگا خه‌ڵكی زیندانی كردووه‌وهه‌ندێك كاتیش باجی به‌سه‌ر خه‌ڵك و بازگه‌كاندا سه‌پاندووه‌.
خه‌ڵكی ئه‌و ناوچه‌یه‌ سوورن له‌وه‌ی "لیوای ٣٠، به‌رپرسی یه‌كه‌مه‌ له‌تاوانه‌كانی ڕفاندن وتۆقاندن و كوشتن و دەستدرێژیکردنە سەر خه‌ڵك".

نۆفل حه‌مادی سوڵتان:
پارێزگاری پێشووی نه‌ینه‌وا، دوای داگیركردنی شاره‌كه‌ی له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌، هه‌ڵبژێردرا کەچی تا ڕزگاركردنی موسڵ شاره‌كه‌ی نه‌بینی، به‌ڵام هه‌ر كه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ شاره‌كه‌ی ده‌ستی به‌گه‌نده‌ڵی كردو، چه‌ندین ده‌ستكه‌وتی نایاسایی بۆ خۆی دەستەبەر کرد.
واشنتۆن ده‌ڵێت "به‌رپرس وتۆمه‌تباره‌ له‌پرۆسه‌ی گه‌نده‌ڵی، له‌نێویاندا خاوه‌ندارێتی یاسایی موڵكه‌كانی ده‌وڵه‌ت و، ده‌ستبه‌سەرداگرتنی چه‌ندین موڵكی حكومه‌ت له‌شاره‌كه‌ی و دواتر خستنه‌ سه‌ر ناوی خۆی".هه‌روه‌ها سوڵتان كاری له‌سه‌ر ده‌رهێنانی سامانی سروشتی شاره‌كه‌ی كردووه‌و ڕاده‌ستی ملشیاكانی نزیكلە ڕژێمی ئێرانی كردووه‌، بۆ ئه‌وه‌ی پشتگیری بكه‌ن له‌درێژە‌دان به‌گه‌نده‌ڵییه‌كانی، به‌ڵام دوای نقوومبوونی كه‌شتییه‌ك و مردنی سه‌رووی ١٠٠ كه‌سی خه‌ڵكی موسڵ، له‌لایه‌ن په‌رله‌مانی عێراقه‌وه‌ له‌پۆسته‌كه‌ی دوور خرایەوە.
كه‌شتییه‌كه‌ كه‌ تایبه‌ت بوو به‌یه‌كێك له‌فه‌رمانده‌كانی ملشیاكانی حه‌شدی شه‌عبی له‌موسڵ، پێنج هێنده‌ی قه‌باره‌ی خۆی خه‌ڵكی باركردبوو، كه‌ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری له‌سه‌ر كێشی كردو، چه‌ند خووله‌كێك ‌دوای به‌ڕێكردنی وه‌رگه‌ڕا.به‌و هۆیه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئه‌منی فه‌رمانی ده‌ستگیركردنیان بۆ پارێزگاری موسڵ ده‌ركرد، به‌ڵام ڕایكرد.

ئه‌حمه‌د جبوری:
هاوكات ئەم پیاوە به‌ ئه‌بوو مازن ناسراوه‌، پارێزگاری پێشووی سه‌ڵاحه‌ددین بووه‌و، ئێستاش ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراقه‌.هاوشێوه‌ی سوڵتان، بڕیاره‌كه‌ی ئه‌مه‌ریكا بۆیە بەسەریدا سەپێنراوە چوونکە له‌ کاتی پارێزگارییەكه‌ی گەندەڵی ئەنجام داوە.
له‌ساڵی ٢٠١٧به‌تۆمه‌تی به‌كارهێنانی ده‌سه‌ڵات و بەکاربردنی پاره‌ی فیدراڵی بۆ ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی زه‌ویوزار، له‌لایه‌ن به‌غدا ده‌ر کرا و بڕیاری زیندانیكردنی بۆ دەرچوو، به‌ڵام دوای ماوه‌یه‌ك له ڕێگه‌ی هێزه‌كانی نزیك لە ڕژێمی تارانه‌وه‌ ئازاد کرا و، ئێستا لە ژێر پارێزگاری ئه‌وان، له‌نێو په‌رله‌ماندا درێژە‌ به‌كاره‌ گه‌نده‌ڵییه‌كانی ده‌دات.

 

كارزان حه‌مید

© 2017 Hawler