حوزەیران 04, 2020

ئەرۆدغان رێفۆرمێكی گەورە ئەنجام دەدات

دۆڕانی ئەكەپە لە هەڵبژاردنی سەرۆكی شارەوانی ئیستەنبۆڵ لە ٢٣ی حوزەیران، بابەتێكی ئاسان نییە بۆ ئەو پارتە، چونكە چەندین جار رەجەب تەییب ئەردۆغان گوتویەتی ”ئەوەی ئیستەنبۆڵ بدۆرێت، واتە توركیا دۆڕاندوە“، بۆیە دوای ئەو شكستە، چاوەڕوان دەكرێت ئەردۆغان ریفۆرمی گەورە لەناو پارتەكەیدا ئەنجام بدات.

بە گوێرەی زانیارییەكان، سەرەتا ئەردۆغان گۆڕانێكی گەورە لە كابینەكەیدا ئەنجام دەدات و، چەندین وەزیری كابینەكەی دەگۆرێت، قسەی زۆریش دەكرێت كە زاواكەی خۆی بەرات ئالبەیراك لە وەزیری دارایی بگۆرێت، چونكە زۆرێك لە هاووڵاتییانی توركیا لێی رازی نین و نەیتوانیوە وەكو پێوست رووبەرووی قەیرانی دارایی ببێتەوە.
جگە لەوەش ریفۆرمێكی گەورە لەناو پارتەكەیدا ئەنجام دەدات، بە تایبەت بەرپرسی زۆربەی لقەكانی لە شارەكانی توركیا دەگۆڕێت و سزاش بەسەر ئەو كەسانەدا دەسەپێنێت كە هۆكاری ئەو شكستەی ئەكەپە بوونە لە ٢٣ی حوزەیراندا.
رۆژنامەی فینانشیاڵ تایمزی بەریتانی لە راپۆرتێكدا كە ئەمڕۆ بڵاوكراوەتەوە، تیشكی خستوەتە سەر سەركەوتنی ئەكرەم ئیمامئۆغلو كاندیدی هاوپەیمانی (میللەت) وەكو سەرۆكی شارەوانی ئیستەنبۆڵ.
ئەو رۆژنامەیە دەنووسێت ”ئەردۆغان قوماری كرد، بەڵام زۆر خراپ دۆڕا“.
رۆژنامەی ناوبراو لە راپۆرتەكەدا باس لە ریفۆرمێكی بنەڕەتی دەكات، كە پێویستە لەمەودوا ئەردۆغان لەناو پارتەكەیدا ئەنجامی بدات. هەروەها پێیوایە ئەم دۆڕانەی ئەردۆغان لە ئیستەنبۆڵ، پەیامێك بوو كە پێویستە سەر لە نوێ بیر بكاتەوە.
ئەو رۆژنامەیە دەنووسێت ”ئیستەنبۆڵ كە بە شارێكی بازرگانی ناوسراوە و دۆڕانی ئەردۆغانیش لەو شارە بەو مانایە دێت، كە میللەت كودەتایەكی سیمبولیان بەسەردا كردوە. ئەكەپە زۆربەی شارە گرنگەكانی توركیای دۆڕاند، بۆیە ئەم دۆڕانە وای كرد ئیدی ئەكەپە نەتوانێت بە ئارەزووی خۆی بودجەی توركیا سەرپەرشتی بكات، بۆیە شكستەكە زۆر گەورەیە“
باس لەوەش دەكات، كە ئەكرەم ئیمامئۆغلو توانی تا ئاستێك دەنگی موحافیزكارەكانیش بە دەست بهێنێت، ئەمەش كاتێك لە مانگی رەمەزاندا بەڕۆژوو دەبوو و وتاری بۆ هاووڵاتیان دەدا، بەڵام ئەكەپە نەیتوانی وەكو پێویست پروپاگندەی هەڵبژاردن ئەنجام بدات.
بردنەوەی ئەكرەم ئیمامئۆغلو وەكو سەرۆكی شارەوانی ئیستەنبۆڵ، بردنەوەیەك نەبوو بەسەر بیناڵی یڵدرم كاندیدی هاوپەیمانی (كۆماری)، بەڵكو بردنەوەی ئیمامئۆغلو بوو بەسەر رەجەب تەییب ئەردۆغان.
ئاخر بە درێژایی پروپاگندەی هەڵبژاردن لە ئیستەنبۆڵ، لە ٣١_٣_٢٠١٩ و هەروەها لە دووبارە ئەنجامدانەوەی هەڵبژاردنیش لە ٢٣ی حوزەیران، تەنیا ئەردۆغان بوو پروپاگندەی بۆ یڵدرم و پارتەكەی دەكرد، یڵدرم خۆی زۆر لاواز دەردەكەوت لە پروپاگندەدا.
كەواتە ئەردۆغان و ئیمامئۆغلو ركابەرییان دەكرد، نەك ئیمامئۆغلو و یڵدرم، بۆیە دۆڕانەكە مەترسیدارە بۆ ئەكەپە و ئەردۆغان، چونكە ئیمامئۆغلو لە ئێستاوە ئامادە دەكرێت بۆ ئەوەی لە هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی ٢٠٢٣ ببێتە ركابەری ئەردۆغان بۆ سەرۆك كۆماری توركیا.
ئێستا توركیا خاوەنی ٢ كەسایەتی سیاسی زۆر بەهێزە، یەكەمیان ئەردۆغان و ئەوی تریش ئیمامئۆغلو، لە هەمان كاتدا ئەو دوانە ركابەرێكی سەرسەختی یەكتریشن.
دەبێت ئەوەش باس بكرێت، ئیمامئۆغلو كەسایەتییەكی ناسراو نەبوە و، باكگراوندێكی سیاسی گەورەی نییە، بەڵام لە یەكەم تاقیكردنەوەیدا، توانی عەرشی ئەكەپە بهێنێتە خوارەوە و دوای ٢٥ ساڵ حوكومدارییەتی ئیستەنبۆڵ، توانی سەرۆكی شارەوانییان لە دەست دەربهێنێت.
پێدەچێت ئەرۆدغان ستراتیژییەتێكی تازە بۆ لەمەودوا بەكاربهێنێت، ئەویش نزیكبوونەوەیەتی لە كورد و ئەكەپەییە تۆراوەكان، چونكە دەركەوت ئەوەی بوەتە هۆكاری شكستی ئەرۆدغان، پاشەكشەی كوردەكان بوە لە ئەكەپە.
بۆ هەڵبژاردنی داهاتووش ئەستەمە هاوپەیمانی نێوان ئەكەپە و مەهەپە وەكو خۆی بمێنێتەوە، چونكە دەركەوت ٣٪ی دەنگدەرانی مەهەپە بۆ سەرۆكی شارەوانی ئیستەنبۆڵ دەنگیان بە ئەكرەم ئیمامئۆغلو داوە، بۆیە ئەمە وا دەكات ئەكەپە متمانەی بە دەنگدەری مەهەپە نەمێنێت و بۆ داهاتوو هاوپەیمانی لەگەڵ ئەو پارتەدا هەڵبوەشێنێتەوە.
زۆرێك لە سەركردەكانی ئەكەپەش لەگەڵ ئەوەدا نەبوونە، ئەكەپە لەگەڵ پارتێكی نەژادپەرستی وەكو مەهەپە هاوپەیمانی دروست بكات، چونكە ئەمە وا دەكات كوردەكان لێی دوور بكەونەوە، بە تایبەت كوردە موحافیزكارەكان.
بۆ لەمەودوا ركابەری ئۆپۆزسیۆن و پارتی دەسەڵات سەختر دەبێتەوە و، ئەردۆغانیش بە ستراتیژییەتێكی تر رووبەروویان دەبێتەوە.

© 2017 Hawler